خبرگزاري ميراث فرهنگي ـ گروه ميراث فرهنگي ـ در سال جاري نوروز به عنوان يکي از مهترين جشنهاي ايرانيان و 10 کشور ديگر، نه تنها در ميراث ناملموس يونسکو به ثبت رسيد که در مجمع جهاني سازمان ملل نيز از اين روز به عنوان روز جهاني عيد نوروز ياد شده است. اين درحالي است که به گفته دکتر جنيدي، آنچه در اين توجه ويژه به نوروز ناديده گرفته شده، اهميت دانش ايرانيان در رياضي و ستارهشناسي بوده است.
به گزارش CHN مجمع عمومي سازمان ملل در نشست 23 فوريه 2010 خود، 21 ماه مارس را بهعنوان روز جهاني عيد نوروز، با ريشه ايراني بهرسميت شناخت و آن را در تقويم خود جاي داد. در متن به تصويب رسيده مجمع عمومي سازمان ملل، نوروز، جشني با ريشه ايراني که قدمتي بيش از 3 هزار سال دارد و امروزه بيش از 300 ميليون نفر آن را جشن ميگيرند توصيف شدهاست. پيش از آن در تاريخ 8 مهر 1388 خورشيدي، نوروز توسط سازمان جهاني يونسکو، به عنوان ميراث غير ملموس جهاني، به ثبت رسيدهبود.
دکتر «فريدون جنيدي»، پژوهشگر تاريخ درباره اينباره ميگويد: «آنچه در ثبت پرونده جهاني نوروز، چه در يونسکو و يا سازمان ملل مورد توجه قرار نگرفته اهميت نوروز و دانش ايرانيان در ستارهشناسي و نجوم است. به واقع نوروز جشن بزرگي بر پايه دانش رياضي و نجوم ايرانيان است.»
وي در ادامه ميگويد: «هزاران سال پيش نياکان ما بر پايه دانش خود به رياضي و ستارهشناسي روز آغاز بهار را شناخته بودند. آنها اين موضوع را که جهان در اين روز به سبزي ميرود را فهميده بودند و اين توان و اهميت دانش ايرانيان بر ستارهشناسي را نشان ميدهد.»
به گفته وي خيام، دانشمند و شاعر ايراني موفق به نوشتن کاملترين سالوار (سالنامه) جهان شده است. سالها بعد از روي سالوار خيام، سالوار ميلادي نوشته شد که اشکالات زيادي دارد. اما متاسفانه امروز سالوار ميلادي را به عنوان سالوار جهان ميشناسند و اين در حالي است هنوز سالوار خيام کاملترين و جامعترين سالوار محسوب ميشود.
به گزارش CHN جشن نوروز از لحظه اعتدال بهاري آغاز ميشود. در دانش ستارهشناسي، اعتدال بهاري يا اعتدال ربيعي در نيمکره شمالي زمين به لحظهاي گفته ميشود که خورشيد از صفحه استواي زمين مي گذرد و به سوي شمال آسمان ميرود. اين لحظه، لحظه اول برج حمل ناميده ميشود، و در تقويم خورشيدي با نخستين روز (هرمز روز يا اورمزد روز) از ماه فروردين برابر است. نوروز در تقويم ميلادي با 21 يا 22 مارس مطابقت دارد.
منشا و زمان پيدايش نوروز، به درستي معلوم نيست. در برخي از متن هاي کهن ايران ازجمله شاهنامه فردوسي و تاريخ طبري، جمشيد و در برخي ديگر از متن ها، کيومرث بهعنوان پايهگذار نوروز معرفي شده است. پديد آوري نوروز در شاهنامه، بدين گونه روايت شده است که جمشيد در حال گذشتن از آذربايجان، دستور داد تا در آنجا براي او تختي بگذارند و خودش با تاجي زرين بر روي تخت نشست. با رسيدن نور خورشيد به تاج زرين او، جهان نوراني شد و مردم شادماني کردند و آن روز را روز نو ناميدند.
جنيدي درباره برگزاري جشن نوروز ميگويد: «جشن نوروز همواره در ايران رواج داشته و آنچه امروز برگزار ميشود تفاوت چنداني با گذشته ندارد. پس از ورود اسلام، ايرانيان حدود 2 تا 3 قرن تلاش کردند تا آيين جديد را با فرهنگ باستاني خود پيوند بزنند. بر اين اساس هرگز خللي در پرداخت به جشن آييني نوروز به وجود نيامد.»
وي در ادامه ميگويد: «در گذشته به دليل همخواني فرهنگ و آيين، احتمالا نوروز به صورت يک مراسم مذهبي و آييني نيز برگزار ميشده است. اما آنچه اهميت دارد اين است که اين مراسم بيش از هزاران سال در شهرها و روستاهاي ايران برگزار ميشود و همواره مورد حفاظت ايرانيان قرار گرفته است.»
جنيدي درباره حفاظت از نوروز به عنوان ميراث ناملموس جهاني ميگويد: «نوروز به وسيله نياکان ما حفظ شده و پس از اين نيز حفاظت ميشود. هرکسي به اندازه خودش در حفاظت از نوروز سهم دارد. حتي پيرمرد چوپاني که در کوهستان زندگي ميکند و اين روز را پاس ميدارد در حفاظت از آن کمک ميکند.»
اين پژوهشگر تاريخ و فرهنگ ايراني در پايان ميگويد: «سيزدهيمن روز از هر ماه را روز "تيشتر" به معناي "ستاره باران" ميشناسند. اين ستاره را ميتوان صبح زود در خراسان ديد. ايرانيان بر اين باور بودند که اين ستاره از اقيانوس آرام بالا ميآيد و نقش موثري در باران دارد. بر همين اساس ايرانيان در سيزدهيمن روز از آغاز سال نو، سبزههاي خود را به آبها هديه ميدهند تا به اين ترتيب از اين روز قدرداني کرده باشند.»
