تهران_ خبرگزاري ميراث فرهنگي

ميراث استان ها_زهراکشوري: فرانسيسکو باندرين، مدير مركز ميراث جهاني يونسکو  سفري چند روزه به ايران براي بررسي وضعيت هفت اثر ثبت شده ايران در فهرست ميراث جهاني  داشت. آغاز تعديل برج جهان، چگونگي وضعيت کاوش هاي پشت سد سيوند و توقف فعاليت هاي وزارت نفت در چغازنبيل مهمترين عللي بود که وي را از فرانسه به ايران کشاند. در همين ارتباط گفتگوي با وي داشتيم. زماني که درباره ميراث تاريخي و باستاني ايران صحبت مي کرد هرگز حس نکردم که درباره کشوري صحبت مي کند که باتاريخ و داشته هاي شگفت اش غريبه است. او تنها از جايگاه يک  مسئول و به صرف وظيفه درباره ايران صحبت نکرد. باندرين معتقد به علاج واقعه قبل از وقوع آن است. او با تاسف زياد، از آثاري ياد مي کند که با آبگيري سد سيوند براي هميشه زير آب خواهد رفت. اعتقاد دارد که نمي شود از نفت گذشت بنابراين بايد روشي اتخاذ کرد که استخراج نفت در چغازنبيل به تخريب آن منجر نشود. وي معتقد است که سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري بايد قبل از آغاز هر پروژه اي از وجود يا عدم وجود آثار در آن منطقه اطلاع داشته باشد.در اين گفتگو دكتر "عبدين صالح"،  رئيس دفتر منطقه‌اي يونسكو در ايران نيز ما را همراهي كرد.

-        فكر مي كنم در مجموع كارهاي مهمي در اين زمينه در ايران انجام گرفته و پيشرفت هاي خوبي هم در زمينه مديريت ميراث طبيعي و فرهنگي ديده مي شود. هم چنين قوانيني كه از ميراث طبيعي و فرهنگي ايران حمايت مي كنند به درستي در اين كشور اجرا مي شود گرچه مي دانيم كه هنوز هم مشكلاتي در اين زمينه وجود دارند كه بايد در رابطه با آنها با مسئولان ايراني صحبت كرد. اما ما پيشنهاداتي داريم تا با همكاري ايران بتوانيم هر چه بهتر از اين ميراث گرانبها حفاظت كنيم. به طور قطع ايران کشوري است كه با رشد سريع اقتصادي و شهرنشيني رو به روست و به همين منظور هم برنامه هاي توسعه اي زيادي دارد كه در برخي مواقع اين طرح هاي اقتصادي موجب به مخاطره افتادن ميراث فرهنگي و طبيعي كشور مي شوند. اما اين مشكلات تنها مختص ايران نيستند و اغلب كشورهاي در حال توسعه را شامل مي شوند. با اين وجود من معتقدم كه ما بسيار خوش شانس هستيم كه در زمان و شرايطي اين گونه طرح هاي اقتصادي و توسعه ‌اي آغاز شده است كه سازمان ها و قوانيني كه از ميراث فرهنگي و طبيعي حمايت مي كنند وجود دارند. پس ما مي توانيم حداقل اميدوار باشيم كه مي توانيم با مشكلاتي كه اين گونه طرح هاي اقتصادي به طور طبيعي براي ميراث ما به وجود مي آورند مقابله و چاره انديشي كنيم.

 

-        در ابتدا بايد بگويم كه ايران يكي از اعضاي فعال يونسكو است. زماني آقاي جلالي،  سفير ايران در يونسكو، رييس كنفرانس عمومي اين سازمان بود كه اين امر خود گواه فعاليت ها و حضور دائم ايران در اين سازمان است. از طرفي يونسكو نيز همواره در ايران حضور داشته و از طريق دفاتر مختلف خود در اين كشور فعاليت هاي زيادي در زمينه هاي مختلف در اين كشور انجام داده است. يه عنوان مثال، هفته گذشته يونسكو در ايران سه برنامه مختلف در زمينه هاي فرهنگي، گردشگري و اطلاعاتي داشت و در گذشته نيز پروژه هاي مختلفي در زمينه هاي گوناگون در ايران داشته است.

-        از حدود سه يا چهار سال پيش بود كه ايران مجددا فعاليت هاي خود در حوزه ميراث جهاني  را از سرگرفت در حالي كه پيش از آن بيش از 25 سال بود كه فعاليت خاصي در اين سازمان نداشت و در حقيقيت اين امر كمي ما را نگران كرده بود. اما به همت سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري ايران، اين كشور از سه - چهار سال پيش تا كنون توانسته علي رغم اين غيبت طولاني، با حضور خود،  انجام فعاليت ها و ثبت آثار باستاني و تاريخي ، پويايي گذشته خود را باز يابد. با اين وجود، عدم فعاليت ايران در سازمان يونسكو به مدتي نسبتا طولاني ايران را قريب به 25 سال در اين زمينه عقب انداخته و طبيعتا مشكلاتي را ايجاد كرد. اما ما مي توانيم كمك كنيم تا اين مشكلات برطرف شوند. يكي از زمينه هايي كه ما مي توانيم به ايران كمك كنيم تشكيل جلسات مهم است. مثلا ما حدود 2 هفته پيش جلسه مهمي با عنوان «بافت هاي فرهنگي» در تخت جمشيد شيراز داشتيم. ما همچنين مي توانيم در مواقع خاص و اضطراري مثل حادثه زلزله بم به ايران كمك هاي بين المللي ارائه كنيم. اما تمام اين ها در صورت همكاري ايران با يونسكو محقق مي شود و ما به تنهايي قادر به انجام اين كارها نيستيم كه خوشبختانه ايران نيز تمايل خود را به همكاري با اين سازمان بارها نشان داده است.

-        عضويت ايران در اين كميته منوط به انتخاب آن از طريق اعضاي كميته است. با اين وجود من شانس ايران را براي انتخاب شدن بسيار زياد مي دانم. اينكه آيا ايران در اين صورت بتواند بيش از يك اثر را در سال به ثبت برساند يا خير برمي گردد به تصميم نهايي كميته ميراث فرهنگي. اما در حال حاضر قانون اين است كه هر كشوري مي تواند طي يك سال تنها يك اثر را در فهرست جهاني يونسكو به ثبت برساند: يكي فرهنگي و ديگري طبيعي و من به واقع معتقدم كه ثبت دو اثر در سال كار كمي نيست.

 

 

 

-        از اول قرار نبود كه من به چغازنبيل بروم فقط قرار بود كه در اين سفرم به ايران راجع به موضوع چغازنبيل با مسئولين ايراني صحبت كنم. من فقط بنا بود به اصفهان و تخت جمشيد شيراز بروم. اما با اين حال من با آقاي طالبيان، مدير پروژه چغازنبيل، راجع به مساله چغازنبيل و حفاري چاه هاي نفت در آن ناحيه و شرايط جديد براي حفظ آن صحبت كرديم و به نتايجي هم رسيديم. به هرحال نمي توان از نفت گذشت. به دنبال راحل هايي براي استخراج نفت اين منطقه بدون آسيب به آثار آن هستيم.

کمک هاي يونسکو به ايران(چغازنبيل) دو مرحله داشت. يونسکو يک کمک 500 هزار دلاري به کشور ايران اهدا کرد. همچنين تعدادي از کارشناسان بين المللي يونسکو براي کمک هاي کارشناسي به ايران آمدند و مرحله اول کمک سازمان به چغازنبيل به پايان رسيد.

 مرحله دوم که در حال حاضر دارد انجام مي شود يک 500 هزار دلاري است که اختصاص دادند به فعاليت هاي مختلف از جمله حضور کارشناسان بين المللي و برگزاري کلاس هاي مختلف.

 

جزئيات آن را نمي دانم. اما اگر اطلاعات دقيق مي خواهيد با يد  ازخانم تاني کوجي بپرسيد.

دلايل رد پرونده نوروز و عدم ثبت آن چيست وآيا ايران شانش دوباره براي ثبت آن دارد؟

    دكتر عابدين صالح، رئيس دفتر منطقه‌اي يونسكو در ايران: پرونده نوروز هيچ وقت رد نشد بلكه ما از ايران خواستيم جزييات بيشتري به آن براي ثبت اضافه كند و چنانچه ايران آن ها را نيز به پرونده نوروز اضافه كند شانس بزرگي براي ثبت اين پرونده خواهد داشت چراكه نوروز ميراثي عظيم است كه نه تنها مختص ايران است بلكه امروزه در همه جاي جهان مورد توجه است. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-        باندرين: ثبت پرونده نوروز جزو برنامه هاي ميراث ناملموس يونسكو است و مشمول برنامه اي مي شود با عنوان «شاهكارهاي ميراث غيرملموس بشريت» كه هم اكنون بخشي از كنوانسيون ميراث ناملموس يونسكو شده است. اما مشابه مساله پرونده نوروز بسيار اتفاق مي افتد. اين خيلي طبيعي است كه كشورها پرونده اي را براي ثبت در فهرست ميراث جهاني به يونسكو ارائه كنند كه به دلايل مختلف ما از آنها بخواهيم مجددا آن را بازبيني كنند.

-        در حقيقت ميراث طبيعي ايران يكي از محورهاي مذاكره ما در ديدار از بسياري از سازمان هاي زيست-محيطي بود. من در اين سفر به ايران با عده اي از زمين شناسان و كارشناسان ايراني در اين زمينه بويژه سازمان زمين شناسي و اكتشافات معدني ايران راجع به اين موضوع صحبت كردم. اين مساله كه ايران با وجود پتانسيل هاي بالا در زمينه ميراث طبيعي از كوه ها، دشت ها و درياهاي خود تا كنون هيچ يك از ميراث طبيعي خود را به ثبت جهاني نرسانده و تمامي آثار به ثبت رسيده ايران در ليست ميراث جهاني محدود به ميراث فرهنگي ايران مي شوند خود نشانگر تاخير ايران در اين زمينه است.

-        يونسكو قرار است طي امسال كارگاه هايي را با حضور كارشناسان ميراث طبيعي برگزار كند تا از اين طريق ضمن بررسي شرايط ميراث طبيعي ايران زمينه اي براي ثبت اين مكان ها در فهرست حافظه جهاني يونسكو ايجاد شود. اما از آن جايي كه پارك ها و مناطق حفاظت شده در ايران بسيار كم هستند برگزاري اين كارگاه ها به تنهايي مشكل را حل نمي كند و ما به دنبال راهكار هاي ديگري نيز هستيم. علاوه بر اين، يونسكو برنامه اي با عنوان «انسان و كره مسكون» دارد كه آن نيز مي تواند در اين زمينه به ايران كمك كند. نظر شخصي من اين است كه گرچه ايران در ثبت ميراث طبيعي خود تاخير كرده اما آينده بهتري پيش روي ماست.

-        اول بايد نگرش خود را معطوف به حال نكنيم و هنگام برنامه ريزي هاي اقتصادي و شهرسازي آينده را نيز در نظر بگيريم چون در غير اين صورت ممكن است فاجعه اي در آينده رخ دهد. من در اين سفر خود به موردهاي مشابهي برخورد كردم مثل سد سيوند كه آغاز به كار آن موجب تخريب تعداد زيادي از آثار باستاني ايران در آن ناحيه مي شود. سازمان ميراث فرهنگي ايران در اين زمينه چه كرد؟ آنها حدود دو سال پيش برنامه اي را آغاز كردند كه تا آنجايي كه ممكن است آن منطقه باستاني را بررسي كنند و آثار به جا مانده را تا حد ممكن تا قبل از به زير آب رفتن آن ناحيه و نابودي اين منطقه باستاني نجات دهند. من معتقدم كه ما بايد به ارزش اين ميراث گرانبها واقف باشيم و با در نظر گرفتن همه شرايط قبل از اقدام به هر كاري سعي كنيم تا از وقوع چنين اتفاق هاي فاجعه بار جلوگيري كنيم يا حداقل آن ها را به حداقل برسانيم. مشابه همين مساله را امروز در چغازنبيل مي بينيم. درست است كه نفت چيز بسيار با ارزشي است و ما از استخراج آن جلوگيري نمي كنيم بلكه به دنبال را هايي هستيم كه بدون رساندن هرگونه صدمه اي به اين مكان باستاني و با استقرار چاه هاي نفت در جاي ديگري بتوان از نفت آن منطقه جهت فعاليت هاي عمراني منطقه و پيشبرد برنامه هاي اقتصادي كشور استفاده كرد.