| اسفندگان، روز عشق، زن و پرستار
|
|
اسفندگان جشن زنان در ایران باستان نشانه توجه ایرانیان باستان و پیامبرشان به زنان و اختصاص یک روز و یک جشن به آنها است.
|
|
تهران- ميراث خبر
گروه فرهنگ: در میان جشن های ایران باستان، اسفندگان یکی از ناشناخته ترين جشن هايي است که در واپسین ماه سال قرار دارد. این جشن که در واقع جشن زنان در ایران باستان بود بیان گر توجه ایرانیان باستان و پیامبرشان به زنان و اختصاص یک روز و یک جشن به آنها است.
اين روز بهترين و زيباترين روز برازنده زنان، عشق و زيبايي و حتي پرستاران است. اسفند در آيين زردشت نماد بردباري و فروتني اهورامزدا است و تخصيص اسفند روز اسفند ماه به جشن "روز زن" بهترين انتخاب در ايرانيان باستان است.
سپنتا آرمتی که ترکیبی از دو واژه "سپنته" یعنی پاک و نا آلوده و مقدس، و "ارم" یعنی درست و به جا و واژه "متی" از ریشه مصدری من یعنی اندیشیدن است. بدین ترتیب سپنتا آرمتی، سپندارارمتی.
در ایران باستان هر روز از ماه دارای نام خاصی بوده و هر گاه این نام با نام ماهی که در آن قرار داشتند یکسان می شده، ايرانيان جشنی بر پا می کردند. از این رو در ایران باستان هر ماه جشنی به همان نام وجود داشت. امروزه تعدادی از این جشن ها در میان زرتشتیان باقی است.
روز پنجم از هر ماه موسوم است به سپنته آرميی تی يا اسفند که چهارمین امشاسپند در دین زرتشت است. در ایران باستان گروهی از ایزدان و یا میهن فرشتگان را امشاسپندان نامیدند، یعنی پاکان، بی مرگ یا جاودانی، این پاکان هفت تن دانسته شده اند، اینان مانند وزیران پادشاه آسمانی ، آفرینش اهورامزدا را پاسبانی و نگهبانی می کنند. اینان همان اند که در فارسی بهمن، اردیبهشت، شهریور، سپندارمذ (اسفند)، خرداد و امرداد می خوانیم و سر آنان، خرد پاک اهورا که سپند مینو گویند جای داده شده است. در میان آنها سپندارمذ، خرداد و امرداد مادینه دانسته شده اند. هر یک از آنها نماینده یکی از صفت های اهورامزدا در جهان خاکی هستند که سپندارمذ نمودار بردباری و سازگاری اهورامزدا در این جهان است. نگهبانی زمین به وی سپرده شده است و گفته شده از آنجا که زمین مانند زنان در زندگی انسان نقش باروری دارد این جشن برای نکوداشت زنان نیکوکار برگزار می کردند. اين فرشته گذشته از پاسباني زنان پارسا است نگهبان و حامي زمين نيز مي باشد. اين جشن را بدليل نزديکي کشت و کار و فصل بهار به نام "برزگران" نيز مي گويند.
زرتشت در گاتاها 18 بار از اسفندارمذ یاد می کند .اسفندارمذ سازنده جانوران است (یسنا31,بند9) و سرگردانانی را که هنوز درست از نادرست باز نمی شناسند را یاری کند(یسنا31,بند12) زرتشت از او درخواست می کند که در روز رستاخیز در آمرزیده شدن او و پیروانش به او کمک کند. (یسنا33,بند11) ونیز در بندهش فصل 27که از گیاهان سخن رفته، آمده است که بیدمشک از آن سپندارمذ است. این گل که پیشرو گلهای بهاری در هنگام جشن آرمتی (پنجم اسفند) زینت باغ و بوستان است.
برابر با قاعده و روش کلی، روز پنجم اسفند جشنی برگزار می شده که با آداب و رسوم وتشریفاتی همراه بوده است. نخستین جشن این روز جشن "مزدگیران" یا "مژدگیران" ويا "مردگيران" بوده است. این جشن ویژه زنان بوده و به مناسبت تجلیل و بزرگداشت شان بر پا می شده است این روز را عید زنان هم می خواندند و در این روز مردان به زنان تحفه ها اهدا می کردند.
در این روز کشمش و ناردان(انار) خشک می خوردند و با آن وسیله نیش عقرب را دفع می کردند. برای مصون ماندن از این خزندگان در فاصله طلوع فجر و بر آمدن آفتاب دعایی را بر سه رقعه می نوشتند و از سه دیوار خانه می آویختند و یک دیوار آزاد می گذاشتند که عقرب از آنجا بگریزد.
ابوریحان بیرونی در آثار الباقیه مینویسد: "در زمان گذشته این ماه، به ویژه این روز عید زنان بوده و در این عید مردان به زنان بخشش میکردند و هنوز در اصفهان و ری و بلدیه های پهله باقی مانده و به فارسی مزد گیران گویند. در این روز افسون مینویسند و عوام مویز را با دانه انار می کوبند و تریاقی خواهد شد که از زیان گزیدن کژدم را دفع میکند و از آغاز سپیده دم تا طلوع آفتاب این رقعه (افسون) را به کاغذ های چهار گوش می نویسند و بر سر دیوار خانه می چسبانند.
این جشن هنوز در میان پارسین هند باقی است، در اسپند روز (پنجم) از سپندارماه بر روی کاغذ سخنانی چند از اوستا نویسند و بدر خانه های خود بیاویزند تا اینکه آن خانه ها درسال از آسیب گزندگان در آمان بمانند. این جشن را برزیگران نیز خوانندند و همین افسون را از برای دور داشتن کشتزاران از گزندها بکار می بردند."
گردیزی درباره این جشن می نویسد: "...واین نام فرشته ای است که بر زمین موکل است و زنان پاکیزه مستوره و اندر روزگار پیشین این عید خاصه مر زنان را بودی و این روز را مزد گیران گفتندی، که به مراد خویش مرد گرفتندی ... "
در تقويم زردشتي به خاطر سي روز بودن هر ماه، ايرانيان باستان يک گاهانبار و پنجه به مدت پنج روز در پايان دوازده ماه، اضافه مي کردند تا تعداد روز هاي سال به عدد 365 برسد. بدين ترتيب بر خلاف انتظار اسفند روز اسفند ماه، 5 اسفند سال هجري شمسي نمي باشد بلکه با پنج روز اختلاف در 29 بهمن سال هجري شمسي برگزار مي شود.
منابع:
جشن هاي ايران باستان، سرگرد اورنگ، اسفند 1335، انتشارات راستي.
گاهشماري و جشن هاي ايران باستان، نوشته و پژوهش هاشم رضي، چاپ دوم 82، انتشارات بهجت تهران.
جشن هاي ايران باستان، حسين محمدي، چاپ اول، تهران 82، جهاد دانشگاهي.
جشن ها و اعياد ملي و مذهبي در ايران قبل از اسلام، حبيب الله بزرگ زاد، اصفهان 50، انتشارات داد.
آناهيتا، پنجاه گفتار پورداود، مرتضي گنجي، امير کبير، تهران 1343.
جشن هاي ايراني، پرويز رجبي، چاپ اول، انتشارات قزوين، تهران 1375.
|
|
نظر شما در مورد اين خبر؟
|
|
|
|
|
|
|
|
|
RSS چيست
؟
