خبرگزاري ميراث فرهنگي-اقتصاد و فرهنگ- مهندس سيدعلي اكبر طاهايي معاون امور فرهنگي و اجتماعي وزارت كار و امور اجتماعي و فارغالتحصيل در رشته مهندسي صنايع است. به جز هفتسال سابقه معاونت اداريمالي و پشتيباني همين وزارتخانه، او تجربه نمايندگي مجلس و استانداري گيلان را در كارنامه خود ثبت دارد. به نظر او مشكل اصلي بازار كار ايران اين است كه جوانان جوياي كار، مهارتهاي مورد نياز در اين بازار را ندارند.
آقاي مهندس، شما ميدانيد كه بهرهوري نيروي انساني در ايران كم است، آيا اين به دليل مسائل فرهنگي و نگرشي نيروي كار است يا سايل عوامل موجب بروز اين مسئله شدهاست؟
- مسلما نبايد دليل اين مسئله را فرهنگي دانست، چراكه فرهنگ جامعه ما فرهنگي اسلامي است و اسلام به عنوان آييني جامع كه حاوي دستورالعملهايي براي زندگي انسان و در عين حال كمال اوست، براي موضوع كار ارزش والايي قائل است. نيروي كار ايراني در مواقعي نشان دادهاست كه با بهرهمندي از اين فرهنگ، توانستهاست شگفتي ساز باشد كه نمونه آن را ميتوانيم در مجاهدتهاي جوانان ايراني در دوران دفاع مقدس مشاهده كنيم. بسياري اوقات هنگامي كه از پايين بودن بهرهوري نيروي كار ايراني سخن به ميان ميآيد، از رشادتهاي جوانان ايراني در زمان جنگ تحميلي ياد ميشود، اگرچه اهميت فداكاريهاي جوانان ايراني در آن دوران انكارناپذير است، اما به هر حال شرايط جنگي با شرايط عادي قابل مقايسه نيست.
آيا نمونههايي هم هست كه نشان دهد جوانان ايراني ميتوانند در شرايط عادي هم با بهرهوري بالا فعاليت صنعتي داشته باشند؟
-مثال امروزي اين توانمندي را ميتوانيم در دستيابي كشور به فناوري هستهاي ببينيم. ميانگين سني كساني كه در اين زمينه كار ميكردند، 30سال بود و بسياري از اين كارشناسان به مدت دوماه به صورت شبانهروزي بر روي اين پروژه مشغول فعاليت بودند، حتي آنان براي گذراندن تعطيلات نوروزي هم به مرخصي نرفتند و فقط با تماس تلفني آغاز سال نو را به خانوادههايشان تبريك گفتند. اين نمونه يكي از مواردي است كه نشان ميدهد نيروي كار ايراني ميتواند با بهرهوري بالا به فعاليت صنعتي بپردازد. البته كار بر روي فناوري هسته اي به عنوان موضوعي كه چند سالي است به لحاظ بينالمللي بر كشور تاثير گذار بوده، يك فعاليت صنعتي معمولي نيست.
آيا در فعاليتهاي صنعتي عادي هم وضع به همين شكل است؟
-ببينيد، مسئله اين است كه نيروي كار ايراني هرجا كه شرايط فراهم بوده، توانسته است كه توانمنديهاي خود را بروز دهد و هرجا كه امكانات براي او مهيا نشده، طبعا نتوانسته آن گونه كه شايسته است، اين ظرفيتها را به منصه ظهور برساند. من كارخانهاي را ميشناسم كه در زمينه توليد مواد شيميايي فعاليت ميكند و به دليل شيوهاي كه مديريت آن كارخانه براي اداره آن به كار گرفته، توانسته موفق باشد. از نظر من كه به عنوان يك بازديد كننده سالها پيش از آن كارخانه ديدن ميكردم، به دو دليل آن كارخانه توانستهبود بهرهوري نيروي كار خود را بالا ببرد، يكي اينكه مديرعامل كارخانه خود تحصيلكرده رشته شيمي بود و در مديريت كارخانهاش تخصص داشت و ديگر اينكه او براي نيروي كار خود را ارزش زيادي قائل بود و علاوه بر آموزش، با آنان ارتباط عاطفي برقرار ميكرد و به نيروي كار خود واقعا علاقهمند بود. البته من اين را قبول دارم كه اينها فقط نمونههايي كوچك هستند و واقعيت اين است كه متوسط بهروري نيروي انساني در ايران مقايسه با بسياري از كشورها پايين است، اما وجود اين نمونههاي كوچك نشان دهنده آن است كه اگر شرايط مناسب باشد ميتوانيم در اين وضعيت تغيير ايجاد كنيم.
اين شرايط به چه عواملي مربوط ميشود و چگونه ميتوان آن را تغيير داد؟
- به نظر من، مسئلهاي كه اكنون ما با آن مواجه هستيم، اين است كه بسياري از جوانان جوياي كار، مهارتهاي مورد نياز بازاركار را دارا نيستند، بر اساس آمار 80درصد از متقاضيان كار، در عين حال كه تحصيلكردهاند، از مهارتي كه بازار به آن نياز داشتهباشد، برخوردار نيستند. بنابراين لازم است كه به موضوع آموزشهاي فنيوحرفهاي بيشتر توجه شود. البته اين مهم در دستور كار شوراي عالي انقلاب فرهنگي، وزارت علوم تحقيقات و فناوري و ساير سازمانهاي مرتبط با اين موضوع همچون مراكز آموزش فني و حرفهاي قرار دارد تا براي آن چارهانديشي شود.
وزارت كار براي حل اين مشكل چه تدابيري انديشيدهاست؟
-وزارت كار و امور اجتماعي علاوه بر اقدامات معمول خود همچون حمايت از مراكز آموزش فنيوحرفهاي، اكنون برنامههاي مختلفي از جمله تغيير در چارت اين وزارتخانه را در دستوركار خود قرار دادهاست و تاسيس دو معاونت "اموركارآفريني" و "برنامهريزي استاني و سياستگذاري اشتغال" در همين راستا صورت گرفتهاست. نكتهاي كه در اينجا بايد يادآوري كنم، توجه وزارت كار به كارآفرينان است، چرا كه به اعتقاد ما صاحب سرمايهاي كه براي كشور خود فرصت توسعه ايجاد ميكند، بايد مورد قدرداني قرار گيرد كه قرار است در سال جاري در مراسمي با حضور رييس جمهوري از كارآفرينان نمونه كشور، تجليل شود.
به نكته جالبي اشاره كرديد، وزارت كار معمولا به عنوان وزارتخانهاي شناخته ميشود كه توجه خود را به كارگران معطوف ميكند، اما اكنون سخن از انتخاب كارآفرين نمونه از طرف اين وزارتخانه به ميان ميآيد، سوال من اين است كه از ديدگاه شما رابطه كارگر وكارفرما بايد به چه نحوي باشد؟
-ديدگاه ما در اين زمينه همان ديدگاه اسلام است، در نظام اسلامي، به اين رابطه به عنوان ارتباط دو مخلوق الهي نگريسته ميشود كه در مسير تكامل معنوي، به يكديگر خير ميرسانند. با اين ديدگاه كارگر به صاحب سرمايه كه براي او بستر اشتغال را فراهم كرده، حسودانه نمينگرد. به طور كلي صاحب سرمايه از اين جهت كه زمينه اشتغال شرافتمندانه بندگان خداوند را فراهم ميكند مورد احترام است. البته در ديدگاه اسلامي كارفرما نيز بايد برخلاف نظامهاي سرمايهداري در غرب كه كارگر را به عنوان ابزار مينگرند، نگاهي انساني به كارگر خود داشته باشد. در اسلام نفس كار اهميت دارد و كارگر و كارفرما به همين دليل مورد توجه هستند.
ديدگاه اسلام درباره كار چيست و اين ديدگاه در فرهنگ ايراني چگونه تاثير گذار بوده است؟
-كار و تلاش از جمله ارزشهايي است بعد از ورود اسلام به ايران، در فرهنگ جامعه ايراني به سرعت رسوخ كرد و اين موجب شد تا انسان مسلمان ايراني به مقوله عزت نفس از منظر اقتصادي توجه كند. علاوه بر اين اسلام به تقويم ايراني كه با فصل بهار آغاز ميشود، صحه گذاشت زيرا اين فصل، زمان آغاز دوباره حيات و رويش در طبيعت و نشانه سرزندگي و بالندگي است. در واقع اين به مفهوم آن بود كه انسان مسلمان ايراني، حيات را يك فرصت ميداند و كوشش ميكند به اين امر از منظر شادابي و بهروزي توجه كند. به عبارت ديگر بهار به يك مسلمان ايراني پيام ميدهد كه انسانها بايد مناسبات ميان خود را بر اساس محبت، نوعدوستي، توليد و عزت بنا كنند و براين اساس است كه بايد از كمكاري، تنپروري و بينظمي دوري كنند.
مجتبي محكم
RSS چيست
؟
