خبرگزاري ميراث فرهنگي _ گروه ميراث فرهنگي _ رباط جام بنائي چهار ايواني است که در بخش جنوبي خيابان کوثري شهر تربت جام قرار دارد.

 

امروزه ورودي بنا در شمال آن واقع شده و فضاي ورودي رباط به هشتي وسيعي منتهي مي‌شود .

 

نماي بيروني آن داراي ديوار اصلي و سه برج است. فضاي داخلي رباط شامل ايوانچه‌هايي است که به حجره اي منتهي مي‌شوند.

 

از بخش‌هاي مهم اين اثر فضاي شاه نشين آن است که در بخش فوقاني هشتي ورودي غربي با پوشش گنبد عرق چين و تزئينات کاربندي احداث شده است.

 

با توجه به سبک معماري مي‌توان آن را به دوران تيموري منتسب کرد.

 

موزه مردم شناسي تربت جام در قسمت شمال غربي رباط در خردادماه 1386 به همت کارشناسان ميراث فرهنگي صنايع دستي و گردشگري خراسان رضوي طراحي و اجرا شده است.

 

در بازديد از اين موزه مي‌توانيد با بخش‌هاي مختلف مردم‌شناسي مردم تربت جام آشنا شويد.

 

گويش مردمان تربت جام به پارسي دري شبيه است و هنوز مي‌توانيد رگه هاي زبان كهن پارسي را در گپ و گفت با آنها بشنويد. اما يكي از مواردي كه مردمان تربت جام را براي ايرانيان آشنا ساخته موسيقي دلنشين اين منطقه است. 

 

موسيقي نواحي از دير باز در منطقه تربت جام رواج داشته و ساز دوتار چنان در زندگي غالب مردم حضور يافته که در رنجها و شاديها هم دل و هم درد آنان و يكي از نمادهاي برجسته فرهنگي مردم آن ناحيه شده است.

 

از مقام هاي رايج در موسيقي تربت جام مي‌توان مقام‌هاي الله مدد، نوائي شترخجو و کبک زري را نام برد.

 

در اين غرفه کارگاه ساخت سازه‌هاي سنتي منطقه بازسازي شده است.هنرمندان ساز ساز علاوه بر ساخت دو تار و گاهي سه تار يا سازه‌هاي کوبه‌اي نظير دهل،دايره و سرنا به ساخت ابزار چوبي کوچک نظير ماکو،دسته چوبي ابزار و مازولاق سرگرم مي‌شدند.

 

ابزار کار آنان شامل تيشه ،اسکنه،رنده،مغار،تبر،سئهان،اره و چکش است. همچنين در غرفه‌اي ديگر سازهاي منطقه اعم از دو تار و سه تار ،دف ، دايره، تنبک، سرنا به نمايش در آمده‌اند.

 

در شهرستان تربت جام ، "گليم بافان" بيشتر روي دارهاي افقي به کار بافتن مي‌پردازند.

 

نقوش اين بافته ها ساده و ابتدايي است که از بن مايه‌هاي هندسي و گياهي و حيواني سرچشمه مي‌گيرد. ابزار کار آنها هم قيچي دفتين و شانه و پشم يا کرک است. اين بافته ها اغلب در روستاها و به همت زنان روستايي توليد مي‌شوند.

 

قالي بافي يکي از صنايع بافندگي شهرستان تربت جام است که اکنون مرکز توليد قاليچه هاي اصيل است، قاليچه‌ها و قالي‌هاي تربتي از نوع بافت يک پود هستند و گره‌هاي آن از نوع فارسي است.

 

منطقه تربت جام با داشتن چراگاه‌ها و دشت‌هاي خرم سرزميني مناسب براي گله‌داري به شمار مي‌رود.عشاير منطقه که بيشتر به کار دامداري مشغولند به دنبال يافتن چراگاه هاي مرغوبتر دائماً در حال تغيير مکان زندگي هستند.از اين رو اسباب و اثاثيه ساده و سبک دارند.

 

 نمد مالي يکي از صنايع دستي شهرستان تربت جام است که در آن خطه از رونقي نسبي برخوردار است. مواد اوليه نمد مالي پشم گوسفند يا شتر است که آن را از دامداران مي‌خرند پس از تهيه پشم آن را با کمان حلاجي نمدمالان حلاجي مي‌کنند تا آماده کار شود ، آن گاه قالب را روي زمين انداخته و پشم ريز را به شکل يکنواخت روي قالب مي‌ريزند و سپس مقداري سر پشم روي آن ريخته و به آن آب مي‌افزايند تا پشم ها بهم بچسبند بعد از خشک شدن دوباره روي آن پشم مي‌ريزند و شروع مي‌کنند به ماليدن. هر نمد نزديک به 4 تا 5 ساعت ماليده مي‌شود .در پايان عمليات نمد مالي نمد را در مقابل آفتاب قرار مي‌دهند تا خشک شود.