خبرگزاري ميراث فرهنگي_ بين الملل_ ميترا اسدنيا_ چندي پيش به دستور شهردار سان فرانسيسکو؛ کارگران شهري در اين منطقه طبق اطلاعيه رسمي، ملزم به نوشيدن آب؛ تنها از شير آب شدند.
طبق اين اطلاعيه، نوشيدن آب بطريهاي پلاستيکي ممنوع شد.
اين ممنوعيتها نه تنها در اين شهر بلکه در برخي ديگر از کشورهاي توسعه يافته گاه وبيگاه ديده شده است که عمدتا در حمايت از محيط زيست صورت گرفته است.
شهردار سانفرانسيسکو در بيان علت اين تصميم گفته بود:« استفاده از بطريها علاوه بر هزينه بالاي اقتصادي، آلودگي زيست محيطي را نيز تشديد مي کند كه در مقام مقايسه، استفاده از آب لوله کشي شهري بسيار بهتر و مقرون به صرفه تر است.»
اين دستور شهردار همچنين ساير بخش هاي شهري، کارگزاران و پيمانکاران و ديگر استفاده کنندگان از صندوق شهر که بخشي از درآمد اين صندوق را صرف خريد بطري هاي پلاستيکي آب مي کنند را شامل مي شود.
به گفته شهردار سان فرانسيسکو؛ هر شهروند در ازاي پولي که براي تهيه يک گالون آب موجود در بطريها مي دهد، مي تواند 1000 گالن آب از طريق لوله هاي شير آب بدست آورد.
شهردار سان فرانسيسکو همچنين برآورد کرده است که شهروندان اين شهر مي توانند با اين کار سالانه 500 هزار دلار صرفه جويي کنند. درعين حال که هزينه هاي سنگين زيست محيطي ناشي از توليد و دفع بطري هاي پلاستيکي و نيز مصرف سوخت و گازوئيل براي حمل ونقل آنها نيز مبالع هنگفتي را به ساکنان شهر تحميل مي کند.
روشن است که شکست در تلاش هاي انجام شده براي بازيافت اين بطري ها نيز از ديگر دلايل اعلام اين مقررات بوده است.
اما روشن نيست که در کشور کم آب و خشکي چون ايران؛ استفاده از اين بطري ها و توليد اين روش بستهبندي با تمام عوارض زيست محيطي و بهداشتي مخربي که بدنبال دارد چرا روز به روز گسترش مي يابد.
ظاهرا هدف از عرضه محصولات ازجمله آب با اين روش؛ افزايش استانداردهاي بهداشت فردي است اما گويي متوليان اين امر از مسئله مهم تر بهداشت عمومي غافلند.
از سوي ديگر؛ دفع بهداشتي زباله ها نيز مسئله اي است که حتي در تهران که به ظاهر داراي سيستم بازيافت است، باوجود صرف انرژي و هزينه بسيار امکان پذير نيست چه رسد به شهرها و شهرستان ها که غالبا از سيستم هاي بازيافت زباله اساسا بي بهره اند. اين در حالي است که اين بطري ها و به طور کلي ظروف و بسته بندي هاي پلاستيکي درصد بالايي از زباله ها را در تهران و تمام شهرستان ها تشکيل مي دهد. نمونه بارز آن توده هاي بطري و ظروف يکبار مصرف شناور در سواحل شمال و جنوب کشور است. به ويژه استان هاي شمالي کشور که مدت هاست با بحران زباله روبروست.
گويي منظره اي از انواع زباله هاي شناور و پراکنده در گوشه و کنار، قرار است جزيي لاينفک از جشم اندازهاي شهري و طبيعي (و به اصطلاح گردشگري) ما؛ نه فقط در شهر و کوي و خيابان که در جنگل و ساحل نيز باشد.
طبق بررسي هاي انجام شده از سوي محافل پژوهشي جهان ازجمله موسسه ديده بان جهاني، محققان اين موسسه هشدار داده اند که در صورت ادامه اين برداشت ها، رودخانه ها و جريانهاي محلي و سفره هاي آب زيرزميني براي پر کردن بطري ها، رو به خشکي و نابودي مي گذارند.
"لينگ لي" از پژوهشگران موسسه ديده بان جهان در واشنگتن طي گزارشي که اخيرا به موسسه ياد شده تسليم کرده؛ هشدار داد که بطري هاي آب و انواع نوشيدني علاوه بر هزينه هاي سنگين مالي به دليل افزايش حجم پلاستيک هاي زائد مدفون و پراکنده در زمين و يا توده هاي انباشته در زباله داني ها، فشار شديدي را بر محيط طبيعي وارد مي کند.
وي دراين گزارش تاکيد کرده است که اين بطري هاي پلاستيکي حقيقتا هم ازنظر اقتصادي و هم در زبان زيست محيطي بسيار پر هزينه و گران هسنتد.
او سپس يادآور شده است:« در حالي که در بسياري از کشورهاي توسعه يافته نياز به تامين سلامت، پاکيزگي و طعم خوب نوشيدني ها رو به افزايش دارد و جمعيت هاي ساکن در اين کشورها عمدتا از اين نوع آب ها استفاده مي کنند، هنوز حدود يک ميليارد نفر از مردم جهان همچنان از هرگونه آب آشاميدني سالم محروم هستند.»
اما تاثير زيست محيطي اين کار که در همان نقطه شروع و منيع آغار مي شود، شديدتر است. زيرا بسياري از رودخانه ها و جريان هاي محلي و سفره هاي آب زيرزميني به دليل استفاده بي رويه از اين آبها در بطري ها به تدريج رو به خشکي و نابودي مي گذارند.
براساس اطلاعيه شهردار سن فرانسيسکو با توجه به تمام زباله ها و آلودگي هاي ناشي از مصرف و توليداين بطري ها، از نظر تمام استانداردهاي مورد نظر کيفيت اين آبها غالبا نامرغوبتر از آب تازه موجود در لوله هاي آب شهري است.
اما اين موضوع نيز ازسوي محففان تاييد شده است. موسسه ديده بان جهاني دراين زمينه نيز آورده است:« در بسياري از کشورهاي پيشرفته استفاده از آب آشاميدني در بطري ها نسب به آب روان از لوله هاي آب ازنظر استاندارهاي بهداشتي پايين تر اعلام شده است.»
اما هزينه توليد، گردآوري، بسته بندي، دخيره سازي و حمل و نقل بطري هاي آب معدني را نيز بايد بر فهرست هزينه ها افزود. ضمن اينکه استخراج ميليون ها تن مواد و مشتقات نفتي براي ساخت وتهيه اين بطري هاي پلاستيکي نيز بار سنگيني بر طبيعت و محيط زيست تحميل مي کند.
اکنون سوال اين است چرا بايد راه رفته و تجربه آزموده را کورکورانه تکرار کنيم؟ و چرا در شرايطي که هم از نظر بهداشت فردي و هم از نظر بهداشت عمومي اين بسته بندي ها مضر اعلام شده است و در شرايطي که پيشگامان و طراحان اين قبيل بسته بندي ها خود در صددجبران مافات برآمده اند، ما اين راه تازه آغاز شده را همچنان ادامه دهيم؟
آيا مي دانيد سود سرشاري که شرکت هاي تهيه آب معدني به دست مي آورند تنها از بهايي که شما مي پردازيد تمام نمي شود، بلکه به قيمت خشکي و نابودي رودخانه هاي دماوند و سبلان و انباشت زباله ها و کاهش سلامت فردي و عمومي تمام مي شود.
اين نکته اي است که لينگ نيز در گزارش موسسه ديده بان زمين آورده و افزوده است که ساليانه سود سرشاري از قبل عقده وسواس گونه ما در مورد مصرف بطري هاي آب عايد شرکت هاي نوشابه سازي مي شود.
