خبرگزاري ميراثفرهنگي_گروه هنر_ مدير مسئول مجله بخارا در مراسم شب "فرهاد ورهرام"، با بيان فعاليتها او، سينماي مردمشناسي ايران وامدار اين مستندساز دانست.
به گزارش CHN ، شب فرهاد ورهرام كه روز يك شنبه و به همت مجله بخارا برگزار شد با سخنراني "كتايون مزداپور"، اسطوره شناس همراه بود.
مزدا پور در اين جلسه گفت: «آثار آقاي ورهرام در آن واحد داراي دو بعد هنري و علمي است. ارزش هنري آن موجب ميشود كه تراز پژوهندگي و دانشي آن بهتر نمايان شود و تحقيقي دلنشين و زيبا حاصل آيد. بر اثر دقتي كه در اين دستاوردهاي بزرگ هست سرزمين ايران را ميتوانيم بشناسيم.»
وي ادامه داد: «از اينجا است كه شناخت ايشان از گوشه و كنار اين خطه وسيع با تنوع جغرافيايي و اقوام و مردمي گوناگون ما را به شناخت بهتر فرهنگ ايراني راهبر ميشود. »
مزداپور افزود: «آداب و رسوم و فولكلور ضمن دگرگوني دائمي در مواردي بسيار در طي تاريخ ثابت ميماند. آثار ورهرام از اين جهت تاريخ را به زمان حال به جغرافياي ايران پيوند ميزند. از روي آثاري كه او در توصيف عروسي مقدس پير شاليار و قرباني شتر در كاشان و مراسم قاليشويان مشهد اردهال ساخته است، نكتههايي از تاريخ ايران روشن ميشود. به نظر بنده در اين سه آيين، كه امروزه مقدس است و مظاهر ديني و فرهنگي اسلامي در آن پديدار است، نشانههايي از قدمتي چند هزار ساله ديده ميشود؛ چون قبلا مقدس بوده است باز مبنايي براي پيدايش و تداوم آيينهاي مقدس شده است، اين مجموعه فرضيهاي خاص را پديد ميآورد.»
وي گفت: «در اين فرضيه جشنهاي زمستاني ايران و آداب خاص آن توجيه ميشود و ارتباط آن با مردمي كه دراين نواحي گوناگون در ارتباط با يكديگر و در عين حال آداب خاص آن توجيه مي شود و ارتباط آن با مردمي كه در اين نواحي گوناگون در ارتباط با يكديگر و در عين حال با فاصله جغرافيايي و دور از يكديگر ميزيستهاند نمايان ميشود. جشن سده در زمان عروسي مقدس پير شاليار و مهرگان مصادف است با آداب قاليشويان در مشهد اردهال. با توجه به اين كه نوروز در تخت جمشيد برگزار ميشده است، سه جشن ديرينه سال نوروز و سده و مهرگان را در اين سه سه ميتوان بازيافت.»
به گفته مزداپور اين هر سه جشن مقدم بر ورود اقوام آريايي، در آغاز هزاره يكم پيش از ميلاد مسيح به اين سرزمين است.برگزار كنندگان اين جشن در جوامعي ميزيستند كه نواحي مختلف آن با يكديگر ارتباطي پيكرماني (Organic) داشتهاند و در نتيجه بين آنها در عين كثرت و پراكندگي وحدتي در عمل وجود داشت كه حيات اجتماعي و جمعي كشوري را اداره ميكرد با نوعي تمركز و وحدت مركزي.
اين اسطورهشناس، توضيح داد: «هخامنشيان بر مبناي اين ساختار اجتماعي قديمي و بومي، شاهنشاهي بزرگ خود را تشكيل دادند .انديشه طوايقي متعدد كه همه آريايي خوانده ميشدند متعلق به هخامنشيان بود با اين زمينه اجتماعي تركيب شد و حكومت متمركزي را پديد آورد كه در آن اقوامي پراكنده و از نژادهاي مختلفي در كنار يكديگر ميزيستند.»
وي افزود: «هخامنشيان جهانبيني جديد اخلاقي به آن شكل كه در آموزههاي زرتشت پيامبر هنوز بر جاي است، و نيز تدابير هوشمندانه كشورداري را بر اين مجموعههاي التقاطي افزودهاند. تدبير مهمي كه آنان اتخاذ كردند و به عمل درآوردند تجديد نظرهاي دائمي و تازه گردانيدن باورها و عقايد آداب و رسوم در گذر زمان است اين شيوه اي است كه در پرتو آن بسياري از سنتهاي ديرينه هنوز تازه و زنده و امروزي به نظر ميرسد.»
مزداپور گفت: «به همين جهت است كه دستاوردهاي هنري / علمي آقاي ورهرام را در گردآوري دقيق و زيباي فرهنگ مردم، هم بسيار تازه مييابيم و هم باز گوينده تاريخي ديرينه و پرتفصيل.»
"علي دهباشي"، مدير مسوول مجله بخارا نيز در سخنراني خود به بررسي "ورهرام و سينماي مستند" پرداخت و افزود: «علايق اوليه ورهرام به سينما از سينمايي در بروجرد به نام سينما داريوش آغاز ميشود، در آن سينما آثار منتخب تاريخ سينما از سينماي ايتاليا گرفته تا سينماي آمريكا و آلمان و فرانسه به نمايش گذاشته ميشد. خلاصه آن كه فرهاد ورهرام پس از ديپلم به تهرام ميآيد و در كنكور مدرسه عالي سينما تلويزيون شركت ميكند اما مساله داشتن كارت پايان خدمت او را راهي سربازي ميكند. در مهرماه 1347 به عنوان سپاهي ترويج و آباداني به سنندج ميرود. در همه اين سالها فعاليتهاي فرهنگي زمينه زندگي ورهرام است.»
وي ادامه داد: «در همين سالهاست كه با فريدون رهنما آشنا ميشود و در هيات يك بازيگر در نقش صنعتگر در فيلم "پسر ايران از مادرش بيخبر است" ايفاي نقش ميكند و بعد در كنكور مدرسه عالي تلويزيون پاسخ مثبت ميگيرد و چند سال بعد است كه يعني در سال 1353 آشنايي دكتر افشار نادري اتفاق ميافتد كه زمينه ساز يك جريان عمده در كارهاي ورهرام تاكنون است.»
دهباشي اضافه كرد: «كارهاي او از مسووليت واحد فيلم و عكس در بخش مردمشناسي مؤسسه مطالعات و تحقيقات دراجتماعي دانشگاه تهران آغاز ميشود و در سالهاي بعد مسوول واحد فيلم و عكس و دستيار تحقيق در مؤسسه پژوهشهاي دهقاني و روستايي ايران. در سالهاي بعد مسووليت واحد فيلم و عكس و كارشناس تحقيق در مركز تحقيقات روستايي و اقتصاد كشاورزي را برعهده ميگيرد.»
اين كارشناس افزود: «همچنين بايد در اين جا اشاره كنم كه آثار سينمايي فرهاد ورهرام در موزه مردمشناسي پاريس، موزه مردمشناسي وين، فستيوال مردمشناسي جهان سوم در فرايبورگ، فستيوال مردمشناسي در هلسينكي، خانه سينماي تهران ، انجمن فرهنگي ايران و فرانسه، و بيست و دو مركز فرهنگي داخلي و خارجي به نمايش درآمده است.»
به گفته دهباشي آنچه كه عرضه شد نگاهي گذرا به كارنامه هنري فرهاد ورهرام بود و بيشتر به قصد يادآوري يك زندگي پراز كوشش و تلاش مردي كه به تاريخ فرهنگ و جغرافياي سرزمينش عشق ميورزد. بدون شك سينماي مردمشناسي ايران وامدار فرهاد ورهرام است . شايد چندين جلسه اينگونه بتواند اهميت آثار ورهرام را در حوزه سينماي مردم شناسي نشان دهد.
پخش فيلم "پيرشاليار" ساخته فرهاد ورهرام و سخنراني محمد تهامينژاد، منتقد، بخش ديگري از مراسم شب فرهاد ورهرام بود.
حسين سلطانزاده
RSS چيست
؟
