خبرگزاري ميراث فرهنگي_ گروه ميراث فرهنگي_ مراسم عزاداري در 10 روز نخست ماه محرم، فصل ويژه اي است كه شيعيان با انواع نمادها و نشانه هاي مربوط به عزاداري، شدت تاثر و تالم خود را نسبت به واقعه كربلا اظهار مي كنند.

 

يكي از نمادهايي كه در اين دهه در بيشتر مناطق ايران به خصوص در مناطق كويري مورد استفاده قرار مي گيرد نخل (نماد تابوت) است، اين رسم در شهرها و روستاهاي ايران با اندكي تفاوت از يكديگر برگزار مي‌شود. "ملك ثابت" مردم شناس يزدي درباره نخل نوشته است:

در خصوص پيدايش نخل و وجه تسميه آن عقايدي به شرح ذيل مطرح است:

 

1) نخل اقتباس از خيمه مجمع حضرت موسي (ع) است كه در اول ماه سال دوم ميقات برپا كرده و محل عبادت پيروان او در بيابان تيه (سرگرداني) بوده است. در دعاي سمات از آن تحت عنوان "قبة الزمان" ذكري به ميان آمده است.

 

2) نخل به خيام حضرت امام حسين (ع) اشاره دارد و مي‌خواهد خاطره خيمه هاي حرم آن امام (ع) را در كربلا مجسم كند.

 

3) نخل يادآور گهواره دو گوشواره عرش مجيد، يعني حضرت امام حسن و امام حسين عليها سلام است و چون مقام صاحبان گهواره عظيم است، نخل را بزرگ ساخته‌اند.

 

4) نخل نوعي عماري (صندوق مانند كه براي نشستن سوار، آن را روي پشت شتر و فيل مي‌گذارند و آن را محمل و عودج هم مي گويند) است كه در گذشته رسم بوده بزرگان قوم را بر آنها حمل مي كردند.

 

5) چون نخستين بار اين اسكلت را از چوب درخت خرما ساخته اند بدين نام معروف شده است.

 

6) آيتي در تاريخ يزد، اذعان مي دارد كه مراسم مربوط به نخل در بين هنديان متداول بوده و بعدا در دين شيعيان راه يافته است.

 

7) چون درخت نخل شباهت به زندگي انسان دارد، در شانزده سالگي ميوه مي دهد، حدود صد و بيست سال عمر مي كند، ضربه شديدي به سر آن، درخت را مي خشكاند ولي ضربه به تنه، در آن تاثيري ندارد با وجود ارتفاع زياد در مقابل طوفان ها و ساير حوادث جوي مقاوم است. درختي است بي آزار و بي پايه، نخل را بدين نام نهاده اند.

 

8) برخي مي‌گويند، نخل، تابوت آرايش دهنده حضرت امام حسن مجتبي (ع) مي باشد و يادآورنده تشييع پيكر آن حضرت تا قبرستان بقيع است.

 

9) سابقه پيدايش نخل به قبل از اسلام و زمان ساسانيان مي‌رسد، زيرا هنگامي كه خسرو پرويز به دست شيرويه كشته شد تابوت بزرگ و زينت شده اي را برايش تدارك ديدند.

 

10) حركت نخل ويژه آيين هاي مربوط به سوگ سياوش است كه در سنت هاي شيعيان راه يافته است.

 

11) چون بدن مطهر و مقدس سالار شهيدان كربلا، حضرت امام حسين (ع) را بدون تشييع به خاك سپرده اند، شيعيان همه ساله به جبران، رسم نخل گرداني را تكرار مي كنند و به خاطر اين كه آن حضرت، بزرگوار است، تابوتش را بزرگ و حجيم در نظر مي گيرند. حجيم بودن نخل بيانگر عظمت صاحبش است و نيز گويند: «بزرگي نخل همراه با فرياد يا حسين (ع) آنهايي را كه نخل را حمل مي كنند، در افراد تهييج ايجاد مي كنند.»

عقيده اخير به حقيقت نزديك تر است. با اين فرض، انجام برنامه مذكور مي تواند سنتي نيكو و پسنديده باشد، به شرط آن كه رنگ خرافات از اطراف آن زدوده شود.