خبرگزاري ميراث فرهنگي ـ گردشگري ـ سفرهاي ارزان قيمت، ايده‌اي بود كه از طرف سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري مطرح شد. ايده‌اي كه بعد‌ها وقتي منتقدان نسبت به لفظ "ارزان" آن جبهه گرفتند، مسئولين اعلام كردند كه شايد استفاده از لفظ "ارزان" صحيح نباشد.

با اين حال و به رغم تمامي مشكلاتي كه اين لفظ سر راه طرح ياد شده قرار داد، اين موضوع با همين نام "سفرهاي ارزان" بر سر زبانها باقي ماند.

سفرهاي ارزان چيست؟
طرح سفرهاي ارزان طرحي است كه قرار است با تعريف مسيرهاي جديد گردشگري داخلي و با همكاري دفاتر خدمات مسافرتي و سازمان ميراث فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري و در ضمن با راه‌اندازي تورهاي مسافرتي داخلي اجرا شود.

مسوولان سازمان ارائه اين طرح را  با هدف توسعه و همگاني كردن سفر عنوان مي‌كنند.

در خبرها آمده است كه آيين‌نامه اجرايي طرح "سفرهاي ارزان قيمت داخلي" با هدف توسعه صنعت گردشگري و نهادينه كردن سفر در داخل كشور و استفاده بهينه از جاذبه‌هاي تفريحي و توريستي كشور توسط سازمان ميراث‌فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري تهيه و تدوين شده است.

گردشگري داخلي ،چرا ؟
آماري كه كارشناسان ارائه مي‌دهند نشانگر اين است كه 95% گردشگري در دنيا ،گردشگري داخلي است. در واقع گردشگري داخلي 25 برابر گردشگري بين المللي صورت مي‌گيرد.

با اين وجود، گردشگري داخلي براي هر كشوري و همچنين كشور ما قابل بررسي است. 

از طرفي اسفنديار رحيم مشايي، رياست سازمان ميراث فرهنگي،صنايع دستي و گردشگري در اولين هم انديشي  دست اندر كاران صنعت طبيعت گردي با تاكيد بر ترويج سفر در كشور اذعان كرد ، كشوري كه حدود 70 ميليون جمعيت دارد ،توجه به گردشگري داخلي در آن توجيه دارد.

با توجه به موارد ذكر شده به عقيده بسياري از فعالان گردشگري كشور، اين طرح به خودي خود، خجسته و قابل تقدير است، اما در چندين مورد قابل نقد و بررسي است.

علاقه‌مندان به اين طرح و حتي منتقدان آن همگي اين سوال برايشان پيش مي‌آيد كه سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري پس از ارائه اين طرح ، چه كرده و چگونه در پي ترويج سفر است.

جمشيد حمزه زاده، مسوول سفرهاي ارزان قيمت در مصاحبه‌اي با اصحاب رسانه‌ها گفت: «اين طرح با مشاركت فعالان عرصه گردشگري كشور تدوين شده و براي تحقق هدف اين طرح از تمامي ظرفيت‌هاي گردشگري كشور استفاده خواهد شد.»

در جايي ديگر، جمشيد حمزه زاده  اظهار مي‌كند: «تعيين 205 مسير جديد گردشگري، امضاي تفاهم‌نامه‌ اخذ تخفيف از 700 هتل و واحد اقامتي، برگزاري 25 سمينار و همايش و راه‌اندازي سايت اين ستاد و در نهايت ميزباني 15 ميليون گردشگر در جريان برگزاري تورهاي ارزان قيمت از فعاليت‌هاي صورت گرفته در ستاد تسهيلات سفرهاي ارزان قيمت است.»

و در گفته‌اي ديگر  از وي مي‌خوانيم كه در مسيرهاي جديد و با هماهنگي‌هاي بعمل آمده حدود 30 تا 40 درصد تخفيف از مجموع هزينه‌ها به گردشگران ارايه مي‌شود.

اخيرا هم اسفنديار رحيم مشايي در جمع خبرنگاران و در محل نمايشگاه بين المللي گردشگري اسپانيا(فيتور) خاطر نشان كرد: «طرح سفرهاي ارزان قيمت در درون كشور در قالب 200 مسير به اجرا در آمده است.»

سخن منتقدين
در ابتدا بهتر است به همان جبهه‌گيري منتقدين به لفظ "ارزان" بپردازيم. ظاهرا منظور مسئولين سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري اين بوده كه وقتي سفر كردن در كشور ترويج يابد و رونق بگيرد، به تبع آن سفر ارزان مي‌شود كه اين موضوع صحيح به نظر مي‌رسد.

به گفته مسئولان، ارزان بودن سفر به معناي پايين آوردن كيفيت خدمات نيست. البته اين موضوعي است كه بايد پيگيري شود و همچنان نسبت به آن حساس ماند.

حميد ضرغام، عضو هيات علمي‌دانشگاه علامه طباطبايي عقيده دارد: «طرح سفرهاي ارزان قيمت به توفيق پيش‌بيني شده دست نيافته و بيشتر كساني كه مشمول اين طرح هستند، از كم و كيف آن مطلع نيستند.

با توجه به اينكه به نظر مي‌رسد مسوولان براي اجراي طرح سفرهاي ارزان براي زمان نوروز دورخيز كرده‌اند، اين استاد دانشگاه اظهار مي‌كند: «فصل نوروز براي اجراي طرح سفرهاي ارزن قيمت زمان مناسبي نيست، چون در اين فصل بيشتر مردم به سفر مشغول هستند و بنگاه‌هاي گردشگري ذينفع در اين طرح به اعمال تخفيف حاضر نيستند.»

عضو هيات علمي‌دانشگاه علامه طباطبايي در مورد استفاده از نظر كارشناسان و متخصصان در تهيه،‌ برنامه‌ريزي و اجراي اين طرح گفت: «از كارشناسان اين حوزه‌ گردشگري كه سال‌ها در اين مورد مطالعه و تحقيق كرده‌اند در طرح سفرهاي ارزان قيمت دعوتي نشده و ظاهرا تنظيم برنامه‌ اجرايي آن بدون حضور كارشناسان و پيش‌بيني پيامدهاي احتمالي صورت گرفته است.»

علاوه بر انتقادات دكتر حميد ضرغام مي توان به موضوعات ديگري اشاره كرد.

1- منظور رييس سازمان ميراث فرهنگي،صنايع دستي وگردشگري از به اجرا درآمدن سفرهاي ارزان در قالب 200 مسير چيست؟         

تا آنجايي كه مي‌دانيم و در خبرها آمده است فقط 205 مسير براي سفرهاي ارزان، طراحي شده ولي تا كنون در اين مسيرها كه هنوز هم مبهم هستند و كسي از آنها اطلاعي ندارد، تسهيلات و خدمات ويژه‌اي ارائه نشده است.

حال سوال اين است كه آيا فقط با تعريف مسير گردشگري سفر ارزان اجرا مي‌شود؟

در حال حاضر تمامي اخباري كه در رسانه‌ها حول محوز مسيرسفرهاي ارزان قيمت وجود دارد تنها در ارتباط با هدف از اجراي طرح و آمار مسيرهاي تعيين دشه بوده است اما در هيچ كدام از اخبار به وضوح به چگونگي اجرايي شدن اين سفرها و دسترسي مردم به آن اشاره‌اي نشده است.

2- در مورد تخفيف هم وقتي پاي صحبت آژانس داران مي‌نشينيم، متفق القول از نحوه تخفيف گرفتن‌ها بي اطلاع بوده و اظهار مي‌كنند كه نتوانسته‌اند از تخفيف هتل و رستوران‌ها كه در اين طرح از آن ياد شده استف استفاده كنند.

نمونه‌اي از اين آژانس‌ها، آژانس مسافرتي كلوت است كه در واقع همين موضوع را در جلسه‌اي حضورا به رياست سازمان عنوان كرد.

3- با توجه به اينكه مردم يا همان گردشگران داخلي كه قرار است سفر كردن را بين آنان ترويج كنيم چندين ماه است كه به طور مكرر از برگزاري اين طرح و خبرهاي روز به روز خوشايند آن از طريق رسانه‌ها مطلع مي‌شوند، هنوز نتايج اين طرح را در جامعه گردشگري احساس نكرده‌اند.

بسياري از آنان منتظر بازتاب اين طرح و نحوه بروز آن در كشور هستند.

4- بسياري از كارشناساني كه امروزه در عرصه گردشگري كشور فعال بوده و اظهار نظر مي‌كنند، اين سوال را مطرح كرده‌اند كه آيا واقعا از تمام ظرفيت‌هاي گردشگري در طرح سفرهاي ارزان استفاده مي‌شود؟ اين ظرفيت‌ها چه هستند؟

از طرفي با توجه به اينكه سازمان ميراث فرهنگي،صنايع دستي وگردشگري بنا به گفته دكتر ضرغام، از متخصصين براي طراحي و اجراي اين طرح بهره نبرده است، چگونه اذعان مي‌دارد كه اين طرح با "مشاركت فعالان عرصه گردشگري كشور" تدوين شده است؟

در حال حاضر بسياري از آژانس‌داران كشور كه در عرصه گردشگري فعال هستند از سازمان ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي به عنوان متولي گردشگري دولتي ايران توقع دارند كه بحث سفرهاي ارزان قيمت را روشن‌تر از گذشته و در قالب گزارشي جامع براي بخش خصوصي فعال در عرصه گردشگري بازگو كرده و براي حرفه‌اي تر شدن فعاليت‌هاي ترويج سفر بين مردم از فعالان اين عرصه نيز مشورت بخواهد.