خبرگزاري ميراث فرهنگي_ گردشگري_ مبلغان و مشوقان برنامه هاي گردشگري در صدا و سيما پيش از معرفي جادبه هاي گردشگري، بهتر است تعهدات گردشگر و استانداردهاي گردشگري را آموزش دهد و سپس به افزايش گردشگر و درآمد گردشگري بپردازد.
اخيرا در بيشتر مقالات و گزارشهاي تخصصي گردشگري جهان با عبارت جديدي مکرر و مکرر برخورد مي کنيم که بعيد است به جز موارد معدود و ناديده اي؛ کسي در مقالات و گزارشها و مسائل مربوط به گردشگري کشور، حتي از سوي دستگاه هاي مسئول و متولي گردشگري کشور خوانده، ديده يا شنيده باشد. درحاليکه از مسئولان و متوليان صنعت گردشگري با توجه به سفرهاي متعدد به انواع کشورها و برخورد و آشنايي با انواع روشها، تجربه ها، اصول و مقررات گردشگري در کشورهاي مختلف جهان انتظار مي رود كه نسبت به اين موضوع حساس بوده و همانند کشورهاي ديگر جهان در اين زمينه سرمايه گذاري و برنامه ريزي کنند.
اين عبارت "توريسم مسئوليت پذير" و نيز عبارت "توريسم پايدار" است.
که البته پرداختن به اين مقوله و دلايل اهميت محوري آن در اهداف اين مطلب نيست که خود فرصتي ديگر مي طلبد اما با اندکي جستجو در مقررات يا استانداردهاي گردشگري چه در سطح جهاني و چه درسطح محلي، آن هم نه تنها درکشور هاي پيشرفته اروپايي که حتي در برنامه ريزي ها و مقررات گردشگري بيشتر کشورهاي عربي و برخي کشورهاي آسيايي به وفور و جا به جا ديده مي شود. (کشورهايي که اکثرا دردهه هاي اخير و مصادف با دوران بي خبري ما از فوايد گردشگري، از توسعه اقتصادي و انساني و تجربه هاي موفقي در گردشگري برخوردار شدهاند.)
بسامد اين کلمه در مقررات و اصول گردشگري و همچنين در تبليغات گردشگري کشورهاي ياد شده(صرف نظر از کشورهاي غربي) به حدي است که در مقايسه با شرايط و مقررات بي جان و صنعت ناتوان و غيراستاندارد کشورما براستي تکاندهنده است.
زيرا در اولين وهله؛ به سرعت متوجه مي شويم که "توريسم مسئوليت پذير" يا "توريسم پايدار"، دقيقا ازجمله عبارتهايي است که همانند انواع گردشگري براي ما، مردم و مسئولان گردشگري کشور ناشنيده و ناآشناست لااقل کمتر از آنان دراين باب شنيده ايم.
اما همچنان که اين نگرشهاي نوين و استراتژي ها و استانداردهاي جهاني در برنامه ريزي ها و اهداف اعلام شده مسئولان ديده نمي شود نمي توان انتظار داشت که متوليان امور تبليغات و آموزش کشور نظير صدا و سيما و آموزش و پرورش نيز به اين مباحث توجه کنند و مثلا در برنامههاي ويژه يا در سريالها و مستندهاي خود به طور جدي به وظايف و تعهدات هر گردشگر يا استانداردهاي جهاني و روز آمد در مقررات گردشگري بپردازند. در شرايطي که اخبار و اظهارات جاري حکايت از ناآگاهي مسئولان گردشگري و حتي گردانندگان تورهاي گردشگري از اين مقوله مي کند، نمي توان انتظار داشت که برنامه سازان صدا و سيما يا آموزش و پرورش و يا اصحاب مطبوعات که عمدتا متکي به اظهارات مسئولان و متوليان امورند، چندان از اين مقوله آگاهي داشته باشند. نتيجه آن است که از برنامهسازان و گردانندگان صدا وسيما که در سالهاي اخير به مباحث گردشگري روي آورده اند، برنامه اي در اين زمينه نديده و نشنيده ايم.
اما نکته تهديدآميز در اين خلاصه نمي شود بلکه آنچه مخاطرهآميز و نگرانکننده است، تبليغات کنوني صدا و سيما در معرفي جاذبههاي گردشگري کشور اعم از نواحي بکر طبيعي يا آثار فرهنگي و تاريخي است.
اين برنامهها عمدتا خطرناک و مخرب است زيرا با جلب خيل گردشگران و حتي گردشپذيران عمدتا بيبهره از فرهنگ گردشگري و بي اعتنابه ثروتهاي فرهنگي و طبيعي، موجبات نابودي و تخريبهاي گسترده در آثار فرهنگي و تاريخي فراهم ميشود. همچنين تنزل دارايي ها و درآمدهاي درازمدت گردشگري و از همه بدتر تخريب محيط هاي بکر و ثروت هاي طبيعي کشور را در پي داشته است.
ظاهرا ما (اعم از مسئولان و بيشتر مردم ) غالبا از اصطلاح "مسئوليت پذيري" و يا عبارت "پايدار" خوشمان نمي آيد زيرا گاه يادآور مقرراتي است که ما را به ياد دستورالعملهايي مي اندازد که به ما مي آموزد چگونه بايد رفتار کنيم و اين به معني نوعي کنترل و نظارت بر اعمال و پاسخگويي در قبال عواقب اعمال ماست. اعمالي که نمي توانيم عواقب آن را به دوش ديگران بگذاريم و بگذريم.
اما توريسم مسئوليت پذير نوعي توريسم است که به ما مي آموزد چگونه از مکانها و شهرها ديدار کنيم که به فرهنگ و محيط زيست آنها آسيبي وارد نياورد. طبق اين استانداردها ضروري است که گردشگر اثري خوب نيز از خود برجاي بگذارد که اين کار البته با توجه به روشهايي که آموزش داده مي شود، بيش از اينکه تکليف باشد کاري لذتبخش است.
بنابراين مي توان گفت توريسم مسئوليت پذير نوعي گردشگري است که سبب مي شود اگر مردم و مسئولان به اصول آن آگاه و پايبند باشند و عمل کنند:
_ جنگلها و سواحل درياها و شهرهاي گردشگر پذيرمان چنان که اکنون هست، پر از انواع زباله نخواخد بود.
_ خاک کوهستانها با انواع جاده کشي ها دچار فرسايش نخواهد شد.
_ با برگزاري همايشهاي دسته جمعي و کوهپيمايي در مسيرهاي حساس اکولوژيکي پوششهاي گياهي، لگدکوب و زمين عاري از انواع گل و گياهان بومي نخواهد شد.
_ کوهها و غارها مبدل به پاتق و سالن همايش نمي شود و جنگل هم مبدل به ميز وتخت و درو ديوار نخواهد شد.
_ در دشتها و کوهستانها و غارها؛ کافي شاپ و قهوه خانه و در ميانکاله هتل احداث نخواهد شد.
_ ورودي مناطق حفاظت شده بدون بررسي؛ بدون محافظ و محيط بان کافي به روي خيل مردم ناآگاه به حساسيت هاي حيات وحش و نابودي گونه هاي گياهي باز نخواهد شد.
درنهايت توريسم مسئوليتپذير يا مسئوليتپذيري در توريسم، مقولهاي است که اگر مراعات شود، مسئولان و متوليان ديگر اجازه نخواهند داد، چشمه ها و منابع آب معدني به دليل برداشت بيرويه براي پر کردن بطريهاي آب معدني خشک و کم آب شود.
و از آن بدتر به دليل مصرف همين بطريها آب دريا و چشمه و رودخانه ها چنانکه امروز مي توانيد در کوههاي شمال تهران ببينيد و دچار عذاب شويد، پر از انواع زباله هاي رنگارنگ نشود.
_ حيوانات به دست گردشگران شکارچي داخلي وخارجي منقرض نخواهند شد.
_ درختان به دليل روشن کردن آتش و رها کردن شيشه و زباله و آتش سوزي در پارک و جنگل سوخته يا خشک نمي شوند.
_ جنگل و خاک به دليل احداث بي رويه جاده و هتل و ... دچار فرسايش نمي شود و فاضلاب هتلها به دريا و زباله هايشان به کوه و جنگل رها نشود.
و ....
توريسم مسئوليت پذير براي ما و ديگر کشورهاي بيخبرمانده دنيا روز خاصي دارد که در نوامبر هر سال برابر با آبان ماه در سراسر جهان طي برنامه هاي خاصي از سوي متخصصان و متوليان گردشگري پايدار مورد توجه قرار مي گيرد تا ما و ملتهاي ديگر مشابه ما را از اهميت چنين مفهومي آگاه کند اما در برنامه هاي صدا وسيما خبر از هيچ برنامه اي نيست. پس بهتر است مبلغان و مشوقان برنامه هاي گردشگري در صدا و سيما پيش از معرفي جاذبههاي گردشگري، لااقل با توجه به آهنگ تحرکات و مسير رشد جهاني گردشگري، تعهدات گردشگر و استانداردهاي گردشگري را براي تامين اهداف گردشگري پايدار آموزش دهد و سپس به افزايش گردشگر و درآمد گردشگري بپردازد.