تهران، خبرگزاري ميراث‌فرهنگي
اقتصاد و فرهنگ: مانوئل کاستلز، جامعه شناس و نظريه پرداز اسپانيايي شگفت‌زده از وضعيت "ترافيک در تهران"و استقبال گرمي که از او شده در نشستي خبري به سؤالات نمايندگان رسانه‌هاي جمعي پاسخ گفت. نويسنده سه‌گانه عصر اطلاعات، کتابي که بيش از همه مورد توجه کارگزاران رسانه‌اي است، پيش از آغاز مصاحبه مي‌گويد:« تمام رسانه‌هاي دنيا يا به قدرتهاي سياسي وابسته‌اند يا به قدرتهاي اقتصادي اما خبرنگاراني که براي رسانه‌ها کار مي‌کنند مي‌توانند مستقل باشند.»

 کاستلز در نشستي که تا دقايقي پيش در خبرگزاري ميراث فرهنگي ادامه داشت، در پاسخ به خبرنگاري که توصيف او از تأثيرگذاري رسانه‌ها به ويژه وبلاگها را اغراق‌آميز ‌خواند، توضيح مي دهد:" اگر چه تحقيق جدي در زمينه ميزان اثرگذاري وبلاگها تاکنون انجام نشده است اما تغييرات زيادي در حوزه تاثير‌گذاري اين رسانه در راه است."

به عقيده کاستلز اثرگذاري وبلاگها به دليل تعداد آنها نيست بلکه به دليل لينکهايي است که از طريق اين رسانه با منابع خبري ديگر ايجاد مي‌شود. او مي گويد:" امروز شنيدم که بيش از 500 هزار وبلاگ فعال در ايران وجود دارد که در حدود نيمي از آنها را زنان مي‌نويسند. فکر نمي‌کنم که زنان ايراني اين ميزان محتوا را در رسانه‌هاي ديگر توليد کنند بنابراين وبلاگها تنوع و امکان دسترسي را افزايش مي‌دهند."

کاستلز در بحث تأثيرگذاري وبلاگها مي گويد: «تنها فراواني آنها اهميت ندارد بلکه اهميت وبلاگها در لينکها و پيوندهايي است كه ايجاد مي‌كند.»

دولتها، کليدي‌ترين عامل توسعه

کاستلز در پاسخ به اين پرسش كه چه مدل توسعه‌اي را براي كشورهاي جهان‌سوم مناسب مي‌داند، مدل توسعه‌اي سرمايه‌داري را به کشورهاي جهان سوم پيشنهاد نمي‌کند و مي‌گويد:«  نمي‌توان مدل واحدي براي توسعه کشورهاي جهان ارايه کرد اما به نظر من توسعه کشورهاي جهان سوم با ژاپن و چين کاملا متفاوت است. راهکار چين براي توسعه هرچه بيشتر آمريکايي شدن و مصرف کردن است. در واقع در چين حاکمان حزب کمونيست براي اينکه محبوبيت ازدست رفته‌شان را ترميم کنند، سعي دارند باز هم براي خود محبوبيت فراهم کنند. چين فرهنگ مصرف و مصرف را برگزيده است اما کشورهاي خاورميانه نبايد تنها مصرف‌کننده باشند.»

 کاستلز به گفته‌اي از «تن شيائوپينگ» اشاره مي‌کند که مي‌گويد ثروت داشتن افتخار‌آفرين است در حالي که قبلا معتقد بود کمونيسم افتخار‌آفرين است.

او به تجربه‌اش در کشورهاي عربي مانند دوبي و شارجه اشاره مي‌کند:« دوبي و شارجه با يک پل به يکديگر متصل شده‌اند. اگرچه مدل توسعه در دوبي توليد، توليد و مصرف، مصرف است در شارجه اينگونه عمل نمي‌کنند و اهميت بسيار زيادي به ارزشهاي اسلامي مي‌دهند.»

استاد دانشگاه بارسلونا تاکيد مي‌کند:« آنچه مردم فکر مي‌کنند، مهم است. چون باورهاي مردم است که ريشه تغيير است.»

کاستلز از سوي ديگر تاکيد مي‌کند که اگر قرار باشد يک عنصر کليدي را براي توسعه کشورهاي جهان سوم عنوان کند آن عامل "دولتها" هستند. او مي‌گويد:« اکثر دولتها در کشورهاي جهان سوم فاسد هستند. بيشتر دولتهاي آفريقايي کلاهبرداري مي‌کنند و امکان رشد و توسعه را از مردم مي‌گيرند. آنها از مردم دزدي مي‌کنند و مردم را استثمار مي‌کنند، جنگهاي قبيله‌اي در کشورهاي آفريقايي به راه مي‌اندازند اما داراييهاي خودشان را در بانکهاي سوييس سرمايه‌گذاري مي‌کنند.»

كاستلز در پاسخ به خبرنگاري كه پرسيد:"شما فرهنگ را مهمترين توسعه مي دانيد آيا اين اثرگذاري در فرهنگي در انتخاب دولتها بيشتر جلوه نمي كند؟"، مي گويد:« البته ذهنيت انسانها باعث تجديد نظر در انتخابها مي شود. اما اين مورد هم وابسته به عملكرد دولتها است.»

ايران، جامعه اي برخوردار

کاستلز معتقد است مردم دنيا تصوير مشخصي از ايران ندارند و رسانه ها مي توانند به عنوان پل ارتباطي نه تنها در معرفي ايران بلکه در انتقال اطلاعات صحيح به دنيا مؤثر باشند تا مردم بدانند که ايران جامعه اي برخوردار از استانداردهاي جهاني است.

کتاب جديد کاستلز در راه است

وي مي گويد تحت تأثير نقش زنان در جامعه ايران و تعداد دانشجويان و رسانه هاي جمعي در ايران قرار گرفته ولي معتقد است با اينکه ايران در مورد گسترش تلفن همراه کارهاي زيادي انجام داده هنوز از برخي از کشورهاي منطقه عقب تر است. اين در حالي است که به عقيده او اهميت ارتباطات تلفن همراه از تلويزيون بيشتر است. او در اين نشست از انتشار کتاب جديدش در ماه نوامبر نيز خبر مي دهد. نام اين کتاب، "ارتباطات تلفن همراه در جامعه" است.

 اينترنت را دوست ندارم