خبرگزاري ميراث فرهنگي_ گردشگري_ مديرعامل يك شركت تخصصي بازاريابي صنايعدستي، تنوع رشتهها در امر بستهبندي، بيتوجهي هنرمندان به بازاريابي و بيتمايلي به نيازهاي روز بازار را از مشكلات جذب مشتري در عرصه جهاني برشمرد.
يكي از مشكلات عمده صنايع دستي به گفته مسئولان ازجمله حسين هاتفي فارمد، معاون صنايعدستي كشور و توليدكنندگان اين حوزه؛ نبود بستهبندي براي كالاهاي توليد شده است. بسياري از توليدكنندگان صنايعدستي معتقد هستند تعدادي از آثار توليد شده در هنگام حمل و نقل به محل فروش يا نمايشگاهها به دليل نبود بستهبندي مناسب آسيب ميبيند يا حتي ميشكند و به همين دليل ازنظر اقتصادي به آنها ضرر وارد ميشود. معاون صنايعدستي كشور نيز يكي از مهمترين گامهاي مرتبط ميان صنايعدستي و گردشگري را توليد بستهبنديهاي استاندارد براي جذب گردشگران ميداند اما مشكل در اينجا است كه توليدكنندگان نميتوانند اقدام به طراحي بستهبندي نمايند و تنها فعاليت آنها سفارش به شركتهاي بستهبندي است كه آنها نيز بستهبنديهايي معمولي و بدون درنظرگرفتن شكل و ابعاد صنايع دستي توليد ميكنند زيرا شركتهايي كه بصورت تخصصي در اين حوزه فعاليت داشته باشند، وجود ندارد.
به تازگي شركت هنر خلاق اصفهان كه در نمايشگاه سراسري صنايعدستي اين استان نيز يك غرفه را به خود اختصاص داده بود، بازاريابي بينالمللي، بستهبندي و صادرات تخصصي صنايعدستي را آغاز كرده است.
احمد رضايي، مديرعامل اين شركت درمورد محورهاي فعاليت هنر خلاق اصفهان به ميراثخبر گفت:« شركت، تازه تاسيس شده است. البته راهاندازي سايت و جذب هنرمندان يك ماه است كه انجام شده ولي از هشت ماه قبل مشغول طراحي سايت بودهايم و مجوزهاي لازم را از معاونت صنايعدستي گرفتهايم. كار ما بازاريابي اينترنتي است، بستهبندي نيز تنها براي اجناس فروخته شده كه توسط خودمان بازاريابي شده، انجام ميشود. ما روي بازارهاي خارجي تمركز داريم و براي داخل كشور كار نميكنيم.»
او درباره طراحي بستهبنديهايي كه در اين شركت صورت ميگيرد، افزود:« ما روي بستهبندي خيلي از رشتهها كار كردهايم و درنهايت براي چند رشته بستهبندي انجام دادهايم چون
| مهمترين مشكل بستهبندي تنوع فراوان اجناس است. هر رشته صنايع دستي داراي چند زيرشاخه است كه به ميزان چند هزار نوع بايد بستهبندي انجام داد. |
مهمترين مشكل بستهبندي تنوع فراوان اجناس است. هر رشته صنايعدستي داراي چند زيرشاخه است كه به ميزان چند هزار نوع بايد بستهبندي انجام داد. بستهبندي صنايعدستي هم مقولهاي است كه اگر به تعداد و تيراژ لازم توليد نشود، مقرون به صرفه نيست در غير اينصورت ممكن است قيمت بستهبندي از جنس بيشتر شود. بنابراين درحال رايزني با هنرمندان هستيم تا در هر رشته يك الي چند شاخه كه فروش بيشتري دارد، انتخاب شود. درعين حال با حدود 60 شركت بستهبندي مذاكره كردهايم كه طراحي بستهبندي اين چند رشته را در مرحله ابتدايي انجام دهند كه درنهايت بستهبندي پنج الي هفت محصول را تا دو ماه آينده طراحي كنيم. بعد از بستهبندي اين چند رشته ميتوانيم براي رشته هاي ديگر هم طراحي بستهبندي را آغاز كنيم.»
رضايي سپس به ويژگي بستهبنديهايي كه بايد براي صنايع دستي صادراتي درنظر گرفته شود، اشاره كرد:« ما در پي اين هستيم كه بستهبندي صنايع دستي، بازار خارجي را هدف بگيرد و به همين خاطر بايد داراي استحكام، مقاومت و زيبايي لازم باشد.الان جهان به دنبال بستهبندي زيبا و شيك است.»
او ادامه داد:« همانطور كه ميبينيم بسياري از كالاهايي كه از خارج وارد ميشوند، بستهبنديها بسيار خوبي دارند اما شايد كيفيت خوبي نداشته باشند. بنابراين زيبايي و شيكبودن خيلي مهم است. البته قيمت نيز اهميت دارد. يكي از شاخصههاي مهم ديگر بستهبندي اين است كه ملي و سنتي بودن صنايعدستي را نشان دهد تا تفاوت آنها با صنايع روز مشخص شود.»
مديرعامل شركت هنر خلاق اصفهان درباره مشكلات بستهبندي ابراز داشت:« اين كار فوقالعاده سخت است زيرا در اين زمينه كار زيادي انجام نشده يا اگر هم فعاليتهايي صورت گرفته، بساير اندك بوده است.
| ما در جريان كار به كساني برميخوريم كه قبلا طراحي بستهبندي را شروع كرده بودند اما با مشكلاتي مواجه بودهاند. كمبود تجربه در بستهبندي صنايع دستي يكي از مشكلات است. |
ما در جريان كار به كساني برميخوريم كه قبلا طراحي بستهبندي را شروع كرده بودند اما با مشكلاتي مواجه بودهاند. كمبود تجربه در بستهبندي صنايعدستي يكي از مشكلات است. به عنوان مثال تلفن همراه داراي بستهبنديهاي فراواني است و اگر كسي بخواهد در اين زمينه كار كند، ميتواند از تجربه افراد ديگر استفاده كند تا بفهمد چه مقدار توليد و فروش دارد اما در مورد صنايعدستي چنبن نكاتي در ابهام قرار دارد.»
او در مورد هزينه اقتصادي بستهبندي گفت:« يكي از مشكلات بستهبندي هزينه آن است. در قسمت بازاريابي ريسك خيلي كمتر؛ در حدود 10 الي 20 ميليون تومان است اما در بستهبندي به مواد و وسايلي نياز داريم كه چندين ميليون تومان است و ريسك در اين مقوله به خصوص براي بخش خصوصي خطرناك است.»
رضايي اما سنتيبودن فعالان هنرهاي سنتي و صنايع دستي را به عنوان يكي از موانع رشد بازاريابي ذكر كرد:« يكي ديگر از مشكلات، سنتي بودن فضاي بازار صنايعدستي است يعني هنرمندان ما هنوز به اهميت بازاريابي بينالمللي و بستهبندي پي نبردهاند. صنايعدستي ما ازنظر كيفيت كالا خوب است ولي
| وقتي در يك نمايشگاه خارج از كشور شركت ميكنيم، هنرمندان ما آثار خود را در يك روزنامه ميپيچند و به مشتري تحويل ميدهند. |
وقتي در يك نمايشگاه خارج از كشور شركت ميكنيم، هنرمندان ما آثار خود را در يك روزنامه ميپيچند و به مشتري تحويل ميدهند. درحالي كه دنياي امروز چنين نيست و خريدار نميپذيرد كه يك بشقاب ميناي زيبا را در روزنامه به او بدهند. كما اينكه رقباي جهاني ما مانند چين، پاكستان، سوريه و.. در اين زمينهها پيشرفت كردهاند. شايد آنها جنسي مشابه صنايعدستي ما توليدكنند كه از نظر كيفيت هم پايينتر باشد اما بستهبندي آن شكيل است.»
او اضافه كرد:« مشتري امروز به ظاهر كالا بسيار توجه ميكند يعني ضمن اينكه دوست دارد، جنس خريداري شده كيفيت خوبي داشته باشد تمايل دارد از ظاهر زيبايي نيز برخوردار باشد زيرا در بسياري از مواقع درنظر دارد، كالاي صنايع دستي را هديه دهد. هنرمندان ما بايد به بازاريابي بينالمللي و بستهبندي توجه كنند زيرا بازاريابي الكترونيكي امروزه در دنيا باب شده است.»
رضايي درباره اطلاع از نيازمنديهاي بازار توسط هنرمندان عنوان كرد:« صنايعدستي توليدشده حتما بايد با بازار هماهنگ باشند.
| امروزه بازار، توليد را تعريف ميكند اما در صنايع دستي هنوز توليد است كه ميخواهد بازار را تعريف كند. |
امروزه بازار، توليد را تعريف ميكند اما در صنايعدستي هنوز توليد است كه ميخواهد بازار را تعريف كند. هنرمندان ما آثار را بدون اينكه به سليقه بازار توجه كنند، توليد ميكنند. درصورتيكه امروز مشتري ميگويد من اين اثر را نميپسندم. پس حلقه مفقوده در اين ميان، بازاريابي است يعني بايد هنرمند را به اين نتيجه رساند كه به سليقه بازار توجه كند. هنرهاي سنتي بايد با اقتصاد نوين هماهنگ شود.»
او سپس به توضيح نحوه بازاريابي توسط اين شركت پرداخت:« ما سايتي داريم كه در آن با عكسها و مشخصاتي جنس را معرفي ميكنيم. الان در سايت ما 35 نوع از مطرحترين رشتهها وجود دارد كه درصورت سفارش كالا را از هنرمند تحويل ميگيريم و مراحل بستهبندي صادراتي را انجام ميدهيم. قسمت ديگر كار ما، بازاريابي كشورهاي هدف است مثلا اينكه شناسايي ميكنيم، كاشي در چه كشورهايي بيشترين خريدار را دارد تا واسطهها، خريداران و مغازهداران اين كشورها را شناسايي كنيم زيرا معمولا هر كشوري يك بازاري را ميطلبد. ما چند بخش در اين قسمت ايجاد كردهايم كه يكي از آنها، كشورهاي حوزه خليج فارس است. آنها بيشتر طالب تذهيب، كاشي، معرق، منبت و..را دوست دارند يا اروپا، استراليا وكاناداييها هم از معرق و كاشي خوششان ميآيند و روي شرق آسيا هم تحقيقهايي صورت گرفته است.»
رضايي تصريح كرد:« امروزه فضاي اينترنت به ما امكان ميدهد كه بتوانيم مخاطبانمان را طبقهبندي كنيم. بنابراين يكي از كارهاي ما اين است كه ما به دنبال مشتريها ميرويم تا مشتري بدنبال ما بيايد. البته از ديگر مشخصات سايت، پذيرش طراحي است يعني مشتريها ميتوانند صنايع دستي خود را با طرحهايي كه دوست دارند، سفارش دهند مثلا ممكن است يك مشتري عكس برج ايفل را در يك بشقاب مينا سفارش بدهد و نام استاد را خودش انتخاب كند.»
او در بخش از اين گفتگو به آمادگي جوانان براي بكارگيري طرحهاي نو در صنايع ستي تاكيد كرد:« مهمترين نكته اين است كه بايد تفكر گذشته عوض شود ولي برخي از هنرمندان تن نميدهند كه بايد به سليقه بازار هم توجه كرد اما خوشبختانه
| با آمدن هنرمندان جوان و به روزتر، آمادگي طرحهاي جديد بوجود آمده است و طرحهاي هميشه تكراري كمتر كار شود. |
با آمدن هنرمندان جوان و به روزتر، آمادگي طرحهاي جديد بوجود آمده است و طرحهاي هميشه تكراري كمتر كار شود.»
مديرعامل شركت هنر خلاق اصفهان درمورد استفاده از كارشناسان صنايعدستي گفت:« ما مستقيما با خود هنرمندان طرف هستيم زيرا هنرمندان هم به نوعي كارشناس هستند.»
رضايي يكي از تسهيلات ارائه شده به هنرمندان در اين شركت را رايگان بودن بازاريابي تا مرحله فروش بيان كرد:« ما درحال اطلاعرساني سايت خود هستيم. تنها كافي است هنرمندان با ما ارتباط برقرار كنند. پس از آن، ما بدنيال آنها ميرويم و از آثار عكس ميگيريم، بازاريابي ميكنيم. تا مرحله فروش تمام خدمات ما رايگان است و بعد از فروش هم پورسانت خود را ميگيريم. به همين دليل بايد اين نوع كارها توسط بخش خصوصي انجام شود تا براي رونق كار خود تسهيلاتي هم براي هنرمندان فراهم كند كه در نهايت به يك چرخه اقتصادي منجر شود.»
او با بيان اين مطلب به استقبال هنرمندان از چنين روشي اشاره كرد:« استقبال فوقالعاده خوب بوده است. البته برخي از هنرمندان ابتدا به اين كار تن در نميدهند. شايد به اين دليل كه شركتهايي وارد بازاريابي شدهاند كه در مقابل ارائه آثار در اينترنت مبالغي از هنرمندان ميگيرند و تعريف بدي از اين كار در ذهن هنرمندان ايجاد كردهاند. براي همين هنرمندان احساس ميكنند اين شركتها بيشتر مغازههاي سودآور براي صاحبانشان هستند تا براي هنرمندان. درصورتيكه ما آمدهايم اين تعريف را تغيير دادهايم و تا فروش كالا مبلغي از هنرمندان نميگيريم.»
مديرعامل شركت هنر خلاق اصفهان در پايان درمورد دليل ورود به اين كار توضيح داد:« ورود من به اين حرفه به سوابق كاري من برميگردد. من يكي از اعضاي كارگروه صنايع دستي اصفهان بودم كه با هنرمندان ارتباط داشتم، با صنايع دستي به خوبي آشنا هستم و چالشها را نيز ميشناختم. در اين جلسات بود كه به اين نكته پي بردم مهمترين مشكلات چه هستند. براي همين الان كه از كارهاي دولتي فراغت پيدا كردم، به اين سمت رفتم.»
سحرآزاد