| ازدواج در آيين منداييان
|
|
ازدواج در آيين مندايي كاملا با مناسك گره خورده و انجام دو تعميد براي عروس و داماد قبل مراسم ازدواج، دلالت بر نياز به مرتبه بالاي طهارت براي اين مراسم دارد.
|
.jpg)
بخشي از مراسم ازدواج در آب انجام مي شود
|
تهران _ ميراث خبر
گروه فرهنگ ، مهرداد عربستاني: ازدواج در دين مندايي كاملا با مناسك گره خورده و ساختار مناسكگذار را نمايان ميكند. مرحله جدايي شامل انجام دو تعميد و اجراي مناسك ويژه ازدواج است، مرحله انتقال شامل صرثاي يك هفتهاي ازدواج، و مرحله الحاق نيز با اجراي تعميد در پايان اين هفته مشخص ميشود.
مناسك ازدواج در صبح يكشنبه آغاز ميشود و عروس و داماد هر كدام دوبار توسط روحاني تعميد ميشوند. انجام دو تعميد براي عروس و داماد پشت سرهم در قبل مراسم ازدواج، دلالت بر نياز به مرتبه بالاي طهارت براي اين مراسم دارد، كه متناسب است با اهميت ازدواج توليد مثل _ تداوم حيات _ در دين مندايي. از طرفي مشخصا اين تعميدها گسستگي از زمان و مكان دنيوي و ورود در زمان سرمدي و مكان لاهوتي مناسك را نشان ميدهند. عروس و داماد بايد مناسك را با لباس رسمي ديني _ رسته _ انجام دهند و استفاده از اين يونيفورم ديني نيز تاكيد ديگري بر ورود به فضاي منسكي است.
بعد از انجام تعميدها عروس و داماد از محل تعميد كه لب رودخانه است به محل اجراي مراسم ازدواج ميروند. محل انجام مراسم ازدواج معمولا در مندي است. قبل از مراسم ازدواج لازم است كه يك اشخنتا و يك حجره براي عروس در مندي ساخته شود.
اشخنتا سازهاي نمادين است كه با ني ساخته ميشود و به شكل اطاقكي چهارگوش به مساحت حدود شش متر مربع است كه دوازده ستون دارد. هر ستون نيز متشكل از 2 ني است. نيهاي عمودي توسط 3 رديف ني 2 تايي كه به طور افقي قرار ميگيرند به وسيله الياف خرما به هم محكم ميشوند. سقف نيز از سه رديف ني 2 تايي ساخته ميشود و روي آن پارچهاي سفيد به عنوان سقف قرار ميگيرد. در اشخنتا به سوي شمال _ آواثر _ قرار دارد. حجره عروس هم از پارچه سفيد و شبيه يك پشهبند و در درون اطاق برپا ميشود.
عروس و داماد قبل از مراسم ازدواج رسته خيس خود را عوض ميكنند و رستههاي خشك بر تن ميكنند. براي انجام مناسك نيز حضور يك گنزوار و دو ترميدا ضرورت دارد.
مناسك عروسي مندايي مناسكي مشتمل بر عهد گرفتن از عروس و داماد، خوردن غذاي مشترك آئيني و رد و بدل كردن آئيني بعضي هدايا است.
ابتدا ترميدايي وارد حجره عروس ميشود و هداياي آئيني داماد را به عروس ميدهد كه شامل دو عدد انگشتر يكي با نگين سبز و ديگري با نگين قرمز، و مقداري خشكبار است. عروس بايد انگشترها را به دست كند و بعد از طماشه دست، از خشكبار بخورد. به اين ترتيب عروس با انجام اين كارها رضايت خود را اعلام ميكند.
سپس ترميدا به نزد گنزورا ميآيد و رضايت وي را اعلام ميكند. گنزورا و داماد بيرون اشخنتا و جلوي در آن قرار ميگيرند و داماد شال گنزورا در دست گرفته و سمت چپ او را ميايستد. گنزورا بوثههايي از كتاب قُلِستا را ميخواند و وقتي به بخشي از اين بوثه رسيده با اشاره گنزورا، كوزهاي را به زمين زده و ميشكنند و به اين ترتيب شروع مراسم ازدواج اعلام ميشود كه با هلهله حضار است.
سپس داماد وگنزورا وارد اشخنتا ميشوند و به همراه دو ترميدا همگي در اشخنتا رو به آواثر مينشينند. اشكندا تعدادي ظروف گلي طَريانا taeryana _ و مقداري خوراكي شامل نان و پياز و خرما و كشمش و گردو و ماهي را داخل اشخنتا ميآورد و گنزورا خوراكيها را در طَرياناها تقسيم ميكند.
پس از آن، اشكندايي كه بايد لباس رسته پوشيده و طاهر باشد، به نيابت از عروس با داماد عهد ميبندد. ترجيحا اين فرد بايد پدر عروس باشد ولي اگر شرايط پدر عروس از نظر طهارت و ظواهر شرعي مناسب نبود كس ديگري اين كار را ميكند. نايب عروس وارد اشخنتا ميشود و با دست راست، دست راست داماد را ميگيرد و با راهنمايي گنزورا گفت و گويي آييني و كليشهاي بين ايشان رد و بدل ميشود و طي آن براي اين عهد خدا و فرشتگان به شهادت گرفته ميشوند.
سپس گنزورا از تمام خوراكيهاي موجود در اشخنتا لقمهاي براي داماد درست ميكند و بعد از آبكشي دست داماد آن را در دست راست داماد ميگذارد تا بخورد و لقمهاي هم براي عروس درست ميكند كه نايب عروس اين لقمه را براي عروس در حجرهاش ميبرد و عروس نيز بعد از آبكشي دستش، آن را ميگيرد و ميخورد و پس از اين، حضار نيز از اين خوراكي آييني ميخورند.
بعد از آن گنزورا به نيابت داماد سه سكه به مادر عروس ميدهد و سپس شال كمر سبزي كه هديه عروس به داماد است به كمر داماد بسته ميشود و سكين دولا را هم به داماد ميدهند. بعد از آن گنزورا از نوعي شربت كه با خرما و انگور و هل و زعفران تهيه ميشود، به داماد ميدهد تا بنوشد.
سپس بايد داماد به همراه گنزورا يك ترميدا وارد اطاقي شوند كه حجره عروسي در آن قرار دارد. قبل از ورود به اطاق، داماد شال گنزورا را گرفته و در جلوي در اطاق بوثههايي توسط گنزورا خوانده ميشود و با اشاره گنزورا مجددا كوزهاي را به زمين زده و ميشكنند كه به نوعي اعلام ورود داماد به حجره عروس بوده و در اين مرتبه نيز شكستن كوزه با هلهله حضار همراه ميشود.
بعد از آن گنزورا داماد و عروس را پشت به پشت مينشاند و با قرائت بوثههايي سر آنها را از پشت به هم ميزند و در همين حين هم ترميدا برگهاي گل را بر سر عروس و داماد ميپاشد. بعد از آن هم از شربتي كه به داماد داده بود به عروس هم مينوشانند.
سپس داماد، گنزورا و ترميدا از اطاق خارج ميشوند و وارد اِشخَنتا ميشوند و در آنجا گنزورا با قرائت بوثههايي مَرگَنه _ عصاي روحانيان _ را دور سر داماد ميچرخاند و به اين ترتيب عقد ازدواج رسميت مييابد. در انتها نيز ترميداي ديگر داماد را به اطاق و حجره عروس برده و در آنجا عروس و داماد و دست در دست يكديگر گذاشته و عهد ميبندند.
اجراي مراسم ازدواج با انجام دو تعميد در ابتداي آن و آبكشيهاي مكرر در خلال مناسك و برپايي اِشخَنتا (مكان مقدس) و حضور يك گنزورا و دو ترميدا، دلالت بر تقدس و نورانيت اين مراسم دارد. تقدس و نورانيتي كه ناشي از هدف ازدواج _ يعني استمرار حيات و توليد مثل _ و نيز تاكيد متون مندائي بر ازدواج است.
اما بعد از مراسم ازدواج هنوز زوجين به عنوان يك زوج طبيعي شناخته نميشوند و لازم است كه يك دوره انتقالي را طي كنند كه به مثابه مرحله انتقال اين مناسك گذار است. اين دوره انتقالي به مدت يك هفته خواهد بود كه طي آن زوجين در صرثا قرار ميگيرند، يعني لمس آنها باعث نزول طهارت و لزوم طماشه جزيي خواهد بود و وسايلي را هم كه ايشان در اين دوره لمس كنند _ اگر فلزي يا چيني و بلور باشد _ بايد تعميد شوند.
يك هفته اول بعد از ازدواج دوره تجربه جديد زندگي مشترك است .وابط زناشويي، روابطي ويژه شرايط خاكي و مادي است، و گوهر انسان در شرايط اصيل وجودش، يعني در شرايط اثيري، درگير چنين روابطي نيست. اين است كه اين روابط به عنوان روابطي وابسته به شرايط مادي ذاتا خطرناك و ناپاك هستند و مشروعيت آن بايد از خلال فرآيند منسكيسازي صورت گيرد، فرآيندي كه با تابوهاي مرتبط با پاكي و ناپاكي در هر بار نزديكي، و نيز با مناسك ازدواج اعمال ميشود. عروس و داماد ديگر افرادي مجرد نيستند، اما هنوز متأهلين استقرار يافتهاي نيز نيستند. مضاف بر اينكه شرايط زندگي مشترك و وارد شدن روابط جديد جنسي كه پيش از آن وجود نداشته، وضعيت ايشان را نامتعادل كرده است. پس وضعيتي نامتعين و گذرا و بالقوه خطرناك براي ايشان فرش ميشود كه لازمه آن قرار گرفتن در صرثا است كه با تابوهاي مرتبط با پاكي و ناپاكي مشخص ميشود. در اينجا نيز داماد در تمام اين هفته سِكين دولا را به همراه دارد، يعني تعويذي براي محفاظت از شر عوامل جهان مادي.
اما مرحله الحاق مناسك ازدواج در پايان هفته اول ازدواج يعني در اولين يكشنبه بعد از ازدواج انجام ميشود كه در اينجا هم اين الحاق با انجام تعميد صورت ميگيرد، بعد از تعميد عروس و داماد، ظروفي كه ايشان دست زدهاند و همينطور زينتآلات عروس _ كه فلزي هستند _ نيز تعميد داده ميشوند. سِكين دولا هم دوباره باز گردانده ميشود. در اينجا ديگر زوجين در موقعيت جديد خود مستقر ميشوند و مناسك ازدواج بعد از يك هفته تكميل شده و پايان مي يابد. |
|
نظر شما در مورد اين خبر؟
|
|
|
|
|
|
|
|
|
