خبرگزاري ميراث فرهنگي_کتاب_ کتابخانه ديجيتالي علوم اسلامي در رشته هاي علوم قرآني، معارف قرآني، اصول فقه، کلام اسلامي، شبه اسلامي، اخلاق اسلامي، عرفان اسلامي و مباحث مربوط به علوم و انديشه سياسي اسلام توسط مرکز اطلاعات و مدارک اسلامي وابسته به معاونت پژوهشي دفتر تبليغات اسلامي تاسيس و راه اندازي مي شود.

طراحي اين کتابخانه از سال 1383 آغاز شده است و تاکنون بخشهاي قابل ملاحظه اي از حوزه هاي مرتبط با علوم اسلامي تهيه و فراهم شده است.

"محمد هادي يعقوب نژاد"، مدير مرکز اطلاعات و مدارک اسلامي گفت:« کار بر روي اين کتابخانه به دو مرحله تقسيم بندي شده است. مرحله اول ثبت اطلاعات کتاب شناختي و نمايه کردن و مرحله دوم نمايه کردن متنها و ايجاد دسترسي اجزاء به متن است.»

به گفته او، در حال حاضر اين مرکز در مرحله نخست انجام کار است و در اين مرحله تاکنون فايلهاي الکترونيکي 20 هزار جلد کتاب تهيه و فراهم شده است.

مدير مرکز اطلاعات و مدارک اسلامي افزود:« در کتابخانه ديجيتالي، خدمات کتابخانه سنتي که شامل امانت دادن کتاب، جستجوي کتاب از طريق برگه دان و مرور فايلهاي مکتوب است، به صورت الکترونيکي انجام مي شود و مراجعه کننده به جاي آنکه در فضاي فيزيکي سنتي قرار بگيرد از طريق فضاي مجازي الکترونيکي مي تواند کتاب موردنظر خود را جستجو کند و حتي آن را امانت بگيرد.»

او با اشاره به اين مطلب که کتابخانه ديجيتالي بايد امتيازات و ويژگي هاي کتابخانه سنتي را به صورت مجازي فراهم کند، يادآور شد:« در کتابخانه ديجيتالي به دليل آنکه از فضاي مجازي و قابليتهاي رايانه اي استفاده مي شود، دسترسي به متن و جست و جوي آن وجود دارد يعني مراجعه کننده و کاربري که به کتابخانه ديجيتالي مراجعه مي کند موضوع موردنظر خود را در داخل متن به صورت جزيي مي تواند جستجو کند و اين از خاصيتهاي اين نوع کتابخانه است.»

يعقوب نژاد درباره شيوه کار در کتابخانه ديجيتالي اظهار داشت:« کارشناسان و متخصصان موضوعي، با مراجعه به فايلهاي الکترونيکي موضوعات مختلف موجود در داخل متنها را مشخص مي کنند و با استفاده از عنوانهاي موضوعي و يا تزاروس ها و يا اصطلاح نامه ها،اصطلاح و موضوع تاييد شده را به متن تخصيص مي دهند، با اين روش براي يکبار متن کتابها، موضوع نگاري و ايندکس موضوعي مي شود.»

او هدف از تاسيس اين کتابخانه را، تسلط بر داشته هاي موجود در زمينه علوم و مباحث اسلامي دانست و گفت:« با راه اندازي اين کتابخانه مي توانيم به موضوعات موجود در علوم و مباحث اسلامي دست يابيم و با استفاده از سرعت، دقت و قابليتهايي که ابزارهاي رايانه اي در اختيار ما قرار مي دهند، مي توانيم از محتواي اطلاعات خود آگاه شويم.»

مدير مرکز اطلاعات و مدارک اسلامي با اعلام اين مطلب که آگاهي درست و دقيق از طريق ايجاد کردن کتابخانه هاي ديجيتالي با بهره برداري از سرعنوان ها و اصطلاح نامه ها صورت مي گيرد، نقش اصطلاح نامه را در کتابخانه هاي ديجيتالي بسيار حائز اهميت دانست و يادآور شد:« اصطلاح نامه ها فقط به عنوان ابزار ذخيره اطلاعات بشمار نمي آيند بلکه يکي از مهمترين عوامل بازيابي درست و دقيق اطلاعات هستند.»

او با اعلام اين مطلب که دسترسي به کتابهاي مورد نياز براي راه اندازي اين کتابخانه به دور از مشکلات است، اظهار داشت:« خوشبختانه به دليل آنکه دفتر تبليغات اسلامي داراي کتابخانه ها و پژوهشکده هاي متعددي است که هريک از آنها از کتابهاي تخصصي بسيار خوبي برخوردارند، دسترسي ما به منابع دشوار نيست و در اين مورد محدوديت نداريم.»

يعقوب نژاد در ادامه به مشکلات فايلهاي الکترونيکي و کپي رايت اشاره کرد و گفت:« مشکلات ما در زمينه فايلهاي الکترونيکي فراوان است زيرا از آنجا که در بخش فايل الکترونيکي منابع اصلي ما بيشتر مورد توجه قرار مي گيرند، معمولا" فايل الکترونيکي اين منابع وجود ندارد و اين به خاطر آنست که کتابها در زماني که منتشر شده اند، فايل الکترونيکي وجود نداشته است بنابراين کتابها بايد دوباره تايپ شوند که اين امرباعث هزينه هاي فراواني مي شود. اگرهم  بخواهيم فايل اين کتابها را از پژوهشگاهها و مراکز ديگر خريداري کنيم، معمولا" با عدم همکاري مراکز و موسسات روبه رو مي شويم، در زمينه استخراج کتابها از سايت هاي مختلف نيز با مشکلات کپي رايت مواجه هستيم.»

او در ادامه، فقدان نرم افزار را يکي از مشکلات عمده کتابخانه هاي ديجيتالي دانست و اظهار داشت:« متاسفانه بسياري از مراکز علمي که مدعي کتابخانه ديجيتالي هستند فاقد نرم افزار هستند و اين امر موجب شده تا ما در مرحله تاسيس و راه اندازي "کتابخانه ديجيتالي علوم اسلامي" نتوانيم از نرم افزاري که مي تواند يک کتابخانه ديجيتالي را پشتيباني کند، بهره مند شويم.»

يعقوب نژاد پيش بيني کرد "کتابخانه ديجيتالي علوم اسلامي" تا اواخر سال 86 راه اندازي شود و براي استفاده در اختيار کاربران قرار گيرد.

به گفته او، تا پيش از سال 86 کاربران مي توانند بخشهايي از اطلاعات مورد نياز خود را از طريق سايت www. islamicdoc.com استخراج کنند.اين سايت مشتمل بر گزينه هايي است که برخي از آنها عبارتند از: اصطلاح نامه علوم اسلامي، فرهنگ نامه علوم اسلامي و کتابخانه ديجيتالي علوم اسلامي.

مرکز اطلاعات و مدارک اسلامي"، وابسته به معاونت پژوهشي دفتر تبليغات اسلامي در سال 1384 تاسيس شد. اين در حاليست که آغاز فعاليت "واحد اصطلاح نامه" در سال 1373 بوده است که بعدها با تدوين اصطلاح نامه و آشکار شدن اهميت و ضرورت آن براي مسلمانان جهان اسلام، اين واحد ارتقاء يافت و به نام مرکز اطلاعات و مدارک اسلامي به رسميت شناخته شد.

هدف اين مرکز آن است که با طراحي تزاروس يا اصطلاح نامه علوم اسلامي بتواند مدارک و اطلاعات اسلامي را طبقه بندي کند.

اين مرکز علاوه بر تدوين اصطلاح نامه به تدوين فرهنگ نامه و موضوع نگاري انجام سازي علوم اسلامي نيز مي پردازد و تاکنون همايش هاي علمي و ميزگردهاي تخصصي نيز برگزار کرده است.

مرکز اطلاعات و مدارک اسلامي هم اکنون داراي سايت هاي اطلاع رساني مختلفي با عناوين "بلاغ نت"،"شارح" و "اسلاميک داک" است.  

m.mehrnoosh@chnpress.com