خبرگزاري ميراث فرهنگي_ گردشگري_ مراسم نخل‌گرداني در روستاي ابيانه از مراسمي است كه هر ساله در تاسوعا و عاشورا گردشگران زيادي را به اين روستا مي‌برد.

در مقاله‌اي با عنوان «نخل گرداني در روستاي ابيانه» به نوشته زليخا نظري داشلي برون، آمده است:« در روستاي ابيانه دو نخل در روزهاي عاشورا و تاسوعا گردانده مي‌شوند. اين نخل‌ها هر كدام به محله‌اي از ابيانه تعلق دارند، محله پايين و محله بالا. در اين روزها هركدام از اين نخل‌ها با آداب خاصي مسيرهاي مشخصي از ابيانه را بايد طي كنند. نخل‌گرداني هر دو محله همراه با مراسم و مناسكي خاص است و بايد و نبايدهايي در آن رعايت مي‌شود.»

اين مراسم در روزهاي تاسوعا و عاشورا نمونه‌اي از آيين تابوت‌گرداني در ايران است. بنابر شواهد تاريخي، پيشينه مراسم نخل‌گرداني به دوران صفوي برمي‌گردد. در حال حاضر نيز اين آيين در مناطق مختلف ايران به خصوص مناطق مركزي مانند يزد، كرمان، كاشان، نايين و اصفهان برگزار مي‌شود.

نخل تابوت بزرگ و بلندي است كه بر آن خنجر و شمشير و پارچه‌هاي قيمتي و آيين‌ها بسته شده است و روز عاشورا به عنوان تابوت امام حسين (ع) حركت داده مي‌شود. چون شبيه به درخت خرما ساخته مي‌شود به آن نخل مي‌گويند.

نخل محله پايين، در مسيرهاي مشخصي از روستا گردانده مي‌شود. در روز تاسوعا، اهالي اين محله در جلوي حسينيه جمع مي‌شوند و اين نخل را از حسينيه بيرون مي‌آورند. در درون حسينيه فردي كه نوبتش است سوار نخل مي‌شود. حق نشستن بر روي نخل به طايفه‌هايي مشخص تعلق دارد. اين حق به صورت موروثي به اين افراد رسيده است. فردي كه سوار نخل مي‌شود بايد در روز عاشورا و تاسوعا به حمل‌كنندگان نخل، ناهار و شام نذري بدهد. امروزه اين غذاهاي نذري را به همه افراد شركت‌كننده در مراسم عزاداري مي‌دهند. حمل‌كنندگان نخل نيز در گذشته از طوايف خاصي بوده‌اند اما امروزه مردان جوان همه طوايف ايم محله مي‌توانند در حمل نخل شركت كنند.

رسم است كه در روز عاشورا نخل را بر زمين نگذارند. آن را از حسينيه تا سرچشمه(قبرستاني در شرق روستا) مي‌برند و در سرچشمه به زمين مي‌گذارند و بعد از صرف ناهار نذري نخل را به حسينيه برمي‌گردانند و آن را از كوه سرچشمه به بالا مي‌كشند. قسمت بسيار مشكل حمل نخل محله پايين، حمل نخل در اين مسير است.

در روز عاشورا نخل مسير طولاني‌تري را طي مي‌كند. در واقع علاوه بر مسير روز تاسوعا، چند كوچه به طرف محله بالا حركت مي‌كند. در اين روز نخل را در نقطه‌هاي بخصوصي كه سال‌هاي سال متداول بوده است، بر زمين مي‌گذارند. گاهي كساني كه نذر داشته باشند در پيش پاي نخل گوسفندي قرباني مي‌كنند.

مراسم نخل‌گرداني در محله بالاي ابيانه در روز تاسوعا پس از مراسم «جاق جاقازني» شروع مي‌شود. پس از اين كه معتمدان و بزرگان محله در جلو حسينيه جمع مي‌شوند، نخل را از حسينيه بيرون مي آورند. در اين محله نيز افراد به خصوصي حق سوار شدن بر نخل را دارند و طوايف به خصوصي نيز از حق گرفتن پايه‌هاي نخل برخوردارند.

در اين محله نيز نخل در مسير مشخصي گردانده مي‌شود و آيين آن مشابه محله پايين است. توقف نخل محله بالا براي صرف ناهار در مسجد و حسينيه حاجت‌گاه است كه در غرب روستا قرار دارد. مراسم نخل‌گرداني در روز عاشورا در محله بالا و پايين پس از برگزاري مراسم طلوع‌خواني انجام مي‌شود و تا ظهر عاشورا ادامه دارد. در محله بالا نيز چون تعداد طوايفي كه مي‌توانند سوار نخل شوند زياد است، نوبت هر چند سال يك‌بار به افراد مي رسد.   

نخل هر منطقه فقط در محدوده همان محله گردانده مي شود و مجاز نيست كه به محدوده محله ديگر وارد شود. در روز عاشورا دو نخل در يك نقطه با هم روبرو مي‌شوند كه در اين هنگام نخل‌ها به هم سلام مي‌كنند. 

نگار حسيني