| آشوراده بدون تخريب توريستي ميشود
|
|
تاسيسات منطقه نمونه گردشگري آشوراده در مناطقي احداث ميشود كه خارج از پناهگاه حياتوحش ميانكاله است.
|
.jpg)
|
تهران_ ميراث خبر:
صنعت گردشگري_ نگين شيرآقايي:وقتي در سال 81 شركت خصوصي مناطق گردشگري جهان خواست جزيرهي آشوراده را به منطقهاي گردشگري تبديل كند، فرياد هواداران محيط زيست و مطبوعات به هوا رفت كه «تالاب ثبت شدهي جهاني ميانكاله دو تكه شد.»
محيط زيست تنها جزيره ايران در خزر از بين رفت و يكي از 9 ذخيرهگاه زيست كرهي ايران نابود شد. ميان سازمانهاي محيط زيست و ميراث فرهنگي و گردشگري بر سر تبديل آشوراده به منطقهي نمونهي گردشگري اختلاف افتاد و كار به رئيس جمهور كشيده شد.
اما هيچ كس در اين ميان نپرسيد طرحي كه قرار است ميانكاله را تكه تكه كند و پناهگاه حيات وحش را به دالان فراموشي تاريخ بفرستد چيست؟ طرح قرار است در كجا اجرا شود؟ در پناهگاه حيات وحش يا خارج از محدودهي آن؟ آيا مسئولان طرح ميدانند كه آشوراده پناهگاه حيات وحش است؟ و اگر ميدانند آيا در طرحشان نقشهي نابودي آن را كشيدهاند؟
اين بود كه به سراغ كسي رفتم كه پاسخ اين سوالها را داشت. كسي كه خود از پديدآورندگان اصلي طرح بود: دكتر «محمد رضا هلفروش» مشاور اتريشي پروژهي گردشگري آشوراده.
با او در سفري كه به ايران داشت گفتوگو كردم. طرحهايش را نشان داد. استانداردهاي بينالمللي به كار رفته در طرحها و منابع اصلي اين استانداردها را معرفي كرد. كامل و دقيق مانند زباني كه به آن سخن ميگفت.
او كه خود در دانشگاه فني وين، طراحي سازههاي صنعتي و گردشگري تدريس ميكند، براي طراحي پروژهي آشوراده، از پروفسور «ولفگانگ رينبرگ»، از اساتيد معماري منطبق با محيط زيست و از پيشگامان اين رشته در اتريش كمك گرفت.
«هلفروش» و «رينبرگ» آبانماه سال 83 با شركت خصوصي سازمان مناطق گردشگري جهان، قراردادي را امضا كردند تا طرح پيشنهادي مشاور ايراني را بازبيني كنند و با استانداردهاي زيست محيطي بينالمللي تطبيق دهند.
مهمترين نكتهاي كه مخالفان پروژه بر آن تاكيد دارند، پناهگاه حيات وحش بودن آشوراده است. آنها معتقدند كه طراحان پروژه بدون در نظر گرفتن اين نكته، ميخواهند در آشوراده تاسيسات گردشگري بسازند. در حالي كه در پناهگاه حيات وحش و ذخيرهگاه زيست كره، ساخت و ساز ممنوع است.
وقتي از «هلفروش» در اين مورد ميپرسم، ميگويد: «براي ما مهم نبود كه آشوراده منطقهي حفاظت شده است يا نه. طراحي ما بر اساس آخرين استانداردهاي يونسكو و سازمان ملل براي ساخت و ساز در مناطق حفاظت شده طبيعي و با توجه به استانداردهاي توسعهي پايدار است.»
كارشناسان توسعهي پايدار را چنين تعريف كردهاند: «توسعهاي كه در آن نه تنها حفظ طبيعت در نظر گرفته ميشود، بلكه توسعهي اقتصادي و اجتماعي نيز مهم است.»»
امروزه طرح «انسان و زيستمحيط» در بيش از 100 كشور جهان، 30 سال تجربه در تلاش براي كسب توسعه پايدار دارد. كنفرانس بينالمللي زيستمحيط هفتمين دورهاش را در 22 مارس سال 2002 برگزار كرد و اعلام داشت اين ذخيرهگاههاي زيست كره، راهي كارامد براي رسيدن به توسعه پايدار است و ميتواند به ريشهكن كردن فقر منتهي شود.
تجربهها و نمونههاي چنين مناطقي در كتاب مصوري با نام «مناطق حفاظتشده زيستمحيطي: مكانهايي ويژه براي آدمها و طبيعت»منتشر شده است.
«هلفروش» ميگويد: «هيچ منطقهاي به تنهايي پايدار نيست و اگر جزيرهي آشوراده را به حال خود رها كنيم به مراتب خسارت بيشتري به محيط زيست منطقه وارد ميشود. به همين دليل بايد طرحي را تهيه كرد كه با كسب درآمد، بتوان بخشي از سود حاصل از آن را به بازسازي و محافظت از محيط زيست منطقه اختصاص داد.»
به گفتهي او آنها تلاش كردند سناريويي را تهيه كنند كه بتواند فرهنگ منطقه را منعكس كند، از نظر اقتصادي مقرون به صرفه باشد و از نظر زيست محيطي هيچ آسيبي به منطقه نرساند. به همين دليل يكي از مستندسازان ايراني، در مناطق تركمن صحرا، بندرگز و بهشهر تحقيقاتي را آغاز و از زندگي روزمرهي مردم، وضعيت اقتصادي، فرهنگ و جاذبههاي منطقه فيلم و عكس تهيه كرد.
به اين ترتيب آنها زيربناي كاري خود را تعيين كردند. ابتدا گزارشهاي زيست محيطي را بررسي كردند تا مناطق مهم زيست محيطي را بشناسند. تاريخ آشوراده را هم بررسي كردند. تاريخي كه به گفتهِ «هلفروش» تاكنون كسي به آن توجه نكرده است و بحثهاي زيست محيطي سبب شده تا اين سابقهي تاريخي از يادها برود.
او به تجربهي كشورهاي ديگر در زمينهي ايجاد شهركهاي توريستي در مناطق مهم زيست محيطي با توجه به استانداردهاي توسعهِي پايدار اشاره ميكند و ميگويد: «اين تجربهي نشان داده است كه براي ايجاد توسعهي پايدار لازم است كه همهي مشخصات و پتانسيلهاي منطقه شناسايي شود. آنگاه بايد طرح را به گونهاي طراحي كرد كه هر يك از اين پتانسيلها جايگاه ويژهي خود را حفظ كند و به اندازهي اهميتاش پر رنگ شود.»
اين گروه جزيره را به 3 قسمت تقسيم كرد. A1، A2 و A3 امكانات تفريحي، فضاي تفريحي براي كودكان و محلهاي خريد در قسمت A1 احداث ميشوند كه در حقيقت همان دهكدهي آشوراده است.
بخش A2 كه در نزديكي دروازه ورودي به پناهگاه حيات وحش قرار دارد، محل استقرار مراكز اقامتي سازگار با محيط زيست است.
در قسمت سوم كه پناهگاه حيات وحش را در بر ميگيرد، تاسيسات ايجادنميشود. در اين قسمت روي مسيرهاي جادهاي موجود، راه چوبي با ارتفاع 70 سانتيمتر از سطح زمين ساخته ميشود كه گردشگران ميتوانند با دوچرخه يا پياده در اين مسيرها از جزيره ديدن كنند.
در ورودي منطقهي A3 تعداد گردشگران ورودي كنترل ميشود و در هر روز تنها تعداد مشخصي ميتوانند وارد منطقه شوند.
طرح از كجا آغاز ميشود
نخستين طرحي كه «هلفروش» و «رينبرگ» براي آشوراده ارائه دادند، بازسازي ده به همان شكل سابق بود. همان دهي كه پيش از سال 74 مردم در آن سكونت داشتند.
تحقيقات انجام شده نشان داد خانههاي اين ده از سبكي در معماري پيروي ميكنند كه به خانههاي روسي معروف است. مصالح به كار رفته در ساختمانها كمي با مصالح ساختمانهاي بندرتركمن و استان مازندران فرق دارد و بيشتر با محيط زيست آشوراده همخواني دارد.
«هلفروش» ميگويد: «اين نوع از مصالح سالهاست كه در جزيره استفاده شده و پاسخ خود را پس داده است. به همين دليل براي ساخت و ساز در جزيره از همين سبك استفاده ميكنيم.»
در روستا، قلعهاي باستاني نيز وجود دارد كه تا حدودي به زير آب رفته است. تيم مشاور پروژه، پيشنهاد دادهاند كه اين قلعه بازسازي و به عنوان يكي از جاذبههاي آشوراده معرفي شود.
آلودگيهاي زيست محيطي كجا ميروند
حملنقل گردشگران در جزيره، زبالهها، فاضلاب و آلودگيهاي صوتي، همه و همه عواملي است كه ميتواند در كوتاهترين زمان بيشترين آسيب را به محيط زيست جزيره وارد كند. اين را كارشناسان محيط زيست ميگويند.
اما «هلفروش» ميگويد كه براي اين مشكلات نيز راهحلي انديشيدهاند.
بازيافت فاضلاب يكي از كارهايي است كه پروفسور «رينبرگ» در اغلب پروژههاي خود آن را مد نظر قرار ميدهد. براي آشوراده هم اين طرح اجرا ميشود. هم اكنون سيستمهاي مختلف بازيافت فاضلاب بررسي تا سازگارترين آنها با محيط زيست جزيره مشخص شود.
در طرح آنها اسبچههاي خزري اصليترين ابزارهاي جابهجايي در جزيره هستند. اين گونه از اسبها كه خاص اين منطقه از جهان است، قرار است براي جابهجايي گردشگران و لوازم استفاده شوند.دوچرخه و پاهاي گردشگران ديگر وسايلي هستند كه ميتوان از آنها براي جابهجايي در جزيره استفاده كرد.
تامين انرژي نيز يكي ديگر از دغدغههاي مشاوران بود. آنها به دنبال انرژيهاي جايگزين نفت و سوختهاي فسيلي بودند. به همين دليل مطالعاتي را براي استفاده از انرژي باد و خورشيدي آغاز كردهاند. اين مطالعات همچنان ادامه دارد.
طرح راهبردي را كه اين گروه ارائه داده شركت خصوصي سازمان مناطق گردشگري تائيد كرده است و به گفتهي «هلفروش»، مديران شركت منتظرند تا با مشخص شدن مديران جديد در سازمان حفاظت از محيط زيست، طرح را به آنها نيز ارائه دهند و تائيد نهايي را براي ساخت بگيرند.
اخبار مرتبط:
آشوراده؛ يك جزيره، هزار ماجرا
آشوراده در كشاكش دادگستري و محيطزيست |
|
نظر شما در مورد اين خبر؟
|
|
|
|
|
|
|
|
|
