| خاك زنوز جاي بوم نقاشي
|
|
فریده تطهیری مقدم و شاگردانش اشكال جديدي از سفال فيروزه اي ارائه كرده اند ، اشكالي متناسب با زندگي امروز
|
|
تهران، ميراث خبر
گروه هنر: خاکي هاي آسماني نام نمايشگاهي است از سفال هاي فيروزه اي تبريز که اين روزها مجموعه اي از آن براي ششمين بار در نگارخانه سعدآباد برپا شده است.
لعاب فيروزه اي که تنها روي بدل چيني ها رنگ واقعي خود را نمايان مي کند، اين روزها در تبريز جاني دوباره گرفته و علاوه بر برادران قابچي که روزي تنها بازماندگان سفال زنوز بودند، امروز 500 نفر ديگر به ساخت سفال هايي با رنگ فيروزه اي مشغولند. اکنون آثار 25 جوان هنرمند در کنار 10 اثر از فريده تطهيري مقدم که 9 سال پيش براي احياي سفال زنوز به تبريز رفته بود، به نمايش در آمده است. او مدت ها است که زمينه خاک را بوم نقاشي هايش کرده است:«زمينه خاك اولين زمينه اي است كه بشر به نقش آفريني بر آن پرداخت و نيازهاي گوناگون خود نظير توجه به آيين ها، ارضاي حس زيبايي و تبلور انديشه اش را بر بوم خاك جلوه گر ساخت. اين كار در طول زمان با روش هاي گوناگوني انجام شده است ولي كاري كه طي 10 سال اخير در تبريز صورت گرفت، نگاهي ديگر به اين مقوله است. در واقع هنگامي كه به هنر ايراني توجه بيشتري كردم دريافتم در گذشته كشور كهن ما، صنعت و هنر مترادف بوده اند و حاصل آنها در زندگي مردم كاربرد داشته است. به همين دليل تصوير در هنر ايران كمتر از آنكه بر بوم كاغذ بنشيند و حالت نقاشي به خود بگيرد بر اجزايي از زندگي روزانه مردم چون پارچه ها، بافته ها و سفالينه ها شكل گرفت.»
تطهيري مقدم پس از دريافت مدرک ليسانس در رشته طراحي صنعتي از دانشکده هنرهاي زيبا به اين نكته رسيد كه مي توان از گنجينه نقش و فرم به قدمت تاريخ كهن و به وسعت ايران بزرگ بهره گرفت و بر بوم خاك پياده كرد:«به يك باره گستره وسيعي مقابلم باز شد و راه هرگونه تكرار و غفلت از اين گنجينه را بر من بست.»
او فكر مي كند قدمت و گستردگي هنر ايران مي تواند بنيان و اساس هنري باشد كه هنرمندان امروز خالق آن هستند:«ما، به عنوان انساني كه در عصر حاضر از سودمندي ها، غم ها، كمبودها و همه مشكلات قرن 21 آگاه است و مي خواهد دست به آفرينشي بزند كه هماهنگ با زندگي امروز باشد؛ براي اين آفرينش هرگز بي نياز از گذشته نخواهيم بود اما اين توجه به گذشته نبايد سبب انجماد ما در اعصار پيشين باشد و به باز توليد حاصل تفكر انسان هزاره هاي پيش بيانجامد.
احياي سفالينه هاي آبي نيز با همين تفکر صورت گرفت. نقاشي هاي او و شاگردانش که گاه بر سفالينه هاي برادران قابچي نقش مي گيرد، هيچ شباهتي به نمونه قبلي ندارد. تطهيري مقدم اين نکته را هميشه مد نظر داشته است:«به نظرم امروز انسان ها بايد توان و نيازهاي امروزين خود را بر بوم خاك مجسم كنند. آنچه طي سال هاي اخير رخ داد نيز حاصل اين نگاه است و گرنه اتفاق ديگري نيافتاده است. »
از ويژگي سفال زنوز مي گويد و تاکيد مي کند براي اينكه اهميت و ارزش سفال زنوز را مطرح كنيم، قرار نيست سفال ميبد را بي ارزش جلوه دهيم. هر كدام حال و هواي خود را دارند«همه چيز در منطقه وجود داشت حتي تا مدت هاي مديد، سفالگران مناطق ديگر هم از خاك سفيد زنوز استفاده مي كردند. از طرفي به دليل وابستگي كيفيت هنرهاي بومي به امكانات منطقه، اهالي زنوز به خوبي از اين كيفيت كه ناشي از محدوديت هاي زندگي در گذشته بود، بهره بردند و توليدكنندگان و هنرمندان ماهري از ميان آنها برخاست. اين ها از ويژگي هاي منطقه است. خود به خود سفيدي اين خاك، در زماني كه چيني هنوز ناياب بود و تكنولوژي آن تنها در اختيار كشور چين قرار داشت و حتي در اروپا ظروف چيني گران تر از نقره بود، بسيار مورد توجه قرار گرفت. از خاك زنوز به دليل سفيدي اش براي ساخت بدل چيني استفاده مي كردند و ظروفي كه از آن به دست مي آمد، شباهت هايي هم به چيني داشت.»
رنگ سفيد سفال به دست آمده سبب مي شد رنگي خاص از لعاب بر آن نقش بندد. او و شاگردانش از اين ويژگي ها بهره بردند و سعي كردند به صورت بهينه از اين پديده ها استفاده کنند. او نام اين کار را بازيافت گنج گذاشته است.
آبي فيروزه اي خوشرنگي كه تنها بر سفالينه هاي اين منطقه ديده مي شود، ويژگي لعاب هاي قليايي است:«اين نوع لعاب با مس تركيب فيروزه اي زيبايي مي دهد. به خصوص هنگامي كه لعاب روي خاكي سفيد و بدون آهن مي نشيند. خاك بسياري از مناطق مقداري آهن دارد و تركيب آهن با لعاب هاي قليايي حاوي مس، مانع به دست آمدن رنگ زيباي فيروزه اي مي شود. سفال زنوز امكان پخت در درجه پايين را دارد و همين مساله مانع سوختن و تغيير رنگ آبي مي شود.»
سفال هاي فيروزه اي اين هنرمند و شاگردانش که تا چند روز ديگر در تبريز صاحب خانه سفال مي شوند، تا 12 شهريور در نگارخانه سعدآباد برپا است.
|
|
نظر شما در مورد اين خبر؟
|
|
|
|
|
|
|
|
|
RSS چيست
؟
