خبرگزاري ميراث فرهنگي_ ميراث استانها_ زهراكشوري_ بيستون جهاني شد و توانست سرانجام در ميان آثار تاريخي قرار گيرد که جهان، شان ويژه اي براي آنها قايل است، همچون چغازنبيل ، نقش جهان ،تخت جمشيد، پاسارگاد، تخت سليمان، گنبد سلطانيه و ارگ بم.
بيستون جهاني شد تا هشتمين اثري باشد که نگاه جهان را به تاريخ و فرهنگ و تمدن ايراني خيره مي کند .
جاده كمربندي بيستون دردسري ديرپا
نخستين مزاحم ثبت جهاني بيستون اداره راه و ترابري بود. البته پيش از آن نيز بيستون با مشكلات بيشماري دست وپنجه نرم كرده بود، اما از ديد بسياري از مسئولان اين مشکلات اهميتي نداشت.
طرح بحث جهاني شدن بيستون، يكباره سرنوشت اين سايت باستاني را تغيير داد و نگاه بسياري را به سوي اين مجموعه بينظير جلب کرد. ديگر مسئولان به راحتي نميتوانستند تحوالات عمراني پيرامون بيستون را ناديده بگيرند. اما بيستون تا رسيدن به آرامش راه بسيار سختي را بايد ميپيمود.
اداره راه وترابري بيستون چند مسير را براي احداث جاده كمربندي بيستون به كرمانشاه در نظر گرفته بود و اصرار داشت تا اين جاده حتما احداث شود. اما مطالعات كارشناسان پروژه نشان مي داد مسيرهاي پيشنهادي راه و ترابري بدون استثنا از روي آثار باستاني عبور ميكند.
|
طرح بحث جهاني شدن بيستون، يكباره سرنوشت اين سايت باستاني را تغيير داد و نگاه بسياري را به سوي اين مجموعه بينظير معطوف کرد. ديگر هيچ يک از مسئولان به راحتي نميتوانست از كنار تحوالات عمراني كه پيرامون بيستون ميگذشت
|
بدين ترتيب كارشناسان سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري، گذر جاده كمربندي و كانال كشي براي تاسيسات مختلف را مساوي با تخريب و نابودي اطلاعات تاريخي منطقه اعلام كردند.
اما آسيب ها به همين جا ختم نميشد. تطبيق يافتههاي ژئوفيزيك در دشت بيستون با نقشه ارائه شده از سوي سازمان راه و ترابري كرمانشاه، نشان داد در صورت عبور جاده از اين مسير، شهر تاريخي مدفون در دشت بيستون تخريب ميشود.
باستانشناسان شواهد زيادي يافتهاند كه نشان ميدهد شهري از دوره ساساني در دل دشت بيستون پنهان شدهاست.
فشار رسانهاي براي جلوگيري از اين اتفاقها آغاز شد اما نتيجه عكس داد.
درج خبرهاي مداوم از اين اتفاق باعث شد تا استاندار وقت كرمانشاه اعلام كند كه جاده كمربندي بيستون به طور قطع از دل دشت بيستون عبور خواهد کرد. اين جاده قرار بود مردم شهرك "بلوردي" بيستون را به كرمانشاه برساند.
كارشناسان با ارائه مدارك مستدل اعلام كردند كه جا به جايي شهرك بيستون از دل دشت تاريخي و باستاني بيستون به صرفه تر از ساخت جاده كمربندي دراين منطقه است.
|
كارشناسان با ارائه مدارك مستدل اعلام كردند كه جا به جايي شهرك بيستون از دل دشت تاريخي و باستاني بيستون به صرفه تر از ساخت جاده كمربندي دراين منطقه است
|
به اعتقاد آن ها در حالي كه ساخت جاده كمربندي بودجه اي 15ميليارد توماني ميطلبيد جابه جايي شهر بيستون بيشتر از 5 ميليارد تومان هزينه در بر نداشت. اما مسئولان حاضر به پذيريش اين پيشنهاد نبودند. ساخت اين جاده علاوه بر اينكه بسياري از آثار باستاني اين محدوده را تخريب مي کرد، بخش وسيعي از زمينهاي مرغوب كشاورزي را نيز از بين مي برد.
پتروشيمي، دردسر بزرگ
تنها دغدغه بيستون، اداره راه و ترابري و احداث يك جاده كمربندي نبود. سالها پيش يك شركت پتروشيمي در كنار بيستون احداث شده بود كه آلايندههاي آن اثر سوء روي كتيبه بيستون ميگذاشتند. اما اين همه ماجرا نبود.
مسئولان تصميم گرفته بودند در كنار اين شركت يك شركت پتروشيمي جديد براي توليد اوره و آمونياك بسازند و اين آخرين نقشهها و آرزوها را براي جهاني شدن بيستون نقش بر آب مي کرد.
مدير پروژه بيستون و بسياري از كارشناسان سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري تمامي تلاش خود را براي جلوگيري از ساخت اين كارخانه به کار بسته بودند. آنها شك نداشتند ساخت چنين كارخانه رويايي ثبت جهاني بيستون را به كابوسي هميشگي بدل ميكند.
|
كارشناسان شك نداشتند ساخت كارخانه پتروشيمي رويايي ثبت جهاني بيستون را به كابوسي هميشگي بدل ميكند
|
زمان ميگذشت و اتفاقي كه كورسويي را در دل دوستداران ميراث فرهنگي روشن كند رخ نمي داد.
يك اتفاق ديگر
در همين زمان بود كه گسترش كارخانه سنگبري بيستون به تخريب بخشي از تپه اسلامي "هلهبگ" منجر شد. اما هنوز مشكلسازترين ارگان براي بيستون اداره راه و ترابري بود كه به پشتوانه استانداري قصد داشت جاده كمربندي را از دل بيستون بگذارند.
آنها حتي حاضر نشدند به بحثهاي كارشناسي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري توجه کنند. همه چيز به نفع پروژههاي عمراني بود. ما كشوري در حال توسعه بوديم كه دوست داشتيم با آخرين سرعت به جرگه كشورهاي توسعه يافته بپيونديم يا دست کم جز كشورهاي جهان سوم نباشيم. شتاب آنقدر زياد بود كه به ميراث فرهنگي كه ميتواند يكي از پايههاي رشد اقتصادي كشور باشد کم تر توجه مي شد.
براي بعضيها دور از ذهن بود كه يك شركت پتروشيمي قرباني ماندگاري كتيبه بيستون شود. تعلل مسئولان ميراث فرهنگي و گردشگري، بيتوجهي به آثار و نبود هماهنگي ميان سازمانهاي مختلف دولتي براي اجراي پروژههاي عمراني باعث شده بود بسياري از پروژههاي عمراني در دل سايتهاي تاريخي و باستاني اجرا شود.
|
بيتوجهي به آثار و نبود هماهنگي ميان سازمانهاي مختلف دولتي براي اجراي پروژههاي عمراني باعث شده بود بسياري از پروژههاي عمراني در دل سايتهاي تاريخي و باستاني اجرا شود
|
بيستون نيز در نگاه برخي از مسئولان شهري و مردم مزاحمي براي رشد اقتصادي شهر كرمانشاه بود. کمتر كس به پتانسيلهاي گردشگري اين سايت توجه داشت.
بوي بهبود ز اوضاع جهان ميشنوم
جهاني شدن بيستون دلايل بسيار داشت که مي توان گفت تغيير نگرش مسئولان اجرايي كشور يکي از آن هاست. ميراث فرهنگي همان جايگاه پيشين را نزد بسياري از مسئولان داشت. اما ديدگاه مردم تغيير كرده بود و رسانهها حرکت مسئولان را زير ذره بين ميبردند.
ديگر بسياري از مديران نميتوانستند به راحتي مجوز ساخت وساز در محوطههاي باستاني را براي اجراي پروژههاي عمراني صادر كنند. توقف آبگيري سد سيوند، كاوشهاي نفتي در منطقه چغازنبيل و تعديل برج جهاننما چشم انداز روشني را پيش روي آثار تاريخي كشور گشوده بود.
شانس به بيستون رو كرده بود. آخر پيشتر ايران شانس جهاني شدن نورزو را در ميراث معنوي از دست داده بود و رسانه ها دلسوزي چنداني به خرج نداده بودند. نوروز، ميراث باستاني ايران ميرفت تا به نام و كام كشور ديگري در حافظه جهاني ثبت شود.
اگرچه مسئولان سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري تلاش خود را به كار گرفتند تا ديگر اين تجربه تلخي تکرار نشود، اما رد پرونده ثبت جهاني قره کليسا و كليساهاي تابعه باعث شد تا ايران شانس ديگري را از دست بدهد.
در همين زمان بود كه نماينده ايكوموس نيز به ايران آمد تا شرايط ثبت جهاني بيستون را بررسي كند. ايران نمي خواست بار ديگر رد پرونده اي را در فهرست جهاني تجربه کند . همه چيز خوب پيش مي رفت . نماينده يونسکو محو تاريخ و طبيعت بيستون شده بود. هيچ بحثي درباره شركت پتروشيمي بين مسئولان سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري و نماينده ايكوموس در نگرفت. همه چيز نويد شادي ميداد، اما وقوع يك اتفاق بار ديگر آينده بيستون را در پرده ابهام فرو برد.
لرزه برجان بيستون
همزمان با ديدار نماينده ايكوموس از بيستون، وقوع انفجار از سوي شركت پتروشيمي براي احداث جاده به ريزش قلوه سنگهاي پاي فرهاد تراش منجر شد. ترس دوباره در لا به لاي ذهنها دويد. کارشناسان نميدانستند اين اتفاق چه تاثيري بر نظر كارشناساس ايكوموس ميگذارد. او تا لحظه آخر محو طبيعت و تاريخ بيستون بود و هيچ سخني درباره آنچه اتفاق افتاده بود به ميان نياورد.
نامه ايكوموس
همه چيز آرام بود تا اينكه نامه ايكوموس به ايران رسيد. آنها ميخواستند نسبت به فعاليتهاي شركت پتروشيمي اطلاع بيشتري كسب كنند. ميخواستند مطمئن شوند همانطور كه مسئولان سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري گفته بودند، اين شركت مشكلي را براي بيستون و كتيبه معروف آن به وجود نياورد. نگرانيها به اوج خود رسيد.
|
يونسكو ميخواست مطمئن شود همانطور كه مسئولان سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري گفته بودند پتروشيمي مشكلي را براي بيستون و كتيبه معروف آن به وجود نياورد.
|
ورق برگشت
پس از مدت ها بحث و گفت و گو و پيگيري و تلاش رسانه ها، سرانجام "سيد طههاشمي"، كه به تازگي رياست پژوهشگاه سازمان ميراث فرهنگي وگردشگري را بر عهده گرفته، به ايرانيان قول داد كه هيچ اتفاقي مانع جهاني شدن بيستون نمي شود.
جلسه هاي متعددي با مسئولان استاني و اجرايي شهر كرمانشاه برگزار و در كمال ناباوري نتيجه آن ها به نفع بيستون تمام شد. ساخت شركت پتروشيمي دوم هم براي هميشه منتفي شد.
تمامي شركتهاي موجود در محدوده بيستون موظف شدند به تدريج تعطيل و به نقطه ديگر منتقل شوند. شركت پتروشيمي قديمي هم موظف به نصب فيلتر براي جلوگيري از صدمه آلايندههاي خود به كتيبه بيستون شد. نتيجه جلسه غيرقابل باور و همه چيز به نفع كتيبه داريوش تمام شد.
و سرانجام بيستون به عنوان هشتمين اثر جهاني ايران پس از تختجمشيد، چغازنبيل، پارسارگاد، تخت سليمان، بم، نقش جهان و گنبد سلطانيه در فهرست آثار جهاني يونسكو قرار گرفت.
z.keshvari@chnpress.com
RSS چيست
؟
