شيکاگو ـ خبرگزاري ميراث فرهنگي ـ گروه هنر:  يك قاضي فدرال آمريكا نظر دانشگاه شيكاگو درباره حق مالكيت ايران بر گنجينه آثار باستاني كه در اين دانشگاه نگهداري مي‌شود را رد كرد.

 اين دادگاه در پي دادخواهي ديويد استارچمن، يك وكيل آمريكايي كه خواسته بود دادگاه فدرال آمريكا كلكسيون با ارزش شامل تكه‌هاي سفالي متعلق به ايران باستان كه بر روي آن‌ها با خط ميخي كلماتي حك شده و در اختيار دانشگاه شيكاگو است را توقيف كند، تشكيل شده بود. استارچمن همچنين خواسته بود كه اين اشيا با ارزش به نفع خانواده‌هاي اسرائيلي كه يك يا چند تن از اعضاي آن‌ها توسط فلسطيني ها كشته شده‌اند به حراج گذاشته شود كه اين امر مورد موافقت دادگاه قرار گرفت. قرار است ماه آينده دادگاه جلسه ديگري در همين مورد تشكيل دهد تا براي آخرين بار به بررسي دادخواست استارچمن و دفاعيات دانشگاه شيكاگو رسيدگي كند. اين تصميم در حالي گرفته شده است كه تعداد زيادي از موزه‌ها در آمريكا توسط نهادهاي خصوصي و كشورهاي مختلف درباره منبع اصلي برخي كلكسيون‌هاي خود و اينكه چگونه آن اشيا عتيقه را به دست آورده‌اند مورد بازخواست قرار گرفته‌اند.

موزه متروپوليتن نيويورك اخيرا با درخواست مقامات ايتاليا مبني بر بازپس دادن تعدادي از عتيقه‌هاي با ارزش اين كشور كه به طور غير قانوني از ايتاليا خارج و در اين موزه نگهداري مي‌شد موافقت كرد. موزه جي پل گتي نيز در حال مذاكره درباره مورد مشابهي با ايتالياست.

دانشگاه شيكاگو پيشتر اعلام كرده بود كه علي رغم عدم حضور ايران در دادگاه، مسوولان اين دانشگاه از حق مالكيت ايران دفاع خواهند كرد. اين دانشگاه همچنين اعلام كرده بود كه ايرانيان به خاطر تجربه‌هاي تلخي كه از سيستم قضايي آمريكا داشته‌اند حاضر به حضور در دادگاه نشده‌اند كه البته اين ادعا بعدا توسط بلانش منينگ، قاضي آمريكايي در دادگاه شيكاگو، رد شد.

 جمعه گذشته منينگ اعلام كرده بود: «اتهام  دانشگاه شيكاگو عليه دادگاه آمريكا مبني بر خصومت با ايران و اينكه به همين دليل ايران مجبور است از دفاع از حقوق خود در دادگاه صرف نظر كند كاملا بي‌اساس است!»  

چارلز ميلر، سخنگوي شعبه قضايي آمريكا، نيز گفت: «ما در حال بازبيني راي دادگاه هستيم.» 

در موارد مشابهي كه اخيرا ميان آمريكا و كشورهاي خارجي درگرفته بود، دادگاه آمريكا از طرفين خواسته بود تا از طريق گفتگوهاي ديپلماتيك به اين مساله رسيدگي كنند و تنها در صورت عدم توافق، پرونده به دادگاه ارجاع داده شود كه اين موضوع در مورد دانشگاه شيكاگو نيز صادق بود. 

استارچمن از اينكه دادگاه فدرال برعليه ايران راي داده بود اظهار خوشنودي كرد و گفت: «دولت آمريكا قبلا گفته بود كه چنانچه راي به نفع ايران نباشد، آسمان به زمين مي‌آيد! اين كه دولت آمريكا بخواهد كه راي دادگاه به نفع ايران باشد براي موكلين من بسيار غير قابل قبول است .» 

دادگاه فدرال در اولين جلسه خود، اين دادخواهي را ميان جمهوري اسلامي ايران از يك طرف و «جني روبين و ديگران» از سوي ديگر اعلام كرده بود. منظور دادگاه از «و ديگران» در واقع آن دسته از اسرائيلي ها بود كه در انفجار يك بمب كه 9 سال پيش به وقوع پيوست در فلسطين اشغالي كشته شده بودند. در تاريخ 4 سپتامبر 1997 ميلادي، يك فلسطيني در يك حمله اي فروشگاه يهودا كه يكي از مراكز اصلي در بيت المقدس و محل تجمع تعداد زيادي از يهوديان است را منفجر كرد و طي آن تعداد زيادي اسرائيلي كشته شدند. گروه حماس مسئوليت اين بمب‌گزاري را برعهده گرفت. تعدادي از كساني كه از آن حادثه جان سالم به در برده بودند گردشگران آمريكايي بودند كه در پي بازگشت به كشور خود عليه دولت ايران به سبب حمايت‌هاي همه جانبه از حماس به دادگاه فدرال شكايت كردند. آن‌ها ادعا مي‌كردند كه حماس توسط دولت ايران حمايت مالي مي‌شده و بنابراين، ايران نيز مسوول انفجار آن سال در بيت المقدس به شمار مي‌آيد. قاضي آن زمان، ريكاردو اوربينا، اين ادعا را قبول و ايران را متهم به پرداخت سالانه بين 50 تا 100 ميليون دلار در سال به سازمان‌هايي كه آنان را «سازمان‌هاي تروريستي از جمله حماس» خواند، كرد. 

وقتي ايران در ‌آن دادگاه حظور پيدا نكرد، دادگاه حكم كرد  به شاكيان مبلغ 5/423 ميليون دلار غرامت پرداخت شود . اين پول قرار شد تا از طريق فروش و حراج سرمايه‌هاي ايران در آمريكا از جمله كلكسيون آثار باستاني ايران كه در موسسه مطالعات شرقي دانشگاه شيكاگو نگهداري مي‌شد به مدعيان پرداخت شود و اين وظيفه‌اي بود كه دادگاه از همان زمان به استارچمن داد. 

دانشگاه شيكاگو نيز با استناد به قانوني كه بر اساس آن نمي‌توان كشورها را به راحتي افراد عادي به دادگاه كشاند و مجازات كرد، خواستار پيگيري اين مساله در دادگاه فدرال شد و اعلام كرد كه از طرف ايران از حق اين كشور دفاع مي‌كند. زماني كه رييس دادگاه وقت مستندات دانشگاه را فاقد اعتبار شمرد، مسوولان دانشگاه شيكاگو از قاضي منينگ تقاضاي تشكيل جلسه دادرسي را دادند كه وي نيز همان راي سابق را تكرار كرد.  

لني آربيتر، سخنگوي دانشگاه شيكاگو، گفت از آنجايي كه اين پرونده هنوز در دادگاه در حال جريان است، دانشگاه درباره راي قاضي فعلا اظهار نظر نمي‌كند.  

مسوولان دانشگاه شيكاگو هم اكنون منتظر راي نهايي دادگاه هستند كه در ماه جولاي امسال اعلام خواهد شد.