آیا تو را تشییع می‌کنیم، یا بخشی از هویت خویش را؟

یادداشت مهمان_ اباصلت غریب، مسئول تشریفات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی: ﴿مِنَ الْمُؤْمِنِینَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَیْهِ…﴾ «در میان مؤمنان، مردانی هستند که بر پیمانی که با خدا بستند صادقانه ایستادند؛ برخی پیمان خویش را به پایان رساندند و برخی در انتظارند، و هرگز عهد خود را دگرگون نکردند.» (احزاب، ۲۳)

تاریخ ملت‌ها تنها در میدان‌های نبرد، پیروزی‌ها و شکست‌ها رقم نمی‌خورد؛ گاه عظمت یک ملت را باید در روزهای وداع شناخت؛ روزهایی که خیابان‌ها به رودخانه‌ای از انسان تبدیل می‌شوند و اشک، زبان مشترک میلیون‌ها دل می‌شود.

ملت ایران، در سال‌های اخیر، سه بار شکوه این وفاداری را به نمایش گذاشت: نخست، هنگامی که شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی آسمانی شد. کاروان عشق، از نجف اشرف آغاز شد و در کربلای معلی عطر وفاداری را به حرم امیرالمؤمنین علیه‌السلام و سیدالشهدا علیه‌السلام رساند؛ سپس به ایران آمد و در اهواز، مشهد، تهران و قم بر دوش میلیون‌ها انسان تشییع شد و سرانجام در کرمان، زادگاهش، آرام گرفت. آن تشییع، تنها بدرقه یک فرمانده نبود؛ نمایش پیوند عمیق یک ملت با اخلاص، جهاد، ایثار و مکتب مقاومت بود.

چندی بعد، ایران بار دیگر در سوگ نشست. این بار، پیکر شهید آیت‌الله سید ابراهیم رئیسی از تبریز تا تهران، قم و مشهد مقدس بر دوش میلیون‌ها انسان تشییع شد؛ مردمی که آمده بودند تا به خدمتگزاری صادق و خستگی‌ناپذیر، آخرین ادای احترام را تقدیم کنند.

و امروز… تاریخ، سنگین‌ترین برگ خود را ورق می‌زند.

امروز، ملتی ایستاده است تا رهبر خویش را بدرقه کند؛ مردی که دهه‌ها در سخت‌ترین فراز و فرودهای تاریخ، پرچم هدایت این امت را بر دوش کشید و نسل‌های پیاپی، صدایش را با ایمان، امید و استقامت شناخته‌اند.

اگر دیروز کاروان عشق از شهرهای ایران به نجف و کربلا رسید، امروز نیز میلیون‌ها دل همین مسیر را خواهند پیمود؛ از تهران تا قم، از حرم امیرالمؤمنین علیه‌السلام تا بارگاه سیدالشهدا علیه‌السلام و سرانجام مشهد مقدس؛ شهری که روزی در آن چشم به جهان گشود و امروز نیز در جوار امام رضا علیه‌السلام آرام خواهد گرفت؛ گویی آغاز و پایان این زندگی، هر دو در سایه مهر امام رئوف رقم خورده است.

در چنین روزی، واژه‌ها دیگر توان توصیف ندارند.

تنها یک پرسش در برابر وجدان تاریخ باقی می‌ماند: آیا ما او را تشییع می‌کنیم، یا بخشی از هویت خویش را؟ تشییع، در منطق قرآن، تنها بدرقه یک پیکر نیست؛ بدرقه یک راه، وداع با یک سیره و تجدید بیعت با آرمانی است که صاحب آن، همه عمر برای تحققش مجاهدت کرد.

از همین رو خداوند می‌فرماید: ﴿وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ قُتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا…﴾«گمان مبر کسانی که در راه خدا کشته شدند مرده‌اند؛ بلکه آنان زنده‌اند و نزد پروردگارشان روزی می‌یابند.» (آل‌عمران، ۱۶۹) در منطق قرآن، شهادت پایان حیات نیست؛ آغاز حیاتی برتر است. جسم در خاک آرام می‌گیرد، اما اندیشه، مکتب و اثر انسان‌های الهی در جان امت زنده می‌ماند.

شاید راز سنگینی این وداع همین باشد. ما تنها برای فراق یک انسان اشک نمی‌ریزیم؛ برای سال‌ها امید، برای روزهای دشوار که با کلامش آرام گرفتیم، برای صلابتی که از او آموختیم و برای مسئولیتی که اکنون بر دوش ما نهاده شده است، سوگواریم.و قرآن، راه بازماندگان را نیز چنین ترسیم می‌کند: ﴿فَاسْتَقِمْ کَمَا أُمِرْتَ﴾ «پس همان‌گونه که مأمور شده‌ای، استقامت کن.» (هود، ۱۱۲) پیام همه مجاهدان تاریخ یکی است؛ آنان می‌روند، اما راه باید بماند؛ پرچم از دستی به دست دیگر سپرده می‌شود، اما جبهه حق هرگز نباید خالی بماند.

امروز، در این دریای اشک، میلیون‌ها انسان تنها یک پیکر را بدرقه نمی‌کنند؛ آنان بخشی از حافظه، هویت و تاریخ معاصر خویش را بدرقه می‌کنند.

و شاید حقیقت این روز، در یک جمله خلاصه شود:

ما تو را تشییع نمی‌کنیم…ما بخشی از قلب، خاطره، هویت و تاریخ خویش را بدرقه می‌کنیم. اما ایمان داریم که مردان الهی با رفتن از میان دیدگان، از متن تاریخ بیرون نمی‌روند؛ آنان در راهی که گشودند، در نسلی که تربیت کردند و در آرمانی که برای آن زیستند، همچنان زنده‌اند.

﴿إِنَّ الَّذِینَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا…﴾«کسانی که گفتند پروردگار ما خداست، سپس استقامت ورزیدند، فرشتگان بر آنان فرود می‌آیند و می‌گویند: مترسید و اندوهگین نباشید و به بهشتی که وعده داده شده‌اید، بشارت باد.» (فصلت، ۳۰) و این، همان وعده جاودانه الهی است؛ جاودانگی نه در ماندن جسم، بلکه در صدق عهد با خدا، استقامت در راه حق و ماندگاری در قلب یک ملت.