| نيم قرن پس از فاطمي
|
|
19 آبان مصادف است با سالروز اعدام فاطمي جوانترين وزير خارجه ايران طي 150 سال اخير
|
فاطمي و آزموده ( نشسته ) در دادگاه
|
تهران، ميراث خبر
گروه فرهنگ ، فرزانه ابراهيم زاده :ابن بابويه آبان سرد 1384
اين جا گورستان قديمي شهر تهران است گورستاني که از صد سال پيش تا امروز خانه ابدي کساني است که چهره در نقاب سرد آن گرفته اند. لازم نيست يکي يکي روي قبرها را بخواني. آن سوتر از سکويي که خوابگاه دائمي سي شهيد سي تير 31 قرار دارد زير سايه يک درخت قديمي سنگي بلند نظر را به خود جلب مي کند سنگي که برروي آن حک شده : سيد حسين فاطمي وزير خارجه مردي که نا آخرين نفس يک نام را تکرار کرد: وطنم ايران
سحرگاه روز 19 آبان سال 1332 زماني که تنها چند ماه از آن روز شوم مردادي گذشته بود صداي چند گلوله فرياد مردي را در هم شکست مردي که پيش از اجراي حکم در حالي که تبي 40 درجه داشت به ماموري اجراي حکم گفته بود: «آقاي آزموده! مرگ بر دو قسم است؛ مرگي در رختخواب ناز و مرگي در راه شرف و افتخار و من خداي را شكر ميكنم كه در راه مبارزه با فساد شهيد ميشوم. خداي را شكر ميكنم كه با شهادتم در اين راه دين خود را به ملت ستمديده و استعمارزده ايران ادا كردهام و اميدوارم سربازان مجاهد نهضت همچنان مبارزه را ادامه دهند…»
19 آبان سالروز دکتر حسين فاطمي جوانترين وزير امورخارجه تاريخ يکصد و پنجاه ساله ايران است مردي که به شهادت دکتر محمد مصدق ايده نخستين ملي شدن صنعت نفت را در خانه دکتر محمود نريمان ارائه کرد و تا آخرين لحظه حيات دمي از اين ايده جدا نشد. نخستين وزير امورخارجه اي که به خود جرات داد تا اعلام قطع روابط سياسي با انگلستان را اعلام کند و در سفارت خانه را ببند.
سيد حسين فاطمي در نيمروز عاشوراي سال 1340 ه ق (1296 شمسي) در شهرستان نائين در خانه سيف العلماي نائيني متولد شد و تحصيلات قديمه را نزد پدر و ساير تحصيلات را در اصفهان آموخت. در حين دوران تحصيل همزمان در روزنامه باختر که برادرانش آن را اداره مي کردند مشغول به کار شد و شروع به نوشتن مقالاتي به ضد رژيم رضاخاني زد. به طوري که بارها از سوي کميسري احظار شد و به سيف پور فاطمي برادرش اعلام شد که جلوي نوشتن او را بگيرد.
فاطمي پس از پايان تحصيلات براي ادامه تحصيلات در رشته حقوق و علوم سياسي و روزنامه نگاري به فرانسه رفت و در نيمه اول سال 1327 شمسي با کسب مدرک دکتراي علوم سياسي به ايران بازگشت و در کمتر از يک سال به جبهه ملي پيوست و روزنامه باختر امروز را منتشر کرد. وي اين روزنامه را تريبوني براي افشاي وضعيت حاکمه و بي کفايتي شاه و ملي شدن صنعت نفت کرد.
او در مقالات خود دائما به کسب آزادي از سوي مردم ايران اشاره مي کرد: «... اول وسيله ما و بهتر وسيله ما براى حفظ ايران داشتن آزادى است. بايد ايرانى حفظ كند، يعنى توده ايرانى _ يعنى تمام افراد _ و مردم و اجتماع تا آزاد نباشند و آزادى نداشته باشند نمى توانند به وظيفه خود عمل نمايند ... آزادى _ بزرگترين وديعه خدايى _ لازمه حيات انسانى، آن چيز كه خدا به رايگان به همه ارزانى داشته، آن را از مردم نگيريم، پس مى گوييم هر كس آزادى مشروع ملت ايران را محدود كند، به استقلال ايران لطمه بزند، خائن است.» (باختر امروز ?? تير ????)
|
بیان تند فاطمی در باختر امروز او را به عنوان يك منتقد تمام عيار درآورد او حتی پس از انتصاب به مقام معاون پارلمانى نخست وزير نيز به اصحاب باختر امروز تاكيد كرد كه مشى خود را بدون توجه به جايگاه وى ادامه دهند. وى در دوره سيزدهم مجلس در حالى كه «علی سهيلى» به دنبال تحديد مطبوعات با حمايت مجلس بود در جايى نوشت: «... آن وقت كه آزادى قلم در ايران بميرد، بدانيد مجلس هم خواهد مرد و آزادى گفتار از ميان مى رود.» و در يكى ديگر از سرمقاله هاى باختر نسبت به ناديده گرفتن قانون اساسى به نخست وزير وقت هشدار داد: «... آنهايى كه بر ضد مطبوعات رجز مى خوانند و جلسه تشكيل مى دهند و تقاضاى تعقيب و توقيف جرايد را مى كنند، اين دسته اى كه به ظاهر حامى و حافظ قانون هستند و با كمال صراحت برخلاف اصل مسلم قانون اساسى تمناى سانسور جرايد را دارند، اطمينان قطعى داشته باشند كه دير يا زود جواب خود را خواهند شنيد...» (باختر ۲۴ خرداد ۱۳۲8)
فاطمی در روز 23 بهمن 1330 در مراسمی که به منظور بزرگداشت محمد مسعود در ظهیرالدوله برگزار می شد در حالی که داشت می گفت:« گلولهاي كه مغز مسعود را پريشان كرد، ايران را تكان داد» مورد اصابت سه گلوله قرار گرفت گلوله هایی که تا آخرین روز حیات باعث ناراحتی هایی برای او شد. او در راه انتقال به بيمارستان، به دکتر غلامحسین مصدق گفته بود: "ديديد بالاخره انگليسيها مرا كشتند!"
بعد از ترور، نیز در اولين سرمقاله "باختر امروز" نوشت: "اين گلوله اينتليجنت سرويس بر پايداري و استقامت من صد چندان افزود و مرا در راه خدمت به ميهن عزيزم سرسختتر و آهنينتر و فداكارتر نمود…حريف ميداند كه چاكران و غلامان درگاه او در همه جا نفوذ و ريشه دارند، ميداند كه فكر منظم و برنامه اساسي براي امور اقتصادي و مالي در حكومتهاي ما هيچ وقت وجود نداشته است… الآن يك سال از تاريخ ملي شدن صنعت نفت ميگذرد. حكومت دكتر مصدق تمامي مقاومتهايي را كه ميسر بوده، براي مقابله با فشار اقتصادي دشمن به كار برده است، ولي به عقيده من اين اقدامات، موقتي و بياثر و تقريباً صورت دفاع روزانه را داشته است. من نميدانم دولت چرا ميترسد از اين كه به مردم بگويد در يك جنگ بزرگ مرگ و زندگي وارد شدهايم؟ چرا وحشت دارد از اين كه صاف و صريح ملت را باخبر كند .
بايد استقلال و آزادي را حفظ كرد؟ مگر ملت هند در مبارزهاش قند و شكر و قماش، منسوجات نخي، كاديلاك و اشياي لوكس از انگليس و آمريكا وارد ميكرد؟ مگر نهضت گاندي درهاي تمام كارخانههاي پارچهبافي يوركشاير را تخته نكرد؟ شوخي نميكنم، [اگر] ميخواهيم آزاد و مستقل زندگي كنيم، بايد اگر كارتان آن جا برسد كه پيراهن كرباسي بپوشيم و پاي برهنه راه برويم، از حشو و زوائد زندگي كم كنيم و لباس شرافت و مردانگي كه در خور يك ملت صاحب تاريخ و تمدن است، [بر تن كنيم.»
او بعد از بازگشت از سفری که برای مدوا به خارج از کشور رفته بود به سمت وزارت خارجه منصوب شد. فاطمی یکی از جوانترین وزرای تاریخ ایران است که در یکی از حساس ترین دوران به این سمت منصوب شد. در جریان دادگاه لاهه و شکایت انگلستان درباره نفت او نیز در هیات نمایندگی ایران حضور داشت و در گفتوگويي در مرداد 1332 در لاهه، به اين پرسش اين گونه پاسخ ميگويد: "غرب عامداً خطر حزب توده را بزرگ جلوه ميدهد تا گروههاي محافظهكار ايران را ترسانده و به اين ترتيب در موقع مناسب از اين ترس براي مداخله خود در سياست داخلي ايران استفاده كند".
در مرداد 32 زمانی که پهلوی دوم برای اجرای کودتا ایران را ترک کرده بود فاطمی با اعلام این که «خائنی که می خواست ایران را به خاک و خون بکشد از ایران گریخت .» اعلام پایان حکومت شاهنشاهی کرد. به همین دلیل پس از واقعه کودتا 28 مرداد او یکی از کسانی بود که تحت تعقیب قرار گرفت و سرانجام در حالی که بیماری که پس از ترور او را در گیر کرده بود رنج می برد دستگیر و در دادگاه در حالی که پیش از ورود به آن مورد حمله دار و دسته شعبان جعفری قرار گرفته بود به اعدام محکوم شد و علی رغم این که دکترها اعلام کرده بودند تا چند ماه دیگر زنده نخواهد بود با تبی 40 درجه تیرباران شد. او پیش از اعدام گفته بود:« من کاری بزرگ کردم و در سفارت انگلستان را در ایران بستم غافل از این که سفارت انگلستان در دربار ایران جریان دارد.»
به مناسبت سالگرد اعدام دکتر حسين فاطمي، وزير خارجه و معاون نخست وزير در کابينه دکتر محمد مصدق،جلسه يادبودي روز پنجشنبه 19 آبان 1384، در مسجد فخرالدوله، واقع در خيابان بهارستان، خيابان فخرالدوله، از ساعت 5/3 تا 5 بعد ازظهر برگزار خواهد شد
|
|
نظر شما در مورد اين خبر؟
(1نظر)
|
|
Mahmoud
rohash shad va rahash mostadam
|
| 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
