خبرگزاري ميراث فرهنگي ـ فرهنگ و هنر: تصاوير حيوانات در حال حركت برروي سفال هاي به دست آمده از كوير مركزي ايران بخصوص تپه ازبكي و سيلك به بيش از 6هزار سال قبل بازميگردد.
سيامك سرلك باستان شناس و مسئول بخش پيش از تاريخ موزه ملي ايران با اشاره به سفالهاي به دست آمده از كوير مركزي و ايران به دست آمده است، به ميراث خبر گفت:« بيشتر سفالهايي كه از اين مناطق به ويژه تپه سيلك به دست آمده است و قدمت آن از سفالهاي شهر سوخته و به خصوص جامي كه به عنوان اولين انيميشن جهان شناسايي شده بيشتر است، تصاوير موجودات در حال حركت دارد.»
به گفته سرلك در بسياري از اين سفالها نقش تعقيب بز توسط حيوانات وحشي و يا انسان تصوير شده است:«برروي اين سفالها حركت وجود دارد و در آنها يا حيواني در حال جهش است، يا در حال خيز است. در برخي از آن ها تعقيب كننده تصوير شده است. اما در برخي از آنها بز يا حيوان شاخداري كه قرار است شكار شود، به تنهايي ديده ميشود .»
قديميترين انيميشن جهان در سال 1983ميلادي توسط باستان شناسان ايتاليايي حاضر در شهر سوخته به هنگام کاوش در گوري 5 هزار ساله پيدا شد .آنها جامي را پيدا کردند که نقش يک بز همراه با تصوير يک درخت روي آن ديده ميشد. باستان شناسان پس از بررسي اين شي دريافتند نقش موجود بر آن برخلاف ديگر آثار به دست آمده از محوطههاي تاريخي شهر سوخته، تکراري هدفمند دارد، به گونهاي که حرکت بز به سوي درخت را نشان مي دهد. هنرمند نقاشي که جام سفالين را بوم نقاشي خود قرار داده، توانسته است در 5 حرکت، بزي را طراحي كند كه به سمت درخت حركت و از برگ آن تغذيه مي کند. اين سفال از سوي باستان شناسان و كارشناسان به عنوان
نخستين انيميشن جهان معرفي شد.
آسيفاي ايران نيز با معرفي اين
شي به آسيفاي جهاني پيشنهاد كردند كه اين طرح به عنوان نشانه آسيفاي جهاني معرفي شوند.
سرلك با اشاره به برخي سازندگان اين سفالها سيلك به ظرايفي مانند حالت حيوان در حال ترس و فرار دقت داشتهاند، توضيح داد:«برروي اين سفالها در كنار حيوان فراري خطوطي به صورت هاشور خورده است كه من و برخي از باستانشناسان معتقديم با توجه به نمايش ترس حيوان در اين سفالها احتمالا حيوان در حال ادرار كردن تصوير شده است كه تاكيد بيشتري براين موضوع باشد. »
سرلك با اشاره به يكي از خمرههاي به دست آمده از منطقه كوير مركزي ايران گفت:« در سال 1382 در مسير كاووشهاي تپه ازبكي در فضايي كه احتمالا فضاي نيايشگاه بوده است، خمرهاي به دست آمد كه برروي آن يك تصوير حيواني در حال حركت وجود قرار داشت.»
اين كوزه به جرات يكي از زيباترين اشياي به دست آمده از كاووش هاي باستانشناسي منطقه كوير مركزي است:« برروي اين كوزه تصوير يك يك گرگ يا چيزي شبيه آن از يك سو و يك انسان با سلاح از سوي ديگر در حال حمله به يك حيوان شبيه بز هستند. در واقع اين دو حيوان را محاصره كرده اند. تصوير علاوه بر وجود حركت در آن درست دور ظرف چرخيده و آن جايي كه به پايان مي رسد بار ديگر آغاز ميشود. اين سفال نزديك به دو هزار سال قديميتر از سفال شهر سوخته است كه سي سال پيش به دست آمده است. »
به گفته سرلك:« ظرف مورد نظر يك خمره سفالي دهان گشاده است كه احتمالا براي نگهداري مايعات بوده و اندازه آن 60 در 70 سانت است. »
اين ظرف در حال حاضر از اشيايي است كه براي مطالعه بيشتر در سايت پژوهشي تپه باستاني ازبكي قرار دارد .
با پيدا شدن چند ظرف سفالي زيبا دراوايل سال 1933 ميلادي در پاريس و شناخته شدن محل اكتشاف اين ظروف كه سيلك كاشان بود ،مشاور موزه ملي فرانسه را بر آن داشت تا در اكتبر همان سال مجوز حفاري در اين نقطه مهم را گرفته و هيئت فرانسوي به سرپرستي پرفسور رومن گيرشمن را مامور حفاري در سيلك كاشان كرد. هيئت باستان شناسي طي سه فصل(سالهاي 1933،1934و 1937) تپه ها را كاوش و در سال 1938گزارش آن را در دو مجلد تحت عنوان سيلك كاشان به زبان فرانسه در پاريس منتشر كرد.
سيلك را به شش دوره تقسيم مي كنند كه از 8000 هزار سال پيش شروع شده است. هر دوره حدود هزار سال است كه شهرها به علت جنگ يا زلزله نابود و دوباره در سده هاي بعدي بر روي تمدن قبلي، بنا شده اند. تا دورة ششم و آخرين دوره كه نابودي آن 2700سال پيش اتفاق افتاده است.
سفال هاي مشهور تصوير دار اين منطقه مربوط به دورة سوم سيلك است، حدود 6000 سال پيش. در دورة سوم، چرخ سفالگري و كوره اختراع شد. به اين خاطر، ظروف اين دوره زيباتر و مدور بودند. در همين دوره، مهرها و زيورآلات هم ساخته مي شد. در اواخر اين دوره، نقره هم از سنگ معدن استخراج مي شده است. ويلسون در كتاب تاريخ ايران مي گويد: «سفال هاي سيلك از زيباترين و نفيس ترين سفال هاي ايران اند. موزه هاي دنيا بدون سفال هاي سيلك، معتبر نيستند. »
فرزانه ابراهيم زاده
RSS چيست
؟
