آنها كه خبرنويسي را با حسين قندي گذرانده‌اند يا آنها كه در مطبوعات از تجربياتش استفاده كرده‌اند يا آنها كه كتاب‌هاي آموزش روزنامه‌نگاري را خوانده‌اند نام اين روزنامه‌نگار قديمي را با يك چيز مترادف مي‌دانند: تيترنويسي در مطبوعات.

مؤلف كتاب روزنامه‌نگاري نوين معتقد است: " تيتر يك سخن متحول و موزون است، هدايت‌گر خواننده است و خواننده را به سوي هر يك از مقولات روزنامه‌نگاري، از قبيل خبر، گزارش يا مقاله جذب مي‌كند."

قندي در نخستين كارگاه آموزشي مركز مطالعات و توسعه رسانه‌ها در نمايشگاه مطبوعات كه به موضوع تيترنويسي اختصاص دارد، قواعد تيترنويسي در كتاب‌هاي آموزشي را مطرح مي‌كند اما معتقد است مي‌شود برخي تجارب را شكست و قواعد تازه جايگزين كرد. مثلاً مي‌شود تيتر بدون فعل هم داشت، يا مي‌شود در جاهايي تيتر را با حرف اضافه شروع كرد يا با فعل منفي تمام كرد و معني را هم رساند. حتي معتقد است تيتر مي‌تواند براي خبر، سؤالي هم باشد و روزنامه‌نگار نبايد در مورد تيتر خود را محدود كند.

قندي مي‌گويد: " اگر در فرآيند توليد خبر دخالت كنيم، مي‌توانيم تيتر خوب هم بزنيم" و تأكيد مي‌كند: " اجرا يا عدم اجراي قواعد تيترنويسي بستگي به تأثيري دارد كه در ذهن مخاطب مي‌آفرينيم."

وي دو تيتري‌ها را مثال مي‌زند كه براساس يك ضرورت در دوره‌اي از فعاليت حرفه‌اي‌اش به آنها روي آورد و در موردشان با دكتر معتمدنژاد يا مؤلف ديگر كتاب روزنامه‌نگاري نوين دكتر نعيم بديعي حرف زد و پس از تجربيات فراوان به قواعدي‌هم در موردشان دست يافت. مثل اينكه از دو تيتري‌ها بايد در خبرهاي چندموضوعي استفاده كرد، در اين شكل از تيترزني دو تيتر بايد اندازه يكسان داشته باشند و تيتر اول بدون فعل و تيتر دوم با فعل باشد.

قندي تيتر را شعر نغز مطبوعات مي‌داند و ضرب‌آهنگ را از اركان تيتر مي‌شمارد و مي‌گويد" تيترهايي كه ضرب‌آهنگ بيشتري دارند تأثيرگذارترند. بسامد‌هاي صوتي روي كلمات برخي كلمات را از لحاظ تلفظ نرم يا ثقيل مي‌كنند و به همين ترتيب تركيب كلمات و حروف مي‌تواند تيتر را نرم يا ثقيل كند و اين نكته‌اي‌است كه در تيترنويسي بايد به آن توجه داشت."

با اين حال قندي معتقد است كه در تيتر تنها اطلاع‌رساني نمي‌كنيم و خواننده بايد از خواندن يك تيتر خوشش بيايد. او مي‌گويد ظرافت تيتر و كنجكاوي خواننده است كه خواننده را به سمت خواندن خبر مي‌برد.

 

به اعتقاد قندي، تيتر الزاماً برآمده از كلمات يك خبر يا گزارش نيست و ممكن است استنباط درستي از مجموعه خبر باشد. در اينجا قندي شكل‌هاي مختلف تيترهاي استنباطي را برمي‌شمرد، از تيترهاي ساده خبري تا تيترهايي كه بيانگر نحوه ارائه موضوع توسط منبع خبر مثل تشريح، تبيين، اخطار يا هشدار است. يا تيترهايي كه بيانگر رويكرد خاص منبع خبر به موضوع است مثل انتقاد يا قدرداني منبع خبر از موضوع. در بالاترين سطح از تيترهاي استنباطي، مفهوم تيتر در خبر هست گرچه كلمه كلمه آن در خبر ديده نمي‌شود.

 

قندي معتقد است تيتر بايد در حداقل كلمه بگويد كه چه اتفاقي مي‌افتد و اين هدف اصلي تيتر است. وي مي‌گويد گرچه در نشريات معتبر خارجي اجزاي تيتر نظير روتيتر و زيرتيتر كمتر استفاده مي‌شوند اما ما همچنان از اين اجزا استفاده مي‌كنيم. با اين حال نبايد فراموش كرد كه تيتر اصلي بايد مستقل باشد و به اجزاي تيتر وابسته نباشد و به تنهايي بتواند معناي كاملي را برساند.

وي به انتقاد از برخي سايت‌هاي خبري مي‌پردازد كه در آنها گويي چيزي به عنوان تيتر مطرح نيست. وي مي‌گويد برخي خبرگزاري‌ها براي يك خبر تا چهار تيتر مي‌زنند و بعضي تيترها تا 17 كلمه است. در حالي كه در سايت‌هاي خبري هم تيتر بايد ترغيب كننده خواننده براي ورود به صفحه خبر باشد.

 

مؤلف كتاب روزنامه‌نگاري نوين معتقد است نرم‌خبر را به هر سبكي مي‌توان نوشت، حتي هرم وارونه. قندي مي‌گويد تفاوت نرم‌خبر و سخت‌خبر در اين است كه در سخت خبر خبرنگار اعمال نظر نمي‌كند ولي در نرم خبر خبرنگار سعي دارد با زباني توصيفي خواننده را تحت تأثير قرار دهد و تفاوت آنها در سبك خبرنويسي نيست، لذا شيوه‌هاي تيترزني اين دو نيز از هم متفاوت نيست.

 

قندي مي‌گويد تفاوت آموزش روزنامه‌نگاري ما با جاهاي ديگر در اين است كه در همه جا دانشجوايان روزنامه‌نگاري براساس توان و استعدادشان پس از يكي دو سال آموزش شاخه‌بندي مي‌شوند و آموزش‌هاي تخصصي مي‌بينند. در فنون روزنامه‌نگاري هم همه نبايد همه كار را بدانند. در نيويورك‌تايمز كسي هست كه فقط ليدهاي خوب مي‌نويسد. خود من به مدت ده‌سال فقط تيتر مي‌زدم و اصولاً اصراري نيست همه بتوانند تيتر خوب بنويسند. شايد برخي خبر يا گزارش خوب بنويسند. روزنامه‌نگار كافي‌است در يك حوزه خوب عمل كند.

در عين حال قندي معتقد است ركن اساسي روزنامه‌نگاري زبان و نوشتار ادبي‌است. همچنانكه بسياري از نويسندگان بزرگ روزنامه‌نگاران خوبي بوده‌اند و بسياري از روزنامه‌نگاران خوب نويسندگان بزرگي شده‌اند. از اين لحاظ دانشجوايان روزنامه‌نگاري بايد تأمل دوباره‌اي بر زبان و نوشتار ادبي و به‌خصوص آثار فاخر زبان فارسي داشته‌باشند، نه اينكه فقط فارسي‌حرف زدن بلد باشند.

 

 تيترنويسي، نخستين كارگاه از كار‌گاه‌هاي آموزشي دفتر مطالعات و توسعه رسانه‌هاست كه امروز  شنبه شانزدهم ارديبهشت‌ماه در سالن 35 نمايشگاه بين‌المللي تهران با حضور حسين قندي برگزار شد. دوشنبه هجدهم و چهارشنبه بيستم ارديبهشت ماه نيز دو كارگاه آموزشي عكاسي خبري و صفحه آرايي در مطبوعات، با حضور محمود عبدالحسيني و محمود مختاريان از ساعت 10:30 تا 12:30 در همين مكان برگزار خواهد شد.