خبرگزاري ميراث فرهنگي _ گردشگري _ حسين عبيري (فعال محيط زيست) _ مراجعه به کتب تاريخي خصوصا سفرنامه‌ها نشان مي‌دهد از زمانهاي قديم مردم ايران نيز همچون مردم سراسر دنيا علاقه‌مند به مسافرت بودند که اين سفرها مي توانست کاري، زيارتي و يا تفريحي باشد.از سوي ديگر روزگاري مردم ايران شاهد تردد کاروانهايي بودند که از جاده هاي تاريخي ايران همچون جاده ابريشم عبور مي کردند. بازرگانان و گردشگران از کشورهاي اروپاي به سمت چين و هندوستان سفر كرده و در مسير سفر خود از کشور ايران گزارشهاي و سفرنامه هاي مي‌نوشتند. لذا هر وقت صحبت از توريسم و گردشگري مطرح مي شود ناخداگاه ذهن برخي به ياد تعدادي آدم پولدار مي افتد که قصد دارند براي چند روز به منطقه اي سفر کنند و با تفريحاتي از قبيل شکار حيوانات و يا آتش زدن درختان و ويراني کردن طبيعت و به جا گذاشتن زباله هاي خود در طبيعت و ده ها تجاوز ديگر به طبيعت زيبا بدون آنکه کسي مزاحم اوقات شريف آنان شود پول خود را خرج كنند و يا به ياد مهاجران سفيد پوستي مي‌افتد که وقتي به افريقا يا مناطق سرخپوست نشين امريکا سفر مي کردند جز  قتل وغارت مردمان بومي جهت خوشگذراني و خرابي طبيعت کار ديگر انجام نمي‌دانند.

 

 لذا توريسم و گردشگري مقوله جديد و تازه نيست لذا در جهان با توجه به موضوع گردشگري روز 5 مهر ( 27 سپتامبر ) را به نام روز جهاني گردشگري نامگذاري کرده‌اند و به اين مناسبت در ايران نيز به غير روز جهاني گردشگري، هفته‌اي نيز به اين مناسبت به نام هفته گردشگري نامگذاري شده است ( شش لغايت دوازده مهر) که در اين هفته متوليان امور گردشگري با شرح عملکرد سالانه خود پرداخته و يا با شرح فعاليت که قرار است در سال بعد انجام شود اطلاع رساني مي کنند.

 

يکي از مسائلي که باعث شده است که موضوع توريسم و گردشگري و در چند سال اخير مورد توجه جدي دولت مردان قرار بگيريد مسائل در آمدهاي اقتصادي و مالي اين رشته است. به عنوان مثال تعداد گردشگراني که که در هر سال از کشور ترکيه بازديد مي کنند بالاي 30 ميليون نفر هستند که اگر هر گردشگر در ايام مسافرت خود هزار دلار هزينه کند چه سرمايه عظيمي را براي کشور ترکيه به همراه خواهد داشت اين تعداد گردشگر مي تواند باعث تحولات اقتصادي زيادي در کشور ميزبان باشد که از جمله مي توان به رونق هتل سازي و هتل داري ؛ توسعه صنايع دستي ؛ توسعه آژانسهاي سير و سياحت و ده ها توسعه ديگر که از قبال گردشگران کسب در آمد مي کنند اشاره كرد.

 

با توجه به اينکه ايران به علت پهناوري و وجود قوميت هاي مختلف و همچنين داشتن انواع و اقسام منابع طبيعي از قبيل کوه ؛ دشت ؛ صحرا ؛ بيابان ؛ کوير ؛ دريا و درياچه؛ رودخانه و باتلاق وغيره همچنين وجود تعداد زيادي از آثارهاي تاريخي ؛ فرهنگي و طبيعي يکي از بزرگترين کشورهايي است که مي تواند تعداد زيادي گردشگر و توريست را پذيرا باشد ولي حضور گردشگر چالشهاي زيادي را براي محيط زيست به همراه داشته است که بعضي از اين چالشها توسط دولت انجام مي شود و بعضي نيز توسط خود گردشگر به وجود مي آيد.

 

دولتها به علت مشکلات اقتصادي مايلند که جهت رفع اين مشکلات از هر منبعي کسب درآمد كنند که از جمله يکي از راه هاي کسب در آمد هم گردشگري و توريسم است. ولي از طرفي اين گردشگر وقتي حاضر به خرج کردن پول خود مي‌شود که بتواند بيشترين لذت را در ايام مسافرت داشته باشد لذا دولتها دوست دارند که هر امکاناتي براي آنان فراهم كنند مثل ساخت هتل ؛ پناهگاه ؛ مجتمع هاي پذيراي ؛ راه اندازي تله کابين در مناطق کوهستاني و يا جاده سازي و تخريب در مناطق بکر طبيعت و همچنين فراهم نمودن شکار در مناطق حفاظت شده كه همه اينها مي تواند باعث تخريب محيط زيست شود. متاسفانه در مناطق گردشگري ايران از سواحل دريا به وسيله اشخاص خاص تصرف شده است و وجود زباله هاي فراوان در سواحل و تخريب جنگلها جهت ساخت ويلا و هتل ها و همچنين تصرف حاشيه هاي رودخانه ها و همچنين ساخت ساز در مناطق کوهستاني و غيره باعث شده اند که بزرگترين چالشهاي زيست محيطي به سبب توسعه گردشگري ناموزون پديد آيد.

  

گردشگران و توريست ها نيز خود مي توانند از عوامل تخريب محيط زيست باشند. اگر توريست يا گردشگر آداب و فرهنگ محيط زيست را مراعات نکنند و بخواهند فقط به علت داشتن پول در مناطق بکر و طبيعي از جمله در مناطق کوهستاني و يا در مناطق جنگلي جهت رفاه و راحتي خود به تخريب محيط زيست به پردازند ( مثلا" ريختن زباله هاي خود در طبيعت و يا روشن نمودن آتش در جنگلها و يا آسيب رساندن به حياطت وحش غيره ) مي توانند خود از عوامل تخريب محيط زيست باشند.

 

از اينرو دولت و مردم بايد جهت فرهنگ سازي و استفاده صحيح از محيط زيست توسط گردشگران تلاش کنند. يعني اول بايد بانيان صنعت گردشگري ابتدا خود با اين فرهنگ و آداب آشنا شوند و به اين فرهنگ و آداب اعتقاد جدي و قلبي داشته باشند. همچنين هر کجا که قرار است توسط سازمان گردشگري؛ براي گردشگران و توريست ها امکاناتي فراهم کنند ابتدا آن منطقه را توسط کارشناسان محيط زيست ارزيابي زيست محيطي کنند و درصورتيکه در منطقه توسط گردشگران به محيط زيست صدمه وارد شد جهت جلوگيري از اين خسارت تلاش کنند چراكه شايد مقداري يورو و دلار بتواند براي چند روزي راحتي براي مردم بومي منطقه به ارمغان بياورد اما صدمه‌اي که به محيط زيست وارد مي شود تاوان آن را در سالهاي متمادي هم نمي‌توان جبران کرد.