خبرگزاري ميراث فرهنگي_ گردشگري_ طرفداران محيط‌زيست درخصوص اتفاقات فجيع زيست محيطي و بي اعتنايي مديران سازمان محيط‌زيست به اين اتفاقات، امروز 5 مردادماه روبروي ساختمان سازمان محيط زيست واقع در پارک پرديسان تجمع کردند.

روانبخش، يکي از تجمع کنندگان مي گويد که از طريق وبلاگها در جريان زمان برگزاري اين تحصن قرار گرفته است:« هيچ تشکلي ما را حمايت نکرده و به خواست خودمان و به صورت مستقل در اين تحصن شرکت کرده ايم.»

وي درباره دليل اين تحصن در گفتگو با خبرگزاري ميراث فرهنگي گفت:« ما با هدف احياي اصل امر به معروف و نهي از منکر به اينجا آمده ايم تا اعتراض خود را به فجايع زيست محيطي اخير کشور به گوش مسئولان برسانيم.»

 

ساعت 11 و 45 دقيقه بود که تجمع کنندگان پلاکاردهاي خود را به دست بالا گرفتند و روبروي ساختمان سازمان محيط زيست ايستادند. برخي مسئولان و کارشناسان محيط زيست که با اتومبيل هاي خود از کنار آنها مي گذشتند، لحظه اي شيشه هاي اتومبيل را پائين مي کشيدند و نگاهي به نوشته هاي روي پلاکاردها مي انداختند.

عباس محمدي، رئيس انجمن کوهنوردان ايران درباره اين تجمع به خبرگزاري ميراث فرهنگي گفت:« بارها نامه داده ايم و اعتراض کرده ايم اما هيچ جوابي به ما نمي دهند. آذرماه سال 85 بود که جاده سازي پارک ملي لار آغاز شد و اعتراضات ما بي اثر ماند. امروز آمده ايم ببينيم نظر سازمان محيط زيست در اين باره چيست.»

وي در ادامه گفت:« به نظر من همه دست به دست داده اند تا محيط زيست را تخريب کنند.  سازمان محيط زيست خود در داخل محدوده پارک ملي سرخه حصار که يک پارک ملي است، ساخت و ساز مي کند و ساختمان مرکز تحقيقات سازمان را مي سازد. ساختمان اصلي سازمان محيط زيست نيز در داخل محيط تعريف شده جنگلي ساخته شده است. به نظر من سازمان محيط زيست به دو دليل مخرب محيط زيست است. اول اينکه در محدوده اي تعريف شده زيست محيطي؛ ساخت و ساز مي کند، دوم اينکه به تخريبهاي گسترده زيست محيطي بي اعتناست.»

محمدي، وضعيت محيط زيست کشور را اسفبار توصيف کرد و گفت:« روند تخريب محيط زيست به شدت روبه صعود است و در اين سالهاي اخير شدت بيشتري يافته است. اين به معني اين نيست که دولت جديد ضدمحيط زيست باشد، بلکه بناي کار از اول اشتباه بوده است.»

وي ادامه داد:« الآن وضعيت حاد است و ما بايد واکنش بيشتري داشته باشيم. اگر 10 سال پيش در فلان منطقه 5 هزار کل و بز داشتيم امروز 500 رأس هم به زور داريم. فرسايش خاک، تبديل تالابها به شوره زار و ساخت و سازهاي بي رويه در اين سالها به شدت افزايش يافته است.»

 

تجمع کنندگان به خط ايستاده اند و پلاکاردها را بالا گرفته اند شايد مسئولي پيدا شود و جوابي به آنها بدهد. برخي از تجمع کنندگان، نسبت به وضعيت زيست محيطي کشور به شدت نگران هستند. وقتي با آنها به گفتگو مي نشينم پرحرارت و تند صحبت مي کنند. يکي از آنها دليل شرکت در اين تحصن را استعفاي جوادي، رئيس سازمان محيط زيست اعلام مي کند:« خانم جوادي در طي اين مدت ثابت کرده که نمي تواند حافظ خوبي براي محيط زيست ايران باشد. حضور ايشان در رأس اين سازمان اصلأ به نفع محيط زيست کشور نيست.»

حسن احمدپور، رئيس هيأت مديره شبکه تشکلهاي زيست محيطي استان گيلان در گفتگو با خبرگزاري ميراث فرهنگي، يکي از دلايل حضور خود در اين تجمع را همين موضوع عنوان مي کند:« مديريت فعلي بسيار ناکارآمد است و بايد استعفا بدهد. حضور خانم جوادي براي توسعه پايدار کشورمان مناسب نيست.»

احمدپور براي شرکت در اين تجمع از گيلان به تهران آمده:« محيط زيست يک زنجيره به هم پيوسته است و يک مسئوليت جهاني است. اثرات زيان بار يک منطقه فقط خاص کشور ما نيست و زيان آن را همه دنيا مي برد.»

وي درباره نتيجه حاصله از اين تجمع به ميراث خبر گفت:« ما مي خواهيم با صداي بلندتر و رساتري اعتراض خود را به مسئولان برسانيم. وقتي رسانه ها و تشکل ها درجايي حضور نداشته باشند شفاف سازي به وجود نمي آيد. شايد بتوانيم با تشکيل اين تجمع و انعکاس آن توسط رسانه ها برخي از مسئولان را به فکر فرو ببريم.»

وي، وضع زيست محيطي استان گيلان را ناگوار اعلام کرد و گفت:« رودخانه سپيدرود تا چندسال آينده خشک مي شود. خاويار روبه انقراض کامل است. استان گيلان داراي بالاترين تالابها و جنگلها و زيست محيط کشور است و از ارزشهاي خاصي برخوردارند. با اينکه بسياري از کارشناسان عاليرتبه مخالف استقرار صنايع پتروشيمي و فولاد در گيلان هستند، هفته پيش فولاد در گيلان افتتاح شد.»

احمدپور، عزم مديريت فعلي سازمان را برخلاف محيط زيست کشور دانست و گفت:« همانگونه که در حوزه پزشکي به پزشک مراجعه مي کنيم، بايد درخصوص محيط زيست نيز نظر کارشناس مربوطه را بپذيريم. متأسفانه سازمان محيط زيست نظر هيچ کارشناسي را نمي پذيرد.»

 

ساعت حدود 12 و 30 دقيقه است و تجمع کنندگان چند متري جلوتر مي روند و دوباره پلاکاردها را بالا مي برند. غير از يکي از کارگران فضاي سبز که با لهجه اي شيرين به برخي از تحصن کنندگان مي گفت «چرا مجوز نداري؟»، هيجيک از مسئولان براي پاسخگويي به آنها نيامده است.

يکي از تجمع کنندگان از اصفهان به اينجا آمده است تا در اين اعتراض شرکت کند:« از انجمن حمايت از حيوانات اصفهان هستم ولي به صورت شخصي شرکت کرده ام.»

مي گويد از طريق وبلاگ از برگزاري اين تجمع مطلع شده است:« قرار است به بهانه تخريب درياچه بختگان درخصوص فجايع اسفبار زيست محيطي کشور اعتراض کنيم.»

وي، اين حرکت را حرکتي نمادين دانست که با کمک رسانه ها تبديل به آگاهي مي شود.

يکي ديگر از تجمع کنندگان درباره خواسته خود مي گويد:« فعلأ نامه ها را جواب بدهند و پاسخگوي تخريبها باشند.»

دلاور نجفي، معاون طبيعي سازمان محيط زيست حدود ساعت 1 بعدازظهر به ميان تجمع کنندگان مي آيد. وي ابتدا در سخنراني کوتاهي با همه تجمع کنندگان احساس همدردي مي کند و سپس خاطره اي را نقل مي کند:« وقتي هنوز جزو لايه هاي مديريتي نبودم گاه به صحبتهاي مديران و وعده هاي آنها مي خنديدم. ولي وقتي خودم مدير شدم فهميدم که راست مي گفتند.»

نجفي اکثر اتفاقات مخرب زيست محيطي را ماحصل دولتهاي قبل دانست و گفت:« اکثر مجوزهاي تخريب و احداث غيرقانوني در دولت گذشته صادر شده و به جرأت مي گويم که در زمان ما هيچ اتفاقي نيافتاده است.»

وي، صدور مجوز از طرف سازمان محيط زيست براي احداث پتروشيمي استان گلستان را کذب دانست وگفت:« در دولت فعلي هيچ مجوز غيرزيست محيطي تابه حال امضاء نشده است.»

اين درحالي است که يکي از تجمع کنندگان به ميراث خبر گفت:« کار واگذاري سهام هاي 22 ميلياردي پتروشيمي گلستان آغاز شده و محيط زيست نيز مجوز آن را امضاء کرده است.»

نجفي، وجود کودکان عقب مانده را در بندر ماهشهر رد کرد و آن را تخيلي دانست. يکي ديگر از تجمع کنندگان در گفتگو با ميراث خبر در اين باره توضيح داد:« به خاطر پساپهاي شيميايي پالايشگاه ماهشهر جيوه بدن ماهي ها افزايش يافته و اين اتفاق در بدن ساكنان منطقه نيز افتاده است. بالا رفتن جيوه در بدن مرد باعث از بين رفتن قدرت مردانگي مي شود. امروزه زياد مي بينيم که همين مسئله باعث وجود بچه هاي ناقص الخلقه در بندر ماهشهر شده است.»

نجفي در ادامه اعلام کرد که زور سازمان در مواردي به برخي از مصوبات نمي رسد:« در اينگونه موارد از رسانه ها و تشکلها کمک مي خواهيم تا ما را در پيشبرد هرچه بهتر ياري کنند.»

وي در ادامه گفت:« بايد بپذيريم که توسعه هزينه دارد و هزينه اش بايد پرداخت شود. يکي از اين هزينه ها تخريب محيط زيست است.»

وي در خاتمه رسانه ها را به خاطر کوتاهي در پرداختن به مسايل زيست محيطي، مقصر اصلي معرفي کرد.

پس از صحبت هاي نجفي، گروه تجمع کندگان به دو دسته تقسيم شدند. يک دسته که از صحبتهاي نجفي قانع نشدند، همچنان خواستار استعفاي رياست سازمان محيط زيست شدند. دسته دوم نيز کميته اي تشکيل دادند تا با محيط زيست وارد مذاکره شوند و قضيه را به رسانه ها اعلام کنند.

دسته اول بيانيه اي نوشتند و در آن خواستار استعفاي فاطمه جوادي شدند و بيانيه را به همراه پلاکاردها به حراست سازمان محيط زيست تحويل دادند.

همچنين تجمع کنندگان بيانيه اي با نام "محيط زيست كشور؛ فاجعه!" نيز صادر کردند که به قرار زير است:

« سالها است كه در بيشتر كشورهاي جهان اجراي برنامه‌هاي توسعه اقتصادي بدون توجه به حفاظت محيط زيست كه بستر رشد نسل‌هاي امروز و فردا است منسوخ شده است اما متاسفانه در كشور ما، با وجود قوانين مناسبي كه موجود است (ازجمله اصل پنجاهم قانون اساسي) مديران ارشد و برنامه‌ريزان طرح‌هاي عمراني، كم‌ترين توجهي به محيط زيست ندارند. پروژه‌هاي جاده سازي بي‌رويه كه در بسياري موارد غيرضروري هم هستند جنگل‌ها و مراتع كشور را به شدت تخريب كرده و رانش دامنه‌هاي پرشيب و فرسايش خاك را صدها برابر ساخته‌اند.

برنامه‌هاي سدسازي در حالي كه تقريبا در هيچ موردي شبكه‌هاي پايين دست سدها كه براي استفاده بهينه از آب لازم‌اند ساخته يا تكميل نشده‌اند، موجب محروم شدن بهره‌برداران سنتي رودخانه و تالاب و تبديل شدن گسترده وسيعي از محيط هاي پايين دست به شوره زار شده‌اند.

تجاوز به پارك‌هاي ملي و مناطق حفاظت شده كه طبق قانون ممنوع است به رويه‌اي عادي در ميان دستگاه‌هاي دولتي بدل شده و خود الگويي براي ديگر متجاوزان خرده‌پا و پرشمار شده است. ورود پساب‌هاي صنايع پتروشيمي به آب‌هاي خليج‌فارس در بعضي مناطق موجب افزايش آلودگي تا صدها برابر حد مجاز و در نتيجه سبب تولد كودكان ناقص‌الخلقه و بروز انواع عوارض غيرقابل جبران شده است. مصرف بيش از حد سموم كشاورزي و ريخت‌ و پاش انواع زباله‌ها، تمامي آب‌هاي زيرزميني شمال كشور را آلوده كرده و باعث افزايش چشم‌گير انواع سرطان شده است. آلودگي هواي شهرستان بزرگ و مناطق صنعتي، تا صدها برابر حد استاندارد بالا رفته است و در حال كه بيش از نيمي از جمعيت كنوني كشور فقير به شمار مي‌آيند گاه مديران ارشد كشور از لزوم افزايش جمعيت صحبت مي‌كنند.

مهم اينكه بسياري از اين طرح‌هاي اقتصادي ناپايدار با صرف سرمايه‌هاي نفتي كه جايگزيني نخواهد داشت صورت مي گيرد. در واقع اگر ارزش اين سرمايه ها را كه حق نسل‌هاي فردا نيز هست، و ارزش محيط زيست و منابع طبيعي را كه در اين طرح‌ها نابود مي‌شوند محاسبه نماييم بسياري از طرح‌هاي بزرگ و پرسر و صدا مانند سدها، پالايشگاه ها وبزرگ راه‌ها توجيه اقتصادي ندارند.

جادارد كه مسوولان پروژه‌هاي بزرگ پاسخ دهند كه ارزيابي زيست محيطي واقع در كجاي برنامه‌ريزي ‌هايشان جاي دارد و لازم است كه مطبوعات و صدا و سيما با برگزاري مناظره‌هايي كه يك طرف آن صاحب نظران و منتقدان محيط زيست و يك طرف ديگر آن مجريان پروژه‌هاي عمراني باشند موضوع تخريب و آلوده سازي وحشتناك ميحط زيست كشور را براي مردم تشريح كنند.»

تجمع کنندگان همچنين بخشي از مطالبات زيست – محيطي خود را از دولت به شرح زير اعلام کردند:

1_ فعاليت‌هاي اقتصادي مخرب و آلوده سازي غيرقابل جبران محيط زيست را براي ما تعريف كنيد، طبق اصل پنجاهم قانون اساسي اينها ممنوع است!

2_ در تصميم‌گيري براي محيط زيست كشور و در طرح هاي توسعه مراجعه كارشناسي مستقل و سازمان‌هاي مردم نهاد را دخالت دهيد(براي آينده كشور بايد برنامه‌ريزان و كارشناسان واقعي تصميم بگيرند نه زمين خواران و پروژه‌بگيران راه سازي و سدسازي و...)

3_ بنابر ماده 60 قانون برنامه چهارم توسعه: دولت موظف به تقويت و توانمندسازي ساختارهاي اجتماعي با محيط زيست و منابع طبيعي است(نه منحل كردن تضعيف آنها!)...... پاسخ دهيد در راستاي پاي بندي به اين ماده قانوني چه كرده‌ايد؟!

4_ سازمان حفاظت از محيط زيست بايد مشكلات و موانع پيش روي پاسداري از طبيعت و محيط زيست كشور را به طور شفاف با مردم مطرح كند و در قبال كوتاهي هاي خود در انجام اين وظايف نيز به مردم پاسخ‌گو باشد.

5_ ما خواهان لغو مصوبه جديد هيات دولت مبني بر آزادسازي احداث صنايع پتروشيمي و پالايشگاهي در استان‌هاي شمالي كشور هستيم.

6- مطابق رويكردهاي متعارف جهاني حداكثر 90 درصد مساحت و منابع كشورها براي توسعه درنظر گرفته مي‌شود... پس حداقل ده درصد عرصه‌هاي طبيعي كشور را به دست طبيعت بسپاريد!

7_ احداث يا اجراي اين طرح و پروژه‌هاي به ظاهر عمراني و ملي ولي مغاير با توسعه پايدار و منافع دراز مدت مردم را متوقف كنيد:

-  جاده سازي در پارك‌هاي ملي و مناطق حفاظت شده و احداث غيرضروري كه فرسايش خاك را ده ها برابر ساخته اند.

-  صنايع پتروشيمي آلاينده كه درياها را به مخزن جيوه بدل ساخته‌اند.

-  احداث سدهايي كه درياچه ها و تالاب‌ها را مي‌خشكانند و زمين‌هاي پايين دست را به شوره زار بدل مي‌كنند.

-  تخريب جنگل‌ها و مراتعي كه علاوه بر نابودي گونه‌هاي ارزشمند گياهي و جانوري با فرسايش روز افزون خاك،مناطق پايين دست را در معرض سيل قرار مي‌دهند.

8_ مطابق ماده9 قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست:

اقدام به هر عملي كه موجبات آلودگي محيط زيست را فراهم نمايد ممنوع است، پاسخ دهيد كه آيا در عسلويه و ديگر مناطق اجراي پروژه‌هاي نفتي اين قانون لحاظ شده است؟

9_ صرف سرمايه‌هاي نفتي براي اجراي پروژه‌هاي صنعتي و عمراني ناپايدار را متوقف كنيد.

10_ آمار واقعي مرگ و مير ناشي از آلودگي هوا، درياها و آب‌هاي زيرزمين و رودخانه‌هاي كشور را به مردم اعلام كنيد.

11_ سدسازي مشكل كم آبي را حل نمي‌كند؛ بلكه مشكل را از يك منطقه به منطقه ديگر منتقل مي‌كند به جاي سدسازي هاي پياپي(كه هم بسيار پرهزينه اند و هم مخرب محيط زيست و ميراث فرهنگي كشورند) شيوه‌هاي آبياري را ارتقا دهيد و نيز درصدي از هزينه هاي سدسازي را صرف افزايش آگاهي مردم و بسترسازي براي اجبار قانوني به صرفه‌جويي در مصرف آب كنيد.

12_ بنابر ماده 17 قانون برنامه چهارم توسعه:

دولت مكلف است منابع آب كشور را با رويكرد توسعه پايدار آگاه سازي عمومي و مشاركت مردم مديريت نمايد پاسخ دهيد آيا تاكنون اين گونه بوده است؟

13_ تمامي جنگل‌ها و سواحل شمال كشور به زير زباله رفته است! به جاي اين همه راه سازي و سدسازي هاي مخرب و احداث منابع آلاينده براي جمع آوري و بازيافت زباله ترديدي بينديشيد.

محسن ظهوري