خبرگزاری میراث فرهنگی ـ گردشگری ـ موضوع ارز مسافرتی همواره از یک سو مسأله مسافران خروجی و از سوی دیگر دغدغه مسئولان است. همین امر باعث شده که با نوسانات نرخ ارز و بازار آن، شاهد تغییرات مکرر در نحوه دریافت و میزان ارز مسافرتی باشیم. اطلاعیههای متعدد بانک مرکزی که از اسفند ماه سال 90 تا اردیبهشت 91، منتشر شده، میتواند گواهی بر نامشخص بودن وضعیت ارز مسافرتی باشد. اما آیا همچنان ارز مسافرتی نقشی مانند گذشته داشته و آیا تأثیر مثبتی بر صنعت گردشگری کشور میگذارد؟
اردشیر اروجی کارشناس برنامهریزی فرهنگی گردشگری در پاسخ به خبرگزاری CHN درباره ارز مسافرتی گفت: «با ارز مسافرتی مخالف هستم. برای بیماران و دانشجویان ارز مسافرتی باید باشد ولی برای افرادی که قصد دارند سفر تفریحی بروند، کار صحیحی نیست. کسی که میخواهد به مالزی، دبی، ترکیه یا مقاصد دیگر برود نیازی به ارز مسافرتی ندارد. این افراد در انتخاب سفر و مقصد آزاد هستند ولی لازم است با پول خودشان بروند چون هدف، تفریح است.»
وی اما معتقد است: «این گروه جدای از آن کسی است که شورای پزشکی تشخیص داده برای درمان به خارج از کشور اعزام شود. مشخص است این فرد نیاز به ارز مسافرتی با قیمتی کمتر از ارز در بازار دارد. دانشجویانی که در خارج از کشور تحصیل میکنند نیز به همین ترتیب.»
اروجی توضیح داد: «قطع ارز مسافرتی باعث میشود سفر در داخل کشور بهصرفهتر از سفر به خارج از کشور باشد. سفرها در داخل کشور اتفاق بیافتد که این خود کمکی است به صنعت گردشگری کشور.»
اردشیر اروجی
اگر هدف، کمک به صنعت گردشگری است باید این یارانه را به سیستمهای حمل و نقل و هتلداری کشور داد تا این سیستمها بتوانند قیمتهای خود را پایین بیاورند.
کارشناس برنامهریزی فرهنگی گردشگری ادامه داد: «اگر هدف، کمک به صنعت گردشگری است باید این یارانه را به سیستمهای حمل و نقل و هتلداری کشور داد تا این سیستمها بتوانند قیمتهای خود را پایین بیاورند. با این کار به جای آن که مردم در سفر به خانههای اجارهای بروند و یا چادر بزنند به هتل میروند و از مزایای آن استفاده میکنند. در این صورت صنعت هتلداری نیز بهرهمند خواهد شد.»
اروجی در پاسخ به این پرسش خبرگزاری CHN که آیا در این حالت آژانسدار نیز منتفع میشود، گفت: «برخی امور کمک به چرخه گردشگری محسوب میشود.»
وی تأکید کرد: «پیش از این هم گفته بودم صنعت گردشگری جزو آن گروه از صنایع است که احتیاج به یارانه دارد و میبایست یکی از آنها باشد که قرار بوده 30درصد از سهم حذف یارانهها را دریافت کند. به همین دلیل در صحبت با سیستم هتلداری پیشنهاد دادم طرح ویژهای ارائه کرده و دنبال کنند که اقداماتی انجام شد اما به نتیجه نرسید.»
اروجی افزود: «اکنون این هشدار را میدهم که در صورت اجرای فاز دوم هدفمندی یارانهها اگر صنعت گردشگری سهمی از یارانه نداشته باشد، سیستم هتلداری ورشکست خواهد شد.»
وی شرح داد: «اثرات اجرای هدفمندی یارانهها بر صنعت گردشگری را به دو گروه میتوان تقسیم کرد. یکی اثرات غیرمستقیم که از طریق سیستم حمل و نقل ریلی، جادهای و هوایی تبعات خود را نشان داده و موجب کاهش سفر میشود. زیرا طبیعی است که وقتی هزینه بالا برود، مردم کمتر سفر میروند. و به دنبال آن آژانسداران نیز بخواهند تور طراحی کنند با هزینه بالا روبهرو میشوند.»
اروجی ادامه داد: «اثرات مستقیم نیز شامل هتل، پخت و پز و خدمات است که بالا رفتن هزینه را به دنبال دارد و در این صورت کاهش مدت سفر را در پی دارد. بنابراین عامل اول کاهش تعداد سفر و عامل دوم کاهش مدت زمان سفر را به دنبال دارد. در نهایت، کاهش تعداد سفر و مدت زمان سفر یا اقامت، صنعت گردشگری را غیراقتصادی میکند و به نفع هتلدار یا آژانسدار نخواهد بود. اگر بخواهیم صنعت گردشگری به حیات خود ادامه بدهد نیازمند یارانه خواهد بود.»
کارشناس برنامهریزی فرهنگی گردشگری معتقد است: «نحوه ارائه این یارانه نیز قابل بررسی است. به عنوان مثال میتوان تسهیلاتی به سیستم حمل و نقل داد یا کارتسفرهایی متفاوت از قبل ارائه داد. به این شکل که کارتهایی در اختیار آژانسها گذاشته شود که با ثبتنام مسافر در اختیار قرار بگیرد.»
وی افزود: «هتلی که نیاز دارد تمام مدت، آماده ارائه خدمات باشد و هزینه آب و برق و گاز دارد، بدون یارانه قطعاً نرخ گرانی خواهد داشت و توانایی اقتصادی مردم در حدی نیست که پاسخگوی این هزینهها باشد. برای کمک به مردم، اشتغال و گردشگری لازم است این یارانهها در نظر گرفته شود.»
اروجی گفت: «لازم است یارانه سفر به خارج از کشور قطع شده و پرداخت یارانه به هتل و صنعت حمل و نقل داخلی جایگزین شود. به تبع گردشگری داخلی رونق پیدا کرده و به دنبال آن تراز گردشگری ما متعادل خواهد شد.»
اردشیر اروجی
هتلی که نیاز دارد تمام مدت، آماده ارائه خدمات باشد و هزینه آب و برق و گاز دارد، بدون یارانه قطعاً نرخ گرانی خواهد داشت و توانایی اقتصادی مردم در حدی نیست که پاسخگوی این هزینهها باشد.
وی در پایان خاطرنشان ساخت: «در نتیجه گردشگری داخلی در غیر زمانهای پیک رونق پیدا میکند.»
اروجی یادآور شد: «سفرهایی مانند سفرهای نوروزی یا تعطیلات خاص را من سونامی گردشگری میدانم. در حالی که اگر مدیریت سفر در طول سال اعمال شود، دیگر قلههای بلند در نمودار گردشگری نخواهیم داشت.»