تهران_ميراث خبر
گروه استانها: حفاريهاي غير مجاز در محوطه باستاني
ارجان اگرچه باز هم به تخريب آثار 7 هزارساله اين شهر منجر شد اما به واسطه همين حفاري ها يك گنبد سالم و كامل متعلق به دوران اسلامي در اين محوطه کشف شد.
"
گنجي"، مسئول پايگاه پژوهشي ارجان در اين باره گفت: «با توجه به اينكه يگان حفاظت ميراث فرهنگي فعاليت شبانه ندارد و پايگاه پژوهشي ارجان نيز در محوطه باستاني مستقر نيست، حفاران و سودجويان از اين امنيت شبانه استفاده و هرچند روز يكبار اقدام به حفاري ميكنند که در جريان اين امر به تازگي يك گنبد آجري سالم متعلق به دوران اسلامي كشف شده است.»
استان هاي خوزستان و کرمان را بهشت حفاران غيرمجاز مي دانند.
وي گفت: «محل پايگاه پژوهشي ارجان در اداره ميراث فرهنگي و گردشگري بهبهان واقع است و هيچ ساختماني براي استقرار اين پايگاه در محوطه باستاني ارجان وجود ندارد. پاسداران ميراث فرهنگي تنها در روز از آثار حراست مي کنند و اين امر به حفاران غير فرصت ميدهد تا شبانه آثار را تخريب و گنجينه هاي موجود احتمالي را سرقت كنند.»
گنجي در همين حال گفت: « محوطه باستاني ارجان بسيار وسيع است، به همين دليل گزارش بعضي حفاريها، چند روز پس از وقوع به دست ما ميرسد. به رغم آن که استان خوزستان باستانيترين استان كشور و مهد تمدن عيلام است اما توجه شايسته اي به آثار استان خوزستان نميشود. به طوري که نمي توان هيچ روستايي را در اين استان پيدا کرد كه داراي چند محوطه پيش از تاريخ نباشد اما هيچ امكاني در اختيار ما براي حفاظت از آنها داده نميشود.»
گذشته از آسيب هاي تخريبي ناشي از حفاري ها، شرايط جوي نيز آسيب هايي را بر آثار تاريخي وارد مي کند. چنانچه در بارندگي اخير بخشي از حمام ارجان كه به دوران اسلامي تعلق دارد، تخريب شد و به دليل كمبود اعتبارات تاكنون اقدامي براي مرمت آن انجام نشده است.
در پاييز 1361 نيز خاكبرداري به منظور عمليات سدسازي روي رودخانه «مارون» منجر به كشف آرامگاهي از دوره عيلام نو شد. اين آرامگاه متعلق به «كيدين هوتران»، پادشاه دوره عيلام نو بود كه در حدود قرن هفتم پيش از ميلاد بر اين منطقه حكمراني مي كرده است.
همراه با اين پادشاه عيلامي حلقه طلايي يافت شد كه از زيبايي خيره كنندهاي برخوردار بود و نقش دو شير بالدار در دو طرف درخت مقدس ديده ميشد. در قسمت هلالي شكل حلقه نيز شيارهايي به يك گل دوازده پر ختم ميشد. اين حلقه داراي نوشتهاي به خط ميخي عيلامياست كه ترجمه آن «كيدين هونزان پسر كورلوش» است.
استان خوزستان كه مهد تمدن عيلامي است بيشترين آثار باستاني كشور را در خود دارد.
ارجان از دو محدوده قديم و جديد تشكيل مي شود. محدوده قديم كه بيشتر در كرانه رودخانه مارون قرار دارد از رهگذر فعاليتهاي ساختماني، به ويژه احداث سد شهدا روي رودخانه مارون و ديگر الحاقات آن آسيب فراوان ديده اما بررسيهاي نشان ميدهد كه اين محدوده ظاهرا از دوره عيلام قديم تا ميانه(حدود 2000 سال پيش از ميلاد) تا دوره هخامنشي(حدود 300 پيش از ميلاد) مسكون بودهاست. بنا به متون تاريخي، محدوده جديد در چند صد متري جنوب محوطه قديم، به دست قباد يكم شاهنشاه ساساني(499 تا 531) بنيان نهاده است.
پيش از اين نيز ساخت سد مارون، كانال كشيهاي اين سد، كشاورزيهاي مداوم، كاشت درخت توسط شركت سيمان بهبهان به تخريب بسياري از آثار اين محدوده انجاميد.