خبرگزاري ميراث فرهنگي_ فرهنگ_ زماني كه عبدالرحمن صوفي، منجم قرن چهارم هجري از رصدگاههاي خود در استان فارس 9 جرم غيرستارهاي را براي اولين بار در تاريخ نجوم رصد و به نام خود ثبت كرد، شايد گمان نميكرد كه روزي ايرانيان ديگر نامش را به ياد نداشته باشند.
شاخه آماتوري انجمن نجوم ايران پس از برگزاري موفقيتآميز شش دوره ماراتن مسيه در ايران، امسال در اقدامي بيسابقه، نخستين رقابت رصدي صوفي را به ياد اين منجم ايراني برگزار كرد.
اين رقابت رصدي دوم و سوم شهريور ماه در حالي برگزار شد كه 83 رصدگر از سراسر كشور در آن شركت داشتند.
پوريا ناظمي، دبير نخستين رقابت رصدي صوفي پيش از اين در گفتگويي با ميراث خبر اعلام كرده بود كه در صورت برگزاري موفقتآميز اين مسابقه رصدي، شاخه آماتوري انجمن نجوم ايران از سال آينده اين رقابت را به صورت بينالمللي برگزار خواهد كرد.
گفته ميشود كه رقابت صوفي امسال در سطحي بالاتر از ماراتن مسيه برگزار شده است و منجمان آماتور ايراني كه شماري از دانشآموزان هم در ميان آنها ديده ميشدند، توانستهاند در فاصله غروب دوم شهريور تا طلوع سوم شهريور ماه بيش از100 جرم آسماني را رصد كنند كه 7 جرم از 9 جرم عبدالرحمن صوفي نيز در ميان آنها ديده ميشده است.
پوريا ناظمي در ارزيابي نخستين دوره رقابت رصدي صوفي ميگويد:« با توجه به رقابتهاي رصدي كه پيش از اين در ايران برگزار شده بود و همچنين با توجه به برگزاري 6 دوره ماراتن مسيه ايران، كيفيت برگزاري نخستين رقابت رصدي صوفي دور از انتظار داوران و برگزاركنندگان آن بود.»
وي ميافزايد:« بخش اجرايي اين رقابت كه با همكاري گروه طبيعت انجام شد بسيار عالي پيش رفت و در بخش علمي نيز شاهد برگزاري رقابتي بوديم كه از لحاظ سطح علمي از كليه ماراتنهاي مسيهاي كه تا كنون در ايران برگزار شده بود بالاتر بود.»
| مهدي مطيعي: رقابت صوفي راه خوبي براي آشنايي جوانان ايراني با ميراث فرهنگي ايران در شاخه نجوم است |
مهندس مهدي مطيعي، عضو انجمن آسمان توس استان خراسان رضوي نيز كه يكي از 12 داور اين مسابقه بود، در ارزيابي اين رقابت ميگويد:« اين رقابت با هدف افزايش مهارتهاي رصدي، آشنايي منجمان آماتور با يكديگر و تبادل اطلاعات رصدي برگزار شد و مهمترين دستاورد شاخه آماتوري انجمن نجوم نيز در برگزاري اين رقابت، تبادل اطلاعات منجمان آماتور از هر رده سني بود.»
او معتقد است:« ميتوان گفت كه اولين كاتالوگ نجومي ستارگان و اجرام غيرستارهاي توسط عبدالرحمن صوفي ارائه شده است و از اين لحاظ اهميت بسياري دارد و برگزاري اين رقابت كه پاسداشت فعاليتهاي اوست، راه خوبي براي آشنايي جوانان منجم با ميراث فرهنگي ايران در شاخه نجوم است. گمان ميكنم برگزاري نخستين دوره اين رقابت با توجه به اين اهداف موفقيتآميز بوده است.»
برگزاري يك رقابت رصدي بينالمللي در ايران ممكن است
برگزاري نخستين رقابت رصدي صوفي در استان سمنان نشان داد كه فعاليتهاي منجمان آماتور ايراني در مجامع بينالمللي نجوم قابل طرح است. ناظمي درباره امكان برگزاري بينالمللي اين رقابت از سال آينده ميگويد:« از لحاظ علمي و اجرايي مشكلي براي برگزاري اين رقابت به صورت يك مسابقه بينالمللي نداريم و تنها معضلي كه ما را نگران ميكند اين است كه براي برگزاري بينالمللي اين رقابت شديدا نيازمند حامي مالي هستيم. چون انجمن نجوم ايران يك انجمن غيرانتفاعي است و براي برگزاري داخلي هم از نظر مالي در مضيقه است. اين رقابت در دنيا منحصر به فرد است و در سطح بينالمللي ميتواند علاوه بر آشنا كردن رصدگران دنيا با آسمان و فرهنگ ايران، با زنده كردن نام و ياد عبدالرحمن صوفي به نوعي معرفي ميراث فرهنگي كهن ايران را هم پاس بدارد.»
ناظمي ادامه ميدهد:« خوشه صوفي كه پيش از اين در ميان منجمان بينالمللي به همين نام معروف بوده است، در اثر غفلت ايرانيان از ميراث فرهنگي رشته نجوم، بار ديگر توسط يك منجم اروپايي رصد شد و به خوشه چوبلباسي مشهور شد! در چنين شرايطي برگزاري بينالمللي اين رقابت ميتواند نام صوفي را دوباره بر سر زبانها بيندازد.»
| پوريا ناظمي: ايران به دليل اقليم مناسب از نظر رصدي براي منجمان دنيا جالب توجه است |
مطيعي نيز در اين باره ميگويد:« پيش از اين در رقابتهاي رصدي و در اين فاصله زماني رصدگران ايراني نميتوانستند تعداد اجرام رصدي را به 100 جرم برسانند اما در اين رقابت تعداد زيادي از منجمان آماتور بالاي صد جرم را به صورت علمي رصد كردند و اطلاعات علمي خوبي نيز داشتند. در كنار اينكه سطح رصدي و اطلاعات علمي منجمان ايران بالا رفته است، ايران به دليل اقليم مناسب ميتواند از نظر رصدي براي منجمان دنيا جالب توجه باشد بنابراين ايران اين پتانسيل را دارد كه از سال آينده اين رقابت را به صورت بين المللي برگزار كند.»
وي در پاسخ به اين سوال كه اين آيا اين رقابت در صورت برگزاري به شكل بينالمللي از طرف مجامع نجومي جهان با استقبال مواجه خواهد شد، ميگويد:« رقابت صوفي يك رقابت غيرحرفهاي و آماتوري است و در رقابتهاي غيرحرفهاي ارزش و اعتبار علمي جوايز مطرح نيست و هر روستايي در هر نقطه دنيا ميتواند رقابت نجومي براي آماتورها برگزار كند. آنچه اهميت دارد اين است كه منجمان از سراسر دنيا دور هم جمع شوند و با هم از زيباييهاي آسمان استفاده كنند.»
آيا از رقابت صوفي حمايت خواهد شد؟
شاخه آماتوري انجمن نجوم ايران سهشنبه هفتم شهريور ماه شيوه برگزاري رقابت صوفي را نقد ميكند. ناظمي ميگويد:« دو هفته بعد گروه برگزاري دومين رقابت صوفي تشكيل ميشود كه سه كميته علمي، اجرايي و مالي خواهد داشت. اميدواريم بشود با مراكز فرهنگي مثل سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي درباره حمايت مالي از برگزاري اين رقابت به نتايجي رسيد. براي برگزاري اين رقابت با حضور منجمان آماتور خارجي هزينه زيادي لازم نيست اما اين هزينه به هر ميزان كه باشد براي يك انجمن سنگين است. كار كميته مالي دومين رقابت رصدي صوفي پيش از انجام هر كاري سامان ميگيرد و اميدواريم بتوانيم با حل كردن مسائل مالي و يافتن حاميان مالي مرتبط، با فراغ بال به مسائل اجرايي و علمي رقابتها بپردازيم.»
ناظمي معتقد است:« اين فعاليت بيش از هر فعاليت علمي ديگري به ميراث فرهنگي و گردشگري مربوط است. گردشگري نجومي يكي از شاخههاي گردشگري است و جهانگردان نجومي بسياري در سراسر جهان وجود دارند كه با هدف رصد اجرام آسماني در آسمان كشورهاي مختلف سفر ميكنند بنابراين رقابت رصدي صوفي ميتواند با صنعت گردشگري رابطه مستقيم داشته باشد. از طرف ديگر اين رقابت در نظر دارد نام يك چهره تاريخي در رشته نجوم را مطرح كند و افراد شركتكننده در اين رقابت ميتوانند سبب آشنايي اهل علم كشورهاي خود با ميراث فرهنگي ايران و انتقال اين ميراث به كشورهاي خود شوند بنابراين ميتوان اميدوار بود كه اين رقابت افراد مختلفي را از سراسر جهان به خود جذب كند و اين شركتكنندگان ميراث فرهنگي و تاريخي ما را به مردم كشورهاي خود معرفي خواهند كرد.»
وي ميافزايد:« آسمان ايران يكي از تاريكترين آسمانهاي جهان است و مسلما رصد اجرام آسماني در فضاهايي كه آلودگي نوري كمتري دارد ميتواند براي منجمان دنيا جذاب باشد. ضمن اينكه در كنار آن ميتوانند از گنجينه تاريخي ايران نيز ديدن كنند بنابراين پتانسيل بالايي براي بينالمللي شدن اين رقابت وجود دارد.»
رصدگاه عبدالرحمن صوفي ميزبان رقابت صوفي ميشود
مطيعي ميگويد:« امسال به دليل برگزاري رقابت صوفي در استان سمنان تنها امكان رصد 7 جرم از 9 جرم عبدالرحمن صوفي فراهم بود. در صورتي كه دومين دوره رقابت صوفي در مناطق جنوبيتر ايران برگزار شود، امكان رصد اجرام صوفي به طور كامل فراهم خواهد شد.»
ناظمي در اين باره ميگويد:« دومين دوره رقابت صوفي سال آينده در منطقهاي در نزديكي شيراز برگزار ميشود كه يكي از رصدگاههاي خود عبدالرحمن صوفي نيز بوده است. برخي از رصدگاههاي عبدالرحمن صوفي امروز در داخل شهر شيراز واقع است كه به دليل آلودگي نوري براي برگزاري رقابت رصدي مناسب نيست. بنابراين منطقهاي در خارج از شيراز براي اين كار در نظر گرفته ميشود. اين منطقه به دليل جنوبي بودن قابليت رصد 9 جرم صوفي را دارد.»
صوفي آرام ميگيرد
مطيعي ميگويد:« بسيار تاسفبار است كه غيرايرانيها دانشمندان ايراني را بهتر از ايرانيها بشناسند. شناخت منجمان خارجي درباره عبدالرحمن صوفي بيشتر از ماست. اتفاق ديگري هم كه به خاطر غفلت ما از ميراث فرهنگي و علمي افتاده است، اين است كه اكثر دانشمندان ايراني مسلمان در جهان به دانشمندان عرب معروفند؛ تنها به اين خاطر كه زبان عربي روزگاري زبان علم بوده است و دانشمندان ايراني آثار خود را به عربي نوشتهاند.»
او ادامه ميدهد:« اندك اندك در ايران حركتهايي آغاز شده است كه راه را براي معرفي دوباره دانشمندان بزرگ كشور مان به عنوان دانشمندان ايراني باز ميكند.»
حالا ميتوان اميدوار بود كه با برگزاري رقابت صوفي به صورت بينالمللي عبدالرحمن صوفي پس از قرنها آرام بگيرد چون جهانيان نام او را به عنوان يك منجم ايراني باز خواهند شناخت.
بنفشه محمودي
RSS چيست
؟
