خبرگزاري ميراث‌فرهنگي _ سياست و فرهنگ_ يونسكو براي حفاظت از ميراث فرهنگي معنوي در سطح بين‌المللي كنوانسيوني را در 25 مهرماه 1382 به تصويب رساند كه در صورت به حد نصاب رسيدن تعداد كشورهاي عضو قابليت اجرا پيدا مي‌كند.

متن اين كنوانسيون با ترجمه‌ي «سوسن چراغچي» به اين شرح است:

كنفرانس عمومي سازمان آموزشي، علمي و فرهنگي ملل متحد كه از اين پس يونسكو خوانده مي‌شود، در سي و دومين نشست خود كه از تاريخ 29 سپتامبر تا 17 اكتبر 2003 در پاريس برگزار شد،

ـ با اشاره به اسناد بين‌المللي موجود در مورد حقوق بشر، به ويژه اعلاميه‌ي جهاني حقوق بشر (1948)، پيمان بين‌المللي حقوق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي (1966) و پيمان بين‌المللي حقوق مدني و سياسي (1966)،

ـ با توجه به اهميت ميراث فرهنگي ناملموس به عنوان انگيزه‌ي اصلي تنوع فرهنگي و ضامن توسعه پايدار به طوري كه در توصيه نامه 1989 يونسكو در مورد حراست از فرهنگ سنتي و فولكلور، اعلاميه‌ي جهاني يونسكو در مورد تنوع فرهنگي (2001) و اعلاميه‌ي استانبول (2002) مصوب سومين ميزگرد وزيران فرهنگ بر آن تاكيد شده است،

ـ با عنايت به وابستگي متقابل ريشه‌دار ميان ميراث فرهنگي ناملموس و ميراث فرهنگي و طبيعي ملموس،

ـ با اذعان به اين كه دو جريان جهاني شدن و تغيير شكل اجتماعي، همراه با شرايطي كه اين دو پديده براي گفت‌وگوي دايمي جوامع ايجاد مي‌كنند، همانند پديده‌ي عدم بردباري موجب افزايش تهديد‌هاي مهلكي چون زوال، كم‌رنگ شدن و تخريب ميراث فرهنگي ناملموس مي‌شوند و اين امر به خصوص به دليل فقدان منابع لازم براي حراست از اين ميراث رخ مي‌دهد.

ـ با آگاهي از گرايش جهاني و حساسيت مشترك نسبت به حراست از ميراث فرهنگي ناملموس بشر،

ـ با تاييد اين كه جوامع، به ويژه جوامع بومي، گروه‌ها و (در برخي موارد) افراد نقش مهمي در توليد، حراست، نگهداري و بازآفريني ناملموس ايفا كرده و بدين ترتيب به غناي تنوع فرهنگي و خلاقيت بشري كمك مي‌كنند.

ـ با توجه به تاثير عميق فعاليت‌هاي يونسكو در ايجاد اسناد حاوي قواعد حمايت از ميراث فرهنگي به خصوص كنوانسيون حمايت از ميراث فرهنگي و طبيعي جهان (1972)،

ـ با توجه بيشتر به اين كه هنوز يك سند چندجانبه الزام‌آور در مورد حراست از ميراث فرهنگي ناملموس وجود ندارد.

ـ با عنايت به اين كه لازم است توافقات بين‌المللي، توصيه‌نامه‌ها و قطعنامه‌هاي فعلي مربوط به ميراث فرهنگي و طبيعي قويا به وسيله‌ي مواد و پيش‌بيني‌هاي قانوني جديد مربوط به ميراث فرهنگي ناملموس غني و تكميل شود.

ـ نظر به اين كه لازم است به خصوص نسل‌هاي جوان‌تر از اهميت ميراث فرهنگي ناملموس و حراست از آن بيشتر آگاه شوند،

ـ با توجه به اين كه شايسته است جامعه‌ي بين‌الملل با مدد گرفتن از روحيه‌ي همكاري و كمك متقابل همراه با كشورهاي متعاهد در امر حراست از اين ميراث فرهنگي مشاركت كند،

ـ با يادآوري برنامه‌هاي يونسكو در خصوص ميراث فرهنگي ناملموس، به ويژه اعلاميه‌ي شاهكارهاي ميراث شفاهي و ناملموس بشر،

ـ با توجه به نقش ارزنده ميراث فرهنگي ناملموس به عنوان يكي از عوامل نزديك‌تر كردن انسان‌ها به يكديگر و تضمين تبادل و درك متقابل در ميان آن‌ها،

كنوانسيون ذيل را در روز 17 اكتبر سال 2003 تصويب مي‌كند:

فصل اول ـ مواد عمومي

ماده‌ي 1 ـ مقاصد كنوانسيون

مقاصد اين كنوانسيون عبارتند از:

الف ـ حراست از ميراث فرهنگي ناملموس،

ب ـ تضمين احترام به ميراث فرهنگي ناملموس جوامع، گروه‌ها و افراد ذي‌ربط،

پ ـ ارتقاي آگاهي محلي، ملي و بين‌المللي از اهميت ميراث فرهنگي ناملموس و تضمين درك و قدرداني متقابل از آن،

ت ـ تدارك همكاري و كمك بين‌المللي،

ماده‌ي 2 ـ تعاريف

از نظر اين كنوانسيون،

1 ـ عبارت ميراث فرهنگي ناملموس به معناي اقدامات، نمايش‌ها، ابرازها، دانش، مهارت‌ها ـ و نيز وسايل، اشيا، مصنوعات دستي و فضاهاي فرهنگي مرتبط با آن‌هاست كه جوامع، گروه‌ها و در برخي موارد افراد، آن‌ها را به عنوان بخشي از ميراث فرهنگي خود مي‌شناسند. اين ميراث فرهنگي ناملموس كه از نسلي به نسل ديگر منتقل مي‌شود، مدام توسط جوامع و گروه‌ها در پاسخ به محيط، طبيعت و تاريخ آن‌ها مجددا خلق مي‌شود و حس هويت و استمرار را بر ايشان به ارمغان آورده و بدين ترتيب احترام به تنوع فرهنگي و خلاقيت بشري را ترويج مي‌كند. در اين كنوانسيون، فقط به آن قسم ميراث فرهنگي ناملموس توجه مي‌شود كه با اسناد بين‌المللي حقوق بشر، و نيز با ضرورت احترام متقابل ميان جوامع، گروه‌ها و افراد و لزوم توسعه‌ي پايدار منطبق باشد.

2 ـ ميراث فرهنگي ناملموس، آن گونه كه در بند 1 فوق تعريف شد، در ميان ساير چيزها، در عرصه‌هاي ذيل نمودار مي‌شود:

الف ـ سنت‌ها و ابرازهاي شفاهي شامل زبان كه محلي براي ميراث فرهنگي ناملموس به شمار مي‌رود.

ب ـ هنرهاي نمايشي،

پ ـ اقدامات اجتماعي، آيين‌ها و جشنواره‌ها،

ت ـ دانش و اقدامات مربوط به طبيعت و كيهان.

ث ـ مهارت در هنرهاي دستي سنتي،

3 ـ واژه ”حراست” به معناي اقداماتي با هدف تضمين دوام ميراث فرهنگي ناملموس شامل شناسايي، مستندسازي، تحقيق، حفظ وضع موجود، حمايت، ترويح، ارتقا، انتقال، به خصوص از طريق آموزش رسمي و غير رسمي و نيز احياي جنبه‌هاي مختلف اين ميراث است.

4 ـ كشورهاي متعاهد عبارتند از كشورهايي كه نسبت به اين كنوانسيون متعهد شده‌اند و اين كنوانسيون در آن كشورها لازم‌الاجرا است.

5 ـ اين كنوانسيون عبارت MUTATIS MUTANDIS را در مورد سرزمين‌هاي مورد اشاره در ماده‌ي 33 اين كنوانسيون به كار مي‌برد كه مطابق شرايط مقرر در همان ماده، متعاهد اين كنوانسيون مي‌شوند. عبارت كشورهاي متعاهد نيز اشاره به اين سرزمين‌ها دارد.

ماده‌ي 3 - ارتباط با ساير اسناد بين‌المللي

هيچ چيز در اين كنوانسيون را نمي‌توان به دو شكل ذيل تعبير كرد:

الف ـ تغيير وضعيت يا كاهش سطح حمايت مورد نظر در كنوانسيون 1972 راجع به حمايت از ميراث فرهنگي و طبيعي جهان از اموال ميراث جهاني كه با يك مورد ميراث فرهنگي ناملموس ارتباط مستقيم دارد.

ب ـ تاثيرگذاري بر حقوق و تعهدات كشورهاي عضو اين كنوانسيون به هرگونه سند بين‌المللي مربوط به حقوق مالكيت فكري يا استفاده از ذخاير زيست محيطي و اكولوژيكي.

فصل دوم ـ تشكيلات كنوانسيون

ماده‌ي 4 ـ مجمع عمومي كشورهاي متعاهد

1 ـ بدين وسيله مجمع عمومي كشورهاي متعاهد تشكيل مي‌شود كه از اين پس مجمع عمومي خوانده مي‌شود. مجمع عمومي هيات حاكمه‌ي اين كنوانسيون است.

2 ـ مجمع عمومي بايد هر دو سال يك بار يك جلسه‌ي عادي تشكيل دهد. اين مجمع مي‌تواند در صورت تصميم خود يا تقاضاي كميته‌ي بين‌الدول حراست از ميراث فرهنگي ناملموس و يا درخواست حداقل يك سوم كشورهاي متعاهد، جلسه‌ي فوق‌العاده تشكيل دهد.

3 ـ مجمع عمومي بايد آيين‌نامه‌ي داخلي خود را تصويب كند.

ماده‌ي 5 ـ كميته‌ي بين‌الدول حراست از ميراث فرهنگي ناملموس

1 ـ بدين وسيله كميته‌ي بين‌الدول حراست از ميراث فرهنگي ناملموس در قالب يونسكو تشكيل شده و از اين پس كميته خوانده مي‌شود. اين كميته متشكل از نمايندگان 18 كشور متعاهد مي‌باشد كه اين كشورها به محض لازم‌الاجرا شدن اين كنوانسيون ـ طبق ماده‌ي 34 توسط كشورهاي متعاهد و در نشست مجمع عمومي انتخاب مي‌شوند.

2 ـ به محض اين كه تعداد كشورهاي متعاهد كنوانسيون به 50 رسيد، تعداد كشورهاي عضو كميته به 24 كشور افزايش خواهد يافت.

ماده‌ي 6 ـ انتخابات و دوره‌هاي عضويت كشورهاي عضو كميته

1 ـ انتخاب كشورهاي عضو كميته بايد تابع اصول نمايندگي جغرافيايي و نوبت‌بندي يكسان باشد.

2 ـ كشورهاي متعاهد، كنوانسيون كشورهاي عضو كميته را در نشست مجمع عمومي براي يك دوره‌ي 4 ساله انتخاب مي‌كنند.

3 ـ در هر حال، دوره‌ي عضويت نيمي از كشورهاي عضو كميته كه در نخستين انتخابات برگزيده شده‌اند، محدود به دو سال است. اين كشورها بايد در نخستين انتخابات به قيد قرعه برگزيده شوند.

4 ـ مجمع عمومي بايد هر دو سال يك بار نيمي از كشورهاي عضو كميته را تجديد كند.

5 ـ همچنين بايد كشورهاي عضو را به تعداد كرسي‌هاي خالي انتخاب كند.

6 ـ يك كشور عضو كميته نمي‌تواند براي دو دوره‌ي متوالي انتخاب شود.

7 ـ كشورهاي عضو كميته بايد نمايندگان خود را از ميان افراد ذي‌صلاح و ماهر در عرصه‌هاي گوناگون ميراث فرهنگي ناملموس برگزينند.

ماده‌ي 7 ـ وظايف كميته

وظايف كميته‌ بدون نقض ساير امتيازات ويژه‌اي كه به موجب اين كنوانسيون بدان اعطا شده است، عبارتند از:

الف ـ ترويج اهداف كنوانسيون و ترغيب و نظارت مستمر بر اجراي آن‌ها،

ب ـ راهنمايي در مورد بهترين اقدامات و ارايه‌ي توصيه‌هايي در زمينه‌ي امور مربوط به حراست از ميراث فرهنگي ناملموس،

پ ـ تهيه‌ي پيش‌نويس طرح استفاده از ذخاير صندوق و تقديم آن به مجمع عمومي جهت تصويب طبق ماده‌ي 25،

ت ـ جست‌وجو براي يافتن وسايل و روش‌هاي افزايش ذخاير صندوق و اتخاذ اقدامات لازم بدين منظور طبق ماده‌ي 25

ث ـ تهيه‌ي دستورات عملي براي اجراي اين كنوانسيون و تقديم آن به مجمع عمومي جهت تصويب،

ج ـ بررسي گزارش‌هاي تقديم شده از سوي كشورهاي متعاهد ـ طبق ماده‌ي 29 ـ و خلاصه كردن آن‌ها جهت ارايه به مجمع عمومي،

چ ـ بررسي تقاضاهاي مربوط به بندهاي ذيل كه از سوي كشورهاي متعاهد تقديم مي‌شود و اتخاذ تصميم در مورد آن‌ها مطابق با معيار انتخاب هدف كه توسط كميته تعيين شده و مجمع عمومي آن را به تصويب رسانده است.

1 ـ ثبت در فهرست‌ها و پيشنهادات مذكور در مواد 16 و 17 و 18،

2 ـ اعطاي كمك بين‌المللي مذكور در ماده‌ي 22،

ماده‌ي 8 ـ روش‌هاي كار كميته

1ـ كميته در مقابل مجمع عمومي، پاسخگوست و بايد در مورد تمام اقدامات و تصميمات خود به آن گزارش بدهد.

2 ـ كميته بايد آيين‌نامه‌ي داخلي خود را با راي اكثريت دو سوم اعضا خود به تصويب رساند.

3 ـ كميته مي‌تواند هرگاه لازم تشخيص بدهد، موقتا براي موارد خاص مربوط به وظايف خود هيات‌هاي مشورتي تشكيل دهد.

4 ـ كميته مي‌تواند از هيات‌هاي عمومي يا خصوصي و نيز افراد خصوصي ذي‌صلاح در عرصه‌هاي گوناگون ميراث فرهنگي ناملموس براي شركت خود دعوت به عمل آورده و با آن‌ها در مورد موضوعات خاص مشورت كند.

ماده‌ي 9 ـ به رسميت شناختن سازمان‌هاي مشورتي

1 ـ كميته بايد در مورد به رسميت شناختن سازمان‌هاي غيردولتي داراي صلاحيت مورد تاييد در عرصه‌ي ميراث فرهنگي ناملموس به عنوان يك مرجع مشورتي براي خود، به مجمع عمومي پيشنهاد بدهد.

2 ـ كميته بايد معيار به رسميت شناختن فوق‌الذكر و چگونگي آن را نيز به مجمع عمومي پيشنهاد كند.

ماده‌ي 10 ـ دبيرخانه

1 ـ كميته بايد از كمك دبيرخانه يونسكو بهره‌مند شود.

2 ـ دبيرخانه بايد مستندات مجمع عمومي و كميته و نيز پيش‌نويس دستور كار جلسات آن‌ها را تهيه نموده و اجراي تصميمات آن‌ها را تامين كند.

فصل سوم ـ حراست از ميراث فرهنگي ناملموس در سطح ملي

ماده‌ي 11 ـ نقش كشورهاي متعاهد

هر كشور متعاهد بايد:

الف ـ اقدامات لازم براي تضمين حراست از ميراث فرهنگي ناملموس موجود در سرزمين‌هاي تحت حاكميت خود را اتخاذ كند،

ب ـ در ميان اقدامات حراستي مذكور در بند 3 ماده‌ي 2، عناصر گوناگون ميراث فرهنگي ناملموس موجود در سرزمين‌هاي تحت حاكميت خود را با مشاركت جوامع، گروه‌ها و سازمان‌هاي غيردولتي ذي‌ربط شناسايي و تعريف كند.

ماده‌ي 12 ـ فهرست‌ها

1 ـ به منظور تضمين شناسايي با هدف حراست، هر كشور متعاهد بايد به شيوه‌اي منطبق با وضعيت خود، يك يا چند فهرست از ميراث فرهنگي ناملموس موجود در سرزمين‌هاي تحت حاكميت خود را تهيه كند. اين فهرست‌ها بايد به طور منظم به روز شوند.

2 ـ هر كشور متعاهد بايد هنگام تقديم گزارش دوره‌يي خود به كميته ـ مذكور در ماده‌ي 29 ـ اطلاعات مرتبط با اين فهرست‌ها را نيز ارايه كند.

ماده‌ي 13 ـ ساير اقدامات مربوط به حراست

هر كشور متعاهد بايد به منظور تامين حراست، توسعه و ترويج ميراث فرهنگي ناملموس موجود در سرزمين‌هاي تحت حاكميت خود، تلاش كند:

الف ـ يك سياست عمومي با هدف ترويج كاركرد ميراث فرهنگي ناملموس در جامعه و لحاظ امر حراست از اين ميراث در برنامه‌ريزي‌هاي خود، اتخاذ كند،

ب ـ يك يا چند هيات ذي‌صلاح براي حراست از ميراث فرهنگي ناملموس موجود در سرزمين‌هاي خود را معرفي كرده و يا تشكيل دهد،

پ ـ مطالعات علمي، فني و هنري و نيز روش‌هاي تحقيق را با قصد حراست مؤثر از ميراث فرهنگي ناملموس به ويژه ميراث فرهنگي ناملموس در معرض خطر را ترويج كرده و مساعدت كند،

ت ـ اقدامات حقوقي، فني، اجرايي و مالي را با اهداف ذيل اتخاذ كند:

1 ـ مساعدت در زمينه‌ي ايجاد يا تقويت موسساتي جهت آموزش مديريت ميراث فرهنگي ناملموس و انتقال آن ميراث از طريق نشست‌ها، بحث و تبادل نظر و فضاهايي كه براي اجرا يا ابراز آن ميراث طراحي شده‌اند،

2 ـ تدارك دسترسي به ميراث فرهنگي ناملموس با رعايت اقدامات مرسوم حاكم بر دسترسي به جنبه‌هاي خاص اين ميراث،

3 ـ تاسيس مؤسسات مستندسازي ميراث فرهنگي ناملموس و تسهيل دسترسي به آن‌ها.

ماده‌ي 14 ـ آموزش، افزايش آگاهي و ظرفيت‌سازي

هر كشور عضو بايد با استفاده از تمام وسايل مقتضي تلاش كند تا

الف ـ شناخت، احترام و ارتقاي ميراث فرهنگي ناملموس را در جامعه و به خصوص از طرق ذيل تامين كند:

1 ـ برنامه‌هاي مربوط به آموزش، افزايش آگاهي و اطلاع رساني جهت عموم مردم و به خصوص جوانان،

2 ـ برنامه‌هاي خاص آموزشي و تربيتي در جوامع و گروه‌هاي ذي‌ربط،

3 ـ فعاليت‌هاي مربوط به ظرفيت‌سازي براي حراست از ميراث فرهنگي ناملموس به ويژه مديريت و تحقيق علمي، و ...

4 ـ روش‌هاي غيررسمي انتقال دانش،

ب ـ عموم مردم را از خطرات پيش روي اين ميراث، و نيز اقداماتي كه در قالب اين كنوانسيون انجام مي‌شود، آگاه نگه دارد.

ج ـ آموزش براي حمايت از فضاهاي طبيعي و اماكن يادبودي كه وجودشان براي ابراز ميراث فرهنگي ناملموس لازم است، ترويج كند.

ماده‌ي 15 ـ مشاركت جوامع، گروه‌ها و افراد

هر كشور متعاهد بايد در چهارچوب فعاليت‌هاي حراست از ميراث فرهنگي ناملموس خود، تلاش كند مشاركت جوامع، گروه‌ها و در برخي موارد افرادي كه ميراث ناملموس را خلق كرده، نگهداري كرده و منتقل مي‌كنند را در وسيع‌ترين حد ممكن تضمين كرده و آن‌ها را فعالانه در مديريت اين ميراث دخالت دهد.

فصل چهارم ـ حراست از ميراث فرهنگي ناملموس در سطح بين‌المللي

ماده‌ي 16 ـ فهرست نمونه ميراث فرهنگي ناملموس بشر

1 ـ كميته بايد براي تضمين نمايان‌تر شدن ميراث فرهنگي ناملموس و آگاهي از اهميت آن و ترغيب گفت‌وگو با رعايت تنوع فرهنگي، بر اساس پيشنهاد كشورهاي متعاهد ذي‌ربط، يك فهرست نمونه از ميراث فرهنگي ناملموس بشر ايجاد كرده، به روز نگه داشته و منتشر كند.

2 ـ كميته بايد معيار ايجاد، به روز كردن و انتشار فهرست نمونه را تنظيم و مجمع عمومي آن را تصويب كند.

ماده‌ي 17 ـ فهرست ميراث فرهنگي ناملموس نيازمند حراست فوري

1 ـ كميته بايد با قصد اتخاذ اقدامات حراستي مناسب، فهرست ميراث فرهنگي ناملموس نيازمند حراست فوري را ايجاد كرده، به روز نگه داشته و منتشر كند و ميراث مورد نظر را با درخواست كشورهاي متعاهد ذي‌ربط در اين فهرست ثبت كند.

2 ـ لازم است كميته معيار ايجاد، به روز كردن و انتشار فهرست مورد نظر را تنظيم كند و مجمع عمومي آن را تصويب كند.

3 ـ در مواقعي كه فوريت فوق‌العاده وجود دارد ـ كه البته معيار واقعي آن بايد از سوي كميته پيشنهاد و توسط مجمع عمومي به تصويب برسد ـ كميته مي‌تواند با مشورت كشور متعاهد ذي‌ربط هر مورد ميراث مربوطه را در فهرست مذكور در بند 1 اين ماده به ثبت رساند.

ماده‌ي 18 ـ برنامه‌ها، طرح‌ها و فعاليت‌هاي حراست از ميراث فرهنگي ناملموس

1 ـ كميته بايد بر اساس پيشنهادهاي تقديم شده از سوي كشورهاي متعاهد و طبق معياري كه توسط كميته تعيين شده و به وسيله‌ي مجمع عمومي به تصويب رسيده است، در دوره‌هاي معين، آن دسته از برنامه‌ها، طرح‌ها و فعاليت‌هاي منطقه‌اي و نيمه منطقه‌يي مربوط به حراست از اين ميراث كه به نظر مي‌رسد اصول و اهداف اين كنوانسيون را به بهترين وجه ممكن منعكس ساخته و منطبق با نيازهاي مختص كشورهاي در حال توسعه است، انتخاب و ترويج كند.

2 ـ بدين منظور كميته بايد درخواست‌هاي كمك بين‌المللي كشورهاي متعاهد براي تهيه‌ي اين پيشنهادات را دريافت، بررسي و تصويب كند.

3 ـ كميته بايد در اجراي اين طرح‌ها، برنامه‌ها و فعاليت‌ها از طريق نشر بهترين اقدامات با استفاده از طرق و روش‌هايي كه خود تعيين مي‌كند، همراهي كند.

فصل پنجم ـ همكاري و كمك بين‌الملل

ماده‌ي 19 ـ همكاري

1 ـ از نظر اين كنوانسيون، همكاري بين‌المللي ـ در ميان ساير چيزها ـ شامل تبادل اطلاعات و تجربه، ابتكارات مشترك و ايجاد مكانيسم كمك به كشورهاي متعاهد در تلاش آن‌ها براي حراست از ميراث فرهنگي ناملموس است.

2 ـ كشورهاي متعاهد بدون ايراد خدشه نسبت به قانون‌گذاري ملي و قوانين ملي و قوانين و اقدامات عرف خود، مي‌پذيرند كه حراست از ميراث فرهنگي ناملموس مورد توجه و علاقه كلي بشريت است و لذا متعهد مي‌شوند در سطوح دو جانبه، نيمه منطقه‌اي، منطقه‌يي و بين‌المللي با يكديگر همكاري كنند.

ماده‌ي 20 ـ مقاصد كمك بين‌المللي

كمك بين‌المللي را مي‌توان با مقاصد ذيل اعطا كرد:

الف ـ حراست از ميراث ثبت‌شده در فهرست ميراث فرهنگي نيازمند حراست فوري،

ب ـ تهيه‌ي فهرست‌هاي مذكور در مواد 11 و 12،

پ ـ تقويت برنامه‌ها، طرح‌ها و فعاليت‌هاي انجام شده در سطوح ملي، نيمه منطقه‌يي و منطقه‌يي با هدف حراست از ميراث فرهنگي ناملموس،

ت ـ هر مقصود ديگري كه كميته لازم تشخيص بدهد.

ماده‌ي 21 ـ اشكال كمك بين‌المللي

كمك كه از سوي كميته به يك كشور متعاهد اعطا مي‌شود، بايد طبق دستورهاي عملي تهيه شده، موضوع ماده 7 و با توافق مذكور در ماده‌ي 24 بوده و مي‌تواند به اشكال ذيل باشد:

الف ـ مطالعات مربوط به جنبه‌هاي گوناگون حراست،

ب ـ تامين كارشناسان و شاغلان در حرف مربوطه،

پ ـ آموزش همه‌ي كاركنان لازم،

ت ـ استانداردسازي و ساير اقدامات،

ث ـ ايجاد و عملي كردن زيرساخت‌ها،

ج ـ تامين تجهيزات و دانش مربوطه،

چ ـ ساير اشكال كمك مالي و فني (در صورت اقتضا) از جمله اعطاي وام‌هاي كم‌بهره و هدايا

ماده‌ي 22 ـ شرايط حاكم بر كمك بين‌المللي

1 ـ كميته بايد روال بررسي تقاضاهاي دريافت كمك بين‌المللي را اتخاذ كرده و اطلاعاتي كه لازم است همراه با اين تقاضاها ارايه شود، ازجمله اقدامات قابل پيش‌بيني آتي، مصاحبه‌هاي لازم همراه با برآورد هزينه آن‌ها را مشخص كند.

2 ـ كميته بايد بررسي تقاضاهاي كمك در مواقع اضطراري را در اولويت قرار دهد.

3 ـ كميته بايد براي اين كه يك تصميم برسد مطالعات و مشورت‌هايي را كه لازم تشخيص مي‌دهد، انجام دهد.

ماده‌ي 23 ـ تقاضاي كمك بين‌المللي

1 ـ هر كشور متعاهد مي‌تواند درخواست دريافت كمك بين‌المللي مربوط به حراست از ميراث فرهنگي ناملموس موجود در سرزمين خود را به كميته تقديم كند.

2 ـ دو يا چند كشور متعاهد مي‌توانند درخواست‌هاي خود را مشتركا به كميته ارايه دهند.

3 ـ لازم است اطلاعات قيد شده در بند 1 ماده‌ي 22 و اسناد لازم نيز همراه با درخواست ارايه شود.

ماده‌ي 24 ـ نقش كشورهاي متعاهد ذي‌نفع

1 ـ طبق مفاد اين كنوانسيون، كمك بين‌المللي اعطا شده بايد با توافق حاصله ميان كشور متعاهد ذي‌نفع و كميته تنظيم شود.

2 ـ به عنوان يك قاعده‌ي كلي كشور متعاهد ذي‌نفع بايد با توجه به محدوديت‌هاي منابع خود، در هزينه‌ي اقدامات حراستي كه به خاطر آن كمك بين‌المللي ارايه شود، مشاركت كند.

3 ـ كشور متعاهد ذي‌نفع بايد به كميته در مورد نحوه‌ي استفاده از كمك اعطا شده براي حراست از ميراث فرهنگي ناملموس خود، گزارش بدهد.

فصل ششم ـ صندوق ميراث فرهنگي ناملموس

ماده 25 ـ ماهيت و ذخاير صندوق

1 ـ بدينوسيله صندوق حراست از ميراث فرهنگي ناملموس تشكيل شده و از اين پس صندوق خوانده مي‌شود.

2 ـ صندوق شامل صندوق‌هاي اماني است كه مطابق قواعد مالي يونسكو تشكيل مي‌شوند.

3 ـ ذخاير صندوق شامل موارد ذيل است:

الف ـ سهميه‌هاي ارايه شده از جانب كشورهاي متعاهد،

ب ـ وجوهي كه كنفرانس عمومي يونسكو بدين منظور اختصاص مي‌دهد،

پ ـ كمك‌ها، هدايا يا وصيت‌هايي كه توسط:

اول ـ ساير كشورها،

دوم ـ سازمان‌ها و برنامه‌هاي تحت پوشش سازمان ملل متحد به خصوص "برنامه‌ي توسعه‌ي ملل متحد" و نيز ساير سازمان‌هاي بين‌المللي،

3 ـ تشكل‌هاي عمومي يا خصوصي يا افراد،

ت ـ هر گونه نفع حاصله از ذخاير صندوق

ث ـ عوايد حاصله از برنامه‌هايي چون نمايش مجموعه‌ها و غيره كه به نفع صندوق برگزار مي‌شود،

ج ـ ساير ذخايري كه طبق قواعد و مقررات صندوق ـ كه توسط كميته طراحي مي‌شود ـ مجاز شناخته شده است.

4 ـ كميته مي‌تواند كمك‌هاي مالي و ساير اشكال كمك براي مقاصد عمومي و اختصاصي مربوط به طرح‌هاي خاص را مشروط بر اين كه طرح‌هاي مورد نظر را تصويب كرده باشد،

5 ـ تحت هيچ شرايط سياسي، اقتصادي و غيره كه منطبق با اهداف اين كنوانسيون نباشد، نمي‌توان به صندوق كمك مالي كرد.

ماده‌ي 26 ـ كمك‌هاي كشورهاي متعاهد به صندوق

1 ـ كشورهاي متعاهد اين كنوانسيون تعهد مي‌كنند، صرف نظر از هر گونه كمك ديگر، حداقل هر دو سال يك بار مبلغي را به عنوان سهميه‌ي خود به صندوق بپردازند. ميزان اين سهميه به صورت درصد ثابت و مناسب براي تمام كشورها است و توسط مجمع عمومي تعيين مي‌شود. اين تصميم مجمع عمومي بايد توسط اكثريت كشورهاي متعاهد حاضر و راي‌دهنده‌اي كه اعلام مذكور در بند 2 اين ماده را انجام نداده‌اند، اتخاذ شود. سهميه كشور متعاهد به هيچ عنوان نبايد بيشتر از يك درصد سهميه‌ي آن در بودجه منظم يونسكو باشد.

2 ـ به هر حال، هر كشور مورد نظر در ماده‌ي 32 يا ماده‌ي 33 اين كنوانسيون مي‌تواند در زمان توديع اسناد تصويب، پذيرش يا الحاق اعلام كند كه مقيد به مفاد بند 1 اين ماده نيست.

3 ـ هر كشور متعاهد اين كنوانسيون كه اعلام مورد نظر در بند 2 اين ماده را صورت داده است بايد دبيركل يونسكو را از انصراف خود نسبت به اعلام مورد نظر مطلع سازد. در هر حال انصراف از اين اعلام، نبايد تا تاريخ افتتاح مجمع عمومي آتي بر سهميه آن كشور اثر بگذارد.

4 ـ براي اين كه كميته قادر به طراحي موثر عمليات خود شود، كشورهاي متعاهد اين كنوانسيون كه اعلام مذكور در بند 2 اين ماده را صورت داده‌اند، بايد به طور منظم و حداقل هر دو سال يك بار مبلغي را كه حتي‌الامكان نزديك به ميزان سهميه‌هايي است كه در صورت تعهد آن‌ها به مفاد بند 1 اين ماده مي‌بايست مي‌پرداختند، بپردازند.

5 ـ هر كشور متعاهد اين كنوانسيون كه سهميه‌ي اجباري يا اختياري خود براي سال جاري يا يك سال قبل را نپرداخته است، شايسته عضويت در كميته نيست، اين ماده در مورد انتخابات اول اجرا نمي‌شود. دوره‌ي ماموريت هر كشور مورد نظر در اين ماده كه از قبل عضو كميته بوده است، بايد در زمان انتخابات مورد نظر در ماده‌ي 6 اين كنوانسيون به پايان رسد.

ماده‌ي 27 ـ كمك‌هاي اختياري اضافي به صندوق

كشورهاي متعاهد كه مايلند علاوه بر سهميه‌ي مذكور در ماده‌ي 26، كمك‌هاي اختياري به صندوق بكنند بايد در اسرع زمان ممكن، كميته را از تصميم خود مطلع كنند تا كميته بتواند برنامه‌ي عمليات منطبق با آن را طراحي كند.

ماده‌ي 28 ـ ساير فعاليت‌هاي مربوط به افزايش بودجه صندوق

كشورهاي متعاهد بايد تا حد امكان از فعاليت‌هاي بين‌المللي كه در راستاي افزايش موجودي صندوق تحت نظارت يونسكو سازماندهي مي‌شود، حمايت كنند.

فصل هفتم ـ گزارش‌ها

ماده‌ي 29 ـ گزارش‌هاي كشورهاي متعاهد

كشورهاي متعاهد بايد با توجه به اشكال و نوبت‌بندي از پيش تعيين شده توسط كميته در مورد همه‌ي اقدامات قانون‌گذاري، اصلاح و غيره كه براي اجراي اين كنوانسيون اتخاذ كرده‌اند، به كميته گزارش بدهند.

ماده‌ي 30 ـ گزارش‌ها توسط كميته

1 ـ كميته بايد گزارشي مبتني بر فعاليت‌هاي خود و گزارش‌هاي كشورهاي متعاهد ـ مورد نظر در ماده‌ي 29 ـ را تهيه و در نشست‌هاي مجمع عمومي به آن تقديم كند.

2 ـ اين گزارش بايد به ملاحظه كنفرانس عمومي يونسكو رسانده شود.

فصل هشتم ـ ماده انتقالي

ماده‌ي 31 ـ ارتباط با اعلاميه‌ي شاهكارهاي ميراث فرهنگي شفاهي و ناملموس بشر

1 ـ كميته بايد مواردي كه قبل از لازم الاجرا شدن اين كنوانسيون شاهكارهاي ميراث فرهنگي شفاهي و ناملموس بشر اعلام شده‌اند را در فهرست نمونه‌ي ميراث فرهنگي ناملموس بشر بگنجاند.

2 ـ اقدام مذكور در بند 1 به هيچ عنوان نبايد بدون توجه به معيار مربوط به ثبت موارد آتي كه توسط كميته و مطابق بند 2 ماده 16 ايجاد خواهد شد، صورت گيرد.

3 ـ پس از لازم‌الاجرا شدن اين كنوانسيون، اعلام ديگري مجاز نخواهد بود.

فصل نهم ـ مواد نهايي

ماده‌ي 32 ـ تصويب و پذيرش يا قبولي

1 ـ اين كنوانسيون بايد مورد تصويب، پذيرش يا قبولي كشورهاي عضو يونسكو و مطابق با تشريفات قانوني مخصوص آن‌ها قرار گيرد.

2 ـ اسناد تصويب، پذيرش يا قبولي كنوانسيون بايد نزد دبيركل يونسكو توديع شود.

ماده‌ 33 ـ الحاق

1 ـ همه‌ي كشورهاي غيرعضو يونسكو كه كنفرانس عمومي يونسكو آن‌ها را به الحاق به اين كنوانسيون دعوت كرده است بايد بتوانند به اين كنوانسيون ملحق شوند.

2 ـ اين كنفرانس بايد هم‌چنين براي الحاق سرزمين‌هايي كه از خود مختاري داخلي كه سازمان ملل نيز آن را به رسميت شناخته است، برخوردارند؛ اما استقلال كامل مذكور در قطعنامه 1514 (پانزدهم) مجمع عمومي را دارا نيستند و در مورد مسائل تحت پوشش اين كنوانسيون صلاحيت دارند، ازجمله صلاحيت ورود به عهدنامه‌ها بر حسب اينگونه موضوعات، مفتوح باشد.

3 ـ سند الحاق بايد نزد دبيركل يونسكو توديع شود.

ماده‌ي 34 ـ لازم‌الاجرا شدن كنوانسيون

اين كنوانسيون بايد سه ماه پس از تاريخ توديع سي‌امين سند تصويب، پذيرش، يا الحاق البته فقط در مورد آن دسته از كشورهايي كه اسناد مربوطه تصويب، پذيرش يا الحاق را در آن تاريخ يا قبل از آن توديع كرده‌اند، لازم‌الاجرا شود.

ماده‌ي 35 ـ سيستم‌هاي فدرال يا غيرمتمركز

مواد ذيل بايد در مورد آن دسته از كشورهاي متعاهد كه سيستم قانون اساسي فدرال يا غيرمتمركز دارند، اعمال شود:

الف ـ با توجه به مفاد اين كنوانسيون، كه اجراي آن تحت حاكميت حوزه قضايي فدرال يا قدرت قانون‌گذاري مركزي قرار مي‌گيرد، تعهدات دولت فدرال يا مركزي همان است كه در مورد كشورهاي متعاهد غيرفدرال صادق است.

ب ـ با توجه به مفاد اين كنوانسيون، كه اجراي آن تحت حاكميت حوزه‌ي قضايي حكومت‌هاي منفرد، كشورها، ايالات يا كانتون‌ها كه براي اتخاذ اقدامات قانون‌گذاري متعهد به سيستم قانون اساسي فدراسيون نيستند، دولت فدرال بايد مقامات ذي‌صلاح اين گونه حكومت‌ها، كشورها، ايالات يا كانتون‌ها را از مفاد مذكور مطلع ساخته و به كارگيري آن‌ها را توصيه كند.

ماده‌ي 36 ـ خروج از كنوانسيون

1 ـ هر كشور متعاهد مي‌تواند از اين كنوانسيون خارج شود.

2 ـ انصراف بايد طي يك سند مكتوب اعلام شود و سند مربوطه نزد دبيركل يونسكو توديع شود.

3 ـ خروج از كنوانسيون بايد 12 ماه پس از وصول سند مربوطه مؤثر شود. اين امر به هيچ عنوان بر تعهدات مالي كشور متعاهد خارج شده تا زماني كه كناره‌گيري از كنوانسيون موثر نشده است، تاثير نخواهد گذارد.

ماده‌ي 37 ـ وظايف مربوط به توديع اسناد

دبيركل يونسكو كه اسناد نزد وي نگهداري مي‌شود، بايد كشورهاي عضو آن سازمان، كشورهاي غيرعضو سازمان مذكور در ماده‌ي 33 و نيز سازمان ملل متحد را از توديع تمام اسناد تصويب، پذيرش، يا الحاق مذكور در مواد 32 و 33 و انصراف مذكور در ماده‌ي 36 مطلع سازد.

ماده‌ي 38 ـ اصلاحات

1 ـ كشور متعاهد مي‌تواند كتبا اصلاحات اين كنوانسيون را به دبيركل پيشنهاد كند. دبيركل بايد اين پيشنهاد كتبي را ميان تمام كشورهاي متعاهد توزيع كند. اگر در طي 6 ماه از تاريخ توزيع، كمتر از نصف كشورهاي متعاهد به اين تقاضا پاسخ ندهند، دبيركل بايد پيشنهاد مربوطه را به مجمع عمومي آتي ارايه كند تا مورد بحث و بررسي و تصويب احتمالي قرار گيرد.

2 ـ اين اصلاحات بايد مورد تصويب دو سوم اكثريت كشورهاي متعاهد حاضر و راي‌دهنده قرار گيرد.

3 ـ اصلاحات مربوطه به محض تصويب، بايد به كشورهاي متعاهد تقديم شود تا آن را مورد تصويب، پذيرش يا الحاق قرار دهند.

4 ـ اين اصلاحات فقط در مورد كشورهاي متعاهدي كه آن‌ها را تصويب كرده مورد پذيرش قرار داده يا به آن ملحق شده‌اند، سه ماه پس از توديع اسناد مورد اشاره در بند 3 اين ماده از سوي دو سوم كشورهاي متعاهد، لازم‌الاجرا است. پس از آن، اصلاحات مربوطه براي هر كشور متعاهدي كه آن‌ها را تصويب كرده، مورد پذيرش قرار داده يا به آن ملحق شده است. سه ماه پس از تاريخ توديع اسناد تصويب، پذيرش يا الحاق مربوطه توسط آن كشور متعاهد لازم‌الاجرا خواهد بود.

5 ـ روال مذكور در بندهاي 3 و 4 در مورد اصلاحات ماده‌ي 5 راجع به تعداد كشورهاي عضو كميته قابل اجرا نخواهد بود. اين اصلاحات بايد در زماني كه اتخاذ مي‌شوند، لازم‌الاجرا شود.

6 ـ كشوري كه پس از لازم‌الاجرا شدن اصلاحات مطابق با بند 4 اين ماده به كنوانسيون مي‌پيوندد يا:

الف ـ كشور متعاهد به كنوانسيون با اصلاح شده است، و يا

ب ـ كشور متعاهد به كنوانسيون قبل از اصلاحات بوده و متعهد به اين اصلاحات نيست.

ماده‌ي 39 ـ متون معتبر

اين كنوانسيون به زبان‌هاي عربي، چيني، انگليسي، فرانسوي، روسي و اسپانيايي تنظيم شده و هر 6 متن اعتبار يكسان دارند.

ماده‌ي 40 ـ ثبت

اين كنوانسيون بايد طبق ماده‌ي 102 منشور ملل متحد به تقاضاي دبيركل يونسكو در دبيرخانه سازمان ملل متحد ثبت شود.